Krwawnik pospolity
Wyciąg z krwawnika pospolitego jest stosowany tradycyjnie przy pierwszych oznakach oraz w trakcie trwania przeziębienia, wykazując działanie wspomagające odporność. Substancja ta używana jest również w produktach homeopatycznych do łagodzenia dolegliwości bólowych mięśni i stawów oraz po urazach takich jak skręcenia. Dzięki swoim właściwościom przeciwzapalnym i przeciwbólowym, wspomaga regenerację tkanek. Jest dostępna w formie kropli doustnych, maści oraz żelu.
- Dawkowanie i sposób podawania
- Działania niepożądane
- Interakcje
- Przeciwwskazania stosowania
- Przedawkowanie
- Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie
- Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności
- Właściwości farmakodynamiczne
- Właściwości farmakokinetyczne
- Wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn
- Wskazania do stosowania
-
Dawkowanie i sposób podawania
Krwawnik pospolity (Achillea millefolium L.) jest składnikiem aktywnym w preparatach leczniczych takich jak Imupret N (krople doustne) oraz Traumeel S (maść i żel). Imupret N zawiera wyciąg złożony, w którym krwawnik stanowi jeden ze składników w proporcji 5/4/4/4/4/3/2, a dawkowanie jest dostosowane do wieku pacjenta i nasilenia objawów. W fazie ostrej przeziębienia zaleca się podawanie 50-60 kropli 5-6 razy dziennie u dzieci 2-5 lat, 75-90 kropli u dzieci 6-11 lat oraz 125-150 kropli u młodzieży i dorosłych. Po ustąpieniu ostrych objawów dawkę zmniejsza się do 30 kropli 3 razy dziennie u najmłodszych, 45 kropli u dzieci starszych i 75 kropli u osób powyżej 12 lat. Maksymalny czas stosowania Imupret N to 7 dni w fazie ostrej, a 14 dni łącznie, z koniecznością konsultacji lekarskiej przy dłuższym stosowaniu u dzieci poniżej 6 lat. Preparat podaje się doustnie, rozcieńczając krople w niewielkiej ilości płynu.
Traumeel S zawiera nalewkę z ziela krwawnika w stężeniu 0,09 g/100 g produktu i jest stosowany miejscowo w postaci maści lub żelu, nanoszonych na zmienione chorobowo miejsca dwa razy dziennie u osób powyżej 12 roku życia. Nie zaleca się aplikacji na duże powierzchnie skóry, otwarte rany ani uszkodzoną skórę, a także stosowania przez okres dłuższy niż 7 dni ze względu na brak danych dotyczących bezpieczeństwa. Brak jest również danych dotyczących dawkowania i bezpieczeństwa stosowania Imupret N u pacjentów z niewydolnością wątroby lub nerek oraz Traumeel S u dzieci. W trakcie terapii należy uwzględnić powyższe ograniczenia oraz monitorować odpowiedź pacjenta na leczenie.
Czytaj więcej w pełnym wpisie: Krwawnik pospolity – Dawkowanie i sposób podawania
bezpieczeństwo pacjenta, bezpieczeństwo stosowania, dawka dobowa, faza leczenia, Imupret N, krople doustne, krwawnik pospolity, nalewka z krwawnika, pojedyncza dawka, preparat do stosowania zewnętrznego, preparat złożony, przeziębienie, skuteczność terapii, Traumeel S, wyciąg złożony, wywiad medyczny, zaburzenia nerek, zaburzenia wątroby -
Działania niepożądane
Krwawnik pospolity (Achillea millefolium), obecny w preparatach leczniczych takich jak Imupret N (krople doustne) oraz Traumeel S (maść, żel), może wywoływać działania niepożądane, głównie reakcje nadwrażliwości i zaburzenia przewodu pokarmowego. Reakcje alergiczne, w tym wysypka i pokrzywka, występują rzadko (≥1/10 000 do <1/1 000) przy stosowaniu Imupret N, natomiast Traumeel S może powodować miejscowe reakcje alergiczne, takie jak zapalenie skóry, zaczerwienienie, obrzęk i świąd, również o rzadkiej częstości. Zaburzenia przewodu pokarmowego, obejmujące nudności, wymioty, ból brzucha, zgagę i biegunkę, są zgłaszane rzadko przy doustnym stosowaniu Imupret N. W przypadku pojawienia się pierwszych objawów nadwrażliwości lub reakcji alergicznych zaleca się natychmiastowe przerwanie terapii.
Postępowanie kliniczne w przypadku działań niepożądanych obejmuje leczenie objawowe reakcji skórnych oraz rozważenie modyfikacji dawkowania lub odstawienia preparatu przy zaburzeniach przewodu pokarmowego. Pomimo relatywnie niskiej częstości występowania działań niepożądanych, konieczne jest indywidualne ocenianie bilansu korzyści i ryzyka terapii zawierającej krwawnik pospolity. Zaleca się również zgłaszanie wszelkich podejrzewanych działań niepożądanych do odpowiednich instytucji monitorujących bezpieczeństwo farmakoterapii, takich jak Departament Monitorowania Niepożądanych Działań Produktów Leczniczych URPLWMiPB.
Czytaj więcej w pełnym wpisie: Krwawnik pospolity – Działania niepożądane
biegunka, ból brzucha, działanie niepożądane, krople doustne, krwawnik pospolity, leczenie objawowe, miejscowa reakcja alergiczna, modyfikacja dawkowania, nudności, personel medyczny, pokrzywka, preparat leczniczy, produkt leczniczy, profil bezpieczeństwa, reakcja alergiczna, reakcja nadwrażliwości, zaburzenie immunologiczne, zaburzenie przewodu pokarmowego, zapalenie skóry -
Interakcje
Krwawnik pospolity (Achillea millefolium L.) jest składnikiem wielu preparatów leczniczych, w tym Imupret N i Traumeel S. W preparacie Imupret N, zawierającym wyciąg z krwawnika oraz korę dębu, stwierdzono istotne klinicznie zmniejszenie biodostępności alkaloidów tropanowych, izochinolonowych, indolowych i purynowych (np. atropina, morfina, kofeina) wskutek zmniejszenia ich wchłaniania. Traumeel S zawiera krwawnik w nalewce w stężeniu 0,09 g/100 g i nie wykazuje znanych interakcji farmakokinetycznych. Preparaty z krwawnikiem zawierające etanol (np. Imupret N do 19,5% V/V) mogą nasilać działanie depresyjne na OUN, zwiększać ryzyko hepatotoksyczności oraz modyfikować metabolizm innych leków, zwłaszcza przy jednoczesnym spożyciu alkoholu. Preparaty stosowane zewnętrznie (maści, żele) nie wykazują istotnej absorpcji ogólnoustrojowej i ryzyka interakcji z alkoholem.
Farmakodynamicznie krwawnik pospolity może potencjalnie nasilać działanie leków przeciwzakrzepowych (np. warfaryna, acenokumarol), przeciwpłytkowych (kwas acetylosalicylowy, klopidogrel), hipotensyjnych oraz NLPZ, co może zwiększać ryzyko krwawień, nasilać efekt hipotensyjny lub działanie przeciwzapalne. Interakcje te mają charakter teoretyczny i wymagają monitorowania parametrów krzepnięcia, ciśnienia tętniczego oraz efektu klinicznego. Zaleca się zachowanie odstępu czasowego minimum 2 godzin między preparatami zawierającymi krwawnik i korę dębu a lekami alkalicznymi oraz unikanie jednoczesnego spożycia alkoholu z preparatami zawierającymi etanol. Szczególną ostrożność należy zachować przy stosowaniu leków sedatywnych ze względu na potencjalne sumowanie działania uspokajającego.
Czytaj więcej w pełnym wpisie: Krwawnik pospolity – Interakcje
acenokumarol, achillea millefolium, alkaloid, alkaloid indolowy, alkaloid izochinolonowy, alkaloid purynowy, alkaloid tropanowy, atropina, benzodiazepina, biodostępność, ciśnienie tętnicze, działanie depresyjne, działanie hipotensyjne, działanie przeciwkrzepliwe, działanie przeciwpłytkowe, działanie przeciwzapalne, działanie sedatywne, etanol, Imupret N, interakcja farmakodynamiczna, klopidogrel, kodeina, kofeina, kora dębu, krwawnik pospolity, kwas acetylosalicylowy, lek hipotensyjny, lek przeciwhistaminowy, lek przeciwpłytkowy, lek przeciwzakrzepowy, lek przeciwzapalny, morfina, nalewka, niesteroidowy lek przeciwzapalny, NLPZ, ośrodkowy układ nerwowy, parametr krzepnięcia, produkt leczniczy, rezerpina, skopolamina, strychnina, teofilina, Traumeel S, uszkodzenie wątroby, warfaryna, ziele krwawnika pospolitego -
Przeciwwskazania stosowania
Krwawnik pospolity (Achillea millefolium) jest składnikiem preparatów takich jak Imupret N (krople doustne zawierające wyciąg z krwawnika w stosunku 4 części na 1:38) oraz Traumeel S (maść/żel z 0,09 g TM krwawnika pospolitego na 100 g produktu). Bezwzględnym przeciwwskazaniem do ich stosowania jest nadwrażliwość na krwawnik pospolity lub inne rośliny z rodziny astrowatych (Asteraceae), w tym bylicę pospolitą, chryzantemę, jastrun, rumianek (Chamomilla recutita) oraz arnikę (Arnica montana), ze względu na ryzyko reakcji alergicznych, w tym alergii krzyżowych. Ponadto, u pacjentów uczulonych na pozostałe składniki preparatów, takie jak ziele skrzypu, korzeń prawoślazu, liść orzecha włoskiego, kwiat rumianku, kora dębu (Imupret N) czy substancje homeopatyczne i alkohol cetostearylowy (Traumeel S), stosowanie tych leków jest przeciwwskazane.
Przed zastosowaniem preparatów zawierających krwawnik pospolity konieczne jest przeprowadzenie szczegółowego wywiadu alergologicznego, uwzględniającego historię reakcji na rośliny z rodziny astrowatych, alergie sezonowe oraz wcześniejsze reakcje skórne. W przypadku wątpliwości wskazane jest wykonanie testów skórnych lub oznaczenie swoistych IgE. Dodatkowo, preparat Imupret N zawiera etanol do 19,5% V/V, co stanowi przeciwwskazanie u pacjentów z chorobami wątroby, alkoholizmem lub padaczką. W przypadku Traumeel S należy monitorować możliwość wystąpienia miejscowych reakcji skórnych na alkohol cetostearylowy. Pacjentów należy poinformować o ryzyku reakcji alergicznych i konieczności zaprzestania stosowania leku w przypadku ich wystąpienia, a u osób z potwierdzoną nadwrażliwością rozważyć alternatywne metody leczenia.
Czytaj więcej w pełnym wpisie: Krwawnik pospolity – Przeciwwskazania stosowania
achillea millefolium, alergia krzyżowa, alergia sezonowa, alergiczny nieżyt nosa, alkohol cetostearylowy, alkoholizm, arnica montana, arnika, asteraceae, astma, bylica pospolita, chamomilla recutita, choroba wątroby, chryzantema, etanol, Imupret N, jastrun, kontaktowe zapalenie skóry, krwawnik pospolity, nadwrażliwość, padaczka, reakcja alergiczna, reakcja krzyżowa, rodzina astrowatych, rumianek, swoiste IgE, test skórny, Traumeel S, wywiad alergologiczny -
Przedawkowanie
Krwawnik pospolity (Achillea millefolium) jest składnikiem preparatów leczniczych takich jak Imupret N (krople doustne) oraz Traumeel S (maść i żel), wykorzystywanych w terapii różnych dolegliwości. W produktach tych dawka krwawnika wynosi odpowiednio: w Imupret N jest on składnikiem wyciągu złożonego (1:38) w stosunku 4 części, natomiast w Traumeel S stężenie Achillea millefolium TM wynosi 0,09 g/100 g produktu. Dotychczas nie odnotowano udokumentowanych przypadków przedawkowania krwawnika pospolitego w tych preparatach, a objawy ewentualnego przedawkowania nie są znane. W przypadku Imupret N należy jednak uwzględnić obecność etanolu do 19,5% V/V, co może zwiększać ryzyko działań niepożądanych przy nadmiernym spożyciu.
W sytuacji podejrzenia przedawkowania preparatów zawierających krwawnik pospolity zaleca się leczenie objawowe oraz monitorowanie stanu klinicznego pacjenta, ze względu na brak szczegółowych danych dotyczących symptomatologii. W przypadku Traumeel S, stosowanego miejscowo, ryzyko przedawkowania systemowego jest ograniczone z uwagi na niską penetrację skórną substancji aktywnych. Należy również zwrócić uwagę na możliwe interakcje z innymi lekami oraz indywidualne predyspozycje pacjenta, które mogą modyfikować przebieg ewentualnego przedawkowania. Pomimo braku udokumentowanych przypadków, zachowanie ostrożności i odpowiednia obserwacja kliniczna pozostają kluczowe w bezpiecznym stosowaniu preparatów zawierających Achillea millefolium.
Czytaj więcej w pełnym wpisie: Krwawnik pospolity – Przedawkowanie
achillea millefolium, charakterystyka produktu leczniczego, etanol, Imupret N, interakcja lekowa, krople doustne, krwawnik pospolity, leczenie objawowe, monitorowanie pacjenta, obraz kliniczny, penetracja skórna, predyspozycja pacjenta, preparat farmaceutyczny, przedawkowanie substancji, roślina lecznicza, Traumeel S, właściwość lecznicza, wyciąg złożony, ziele krwawnika -
Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności
Krwawnik pospolity (Achillea millefolium) jest składnikiem preparatów farmaceutycznych, takich jak Imupret N (krople doustne) oraz Traumeel S (maść i żel). W przypadku preparatów doustnych zaleca się monitorowanie czasu terapii, nie przekraczając 1 tygodnia bez konsultacji lekarskiej, ze względu na ryzyko utrzymywania się objawów takich jak duszność, gorączka czy ropna/krwawa plwocina, które mogą wskazywać na poważniejsze schorzenia. Imupret N zawiera 19,5% v/v etanolu, co odpowiada 215 mg alkoholu w 25 kroplach (ekwiwalent około 6 ml piwa lub 3 ml wina), co wymaga uwzględnienia u pacjentów z przeciwwskazaniami do spożycia alkoholu. Preparat jest przeciwwskazany u dzieci poniżej 2 roku życia.
Preparaty zewnętrzne zawierające krwawnik, takie jak Traumeel S, mogą wywoływać miejscowe reakcje skórne, zwłaszcza z powodu substancji pomocniczych, np. alkoholu cetostearylowego, który może indukować kontaktowe zapalenie skóry. Nie zaleca się stosowania tych preparatów na duże powierzchnie skóry ze względu na ryzyko wchłaniania substancji aktywnych i zwiększonego ryzyka działań niepożądanych. Brak jest wystarczających danych dotyczących bezpieczeństwa stosowania u dzieci, co wymaga szczególnej ostrożności i indywidualnej oceny stosunku korzyści do ryzyka w populacji pediatrycznej. Pacjentów należy instruować o konieczności zgłaszania niepokojących objawów oraz uwzględniać indywidualne przeciwwskazania, zwłaszcza dotyczące zawartości alkoholu w preparatach doustnych.
Czytaj więcej w pełnym wpisie: Krwawnik pospolity – Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności
alkohol cetostearylowy, alkohol etylowy, duszność, gorączka, Imupret N, kontaktowe zapalenie skóry, krople doustne, krwawa plwocina, krwawnik pospolity, maść, populacja pediatryczna, postać farmaceutyczna, preparat do stosowania zewnętrznego, preparat doustny, reakcja niepożądana, ropna plwocina, stosunek korzyści do ryzyka, Traumeel S, żel -
Właściwości farmakodynamiczne
Krwawnik pospolity (Achillea millefolium L.) wykazuje wielokierunkowe działanie farmakodynamiczne, obejmujące immunomodulację, działanie przeciwzapalne oraz przeciwdrobnoustrojowe (przeciwbakteryjne i przeciwwirusowe), co potwierdzają badania in vitro i in vivo. Substancja ta wpływa korzystnie na odpowiedź immunologiczną, szczególnie w infekcjach górnych dróg oddechowych, zwiększając odporność organizmu. Kliniczne badania obserwacyjne i porównawcze wskazują na skuteczność preparatów zawierających krwawnik w terapii tych infekcji, choć w niektórych przypadkach oparte są one na tradycyjnym użyciu i ograniczonej liczbie kontrolowanych badań z placebo. W preparatach doustnych, takich jak Imupret N, krwawnik stanowi składnik wyciągu złożonego (1:38) w stosunku 4/36, wykazując działanie immunomodulujące, przeciwzapalne, przeciwbakteryjne i przeciwwirusowe.
W preparatach miejscowych, np. Traumeel S (maść i żel), krwawnik pospolity występuje w postaci nalewki (TM) w stężeniu 0,09 g/100 g preparatu i współdziała z innymi składnikami roślinnymi oraz homeopatycznymi, przyczyniając się do łagodzenia miejscowych stanów zapalnych i dolegliwości bólowych. Niemniej jednak, dla tych form brak jest szczegółowych danych dotyczących specyficznego wkładu krwawnika w profil farmakodynamiczny preparatu. Krwawnik rzadko występuje jako pojedynczy składnik, częściej jest elementem złożonych kompozycji ziołowych, co podkreśla konieczność dalszych badań nad jego indywidualnym działaniem i optymalnym zastosowaniem klinicznym.
Czytaj więcej w pełnym wpisie: Krwawnik pospolity – Właściwości farmakodynamiczne
badanie in vitro, badanie in vivo, badanie kliniczne, badanie obserwacyjne, działanie przeciwbakteryjne, działanie przeciwdrobnoustrojowe, działanie przeciwwirusowe, działanie przeciwzapalne, górne drogi oddechowe, infekcja dróg oddechowych, kora dębu, korzeń prawoślazu, krwawnik pospolity, kwiat rumianku, liść orzecha włoskiego, mniszek lekarski, nalewka, odporność organizmu, preparat doustny, preparat miejscowy, profil farmakodynamiczny, układ immunologiczny, właściwości immunomodulujące, ziele skrzypu -
Właściwości farmakokinetyczne
Aktualna dokumentacja produktów leczniczych zawierających Achillea millefolium L. nie dostarcza szczegółowych danych farmakokinetycznych tej substancji. W preparatach takich jak Imupret N, gdzie krwawnik stanowi 4/38 części ekstraktu złożonego z siedmiu roślin, oraz Traumeel S, zawierającym 0,09 g nalewki krwawnika na 100 g maści lub żelu, sekcje dotyczące farmakokinetyki są oznaczone jako „nie dotyczy” lub „brak danych”. Brak tych informacji wynika z faktu, że krwawnik jest składnikiem preparatów złożonych, a jego złożony profil fitozwiązków utrudnia wyodrębnienie jednoznacznych parametrów farmakokinetycznych. Dodatkowo, w przypadku miejscowego stosowania Traumeel S, ograniczone wchłanianie ogólnoustrojowe zmniejsza kliniczne znaczenie farmakokinetyki.
Pomimo braku szczegółowych danych farmakokinetycznych, preparaty zawierające krwawnik pospolity są stosowane w praktyce klinicznej na podstawie tradycyjnego zastosowania i obserwowanych efektów terapeutycznych. W preparatach złożonych, takich jak Imupret N i Traumeel S, efekt terapeutyczny wynika z synergistycznego działania wszystkich składników, co ogranicza wartość badań farmakokinetycznych pojedynczego komponentu. Brak danych farmakokinetycznych jest typowy dla wielu tradycyjnych preparatów roślinnych i nie stanowi przeszkody w ich stosowaniu, pod warunkiem potwierdzenia skuteczności i bezpieczeństwa w praktyce klinicznej.
Czytaj więcej w pełnym wpisie: Krwawnik pospolity – Właściwości farmakokinetyczne
achillea millefolium, działanie synergistyczne, efekt terapeutyczny, ekstrakt złożony, farmakokinetyka, Imupret N, krwawnik pospolity, nalewka z krwawnika, obserwacja kliniczna, parametr farmakokinetyczny, preparat leczniczy złożony, preparat ziołowy złożony, tradycyjny preparat ziołowy, Traumeel S, wchłanianie ogólnoustrojowe, związek biologicznie czynny -
Wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn
Krwawnik pospolity (Achillea millefolium L.) jest składnikiem preparatów fitoterapeutycznych takich jak Imupret N (krople doustne) oraz Traumeel S (maść i żel). W przypadku Imupret N, zawierającego do 19,5% (V/V) etanolu, dane z charakterystyki produktu leczniczego wskazują, że stosowanie zalecanych dawek nie wywiera istotnego wpływu na zdolność prowadzenia pojazdów ani obsługiwania maszyn. Natomiast Traumeel S, zawierający 0,09 g/100 g nalewki z ziela krwawnika pospolitego, stosowany miejscowo, nie posiada jednoznacznych danych klinicznych dotyczących wpływu na funkcje psychomotoryczne, jednak ze względu na ograniczoną absorpcję ogólnoustrojową ryzyko to jest teoretycznie minimalne.
W praktyce klinicznej lekarz powinien informować pacjentów o braku istotnego wpływu Imupret N na zdolności psychomotoryczne przy stosowaniu zgodnym z zaleceniami, jednocześnie zwracając uwagę na obecność etanolu i potencjalne ryzyko przy przekroczeniu dawek. W przypadku Traumeel S zaleca się ostrożność w formułowaniu zaleceń dotyczących prowadzenia pojazdów, biorąc pod uwagę brak badań oraz miejscową formę podania. Decyzje terapeutyczne powinny uwzględniać farmakokinetykę, farmakodynamikę oraz indywidualne czynniki ryzyka pacjenta, a w razie wątpliwości stosować zasadę ostrożności i odpowiednio edukować pacjentów.
Czytaj więcej w pełnym wpisie: Krwawnik pospolity – Wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn
absorpcja ogólnoustrojowa, charakterystyka produktu leczniczego, dawka terapeutyczna, etanol, farmakodynamika, farmakokinetyka, funkcje psychomotoryczne, Imupret N, krwawnik pospolity, nalewka z krwawnika, postać farmaceutyczna, preparat fitoterapeutyczny, prowadzenie pojazdów, Traumeel S, wyciąg złożony, zdolności psychomotoryczne -
Wskazania do stosowania
Achillea millefolium L. (ziele krwawnika pospolitego) jest składnikiem wyciągów złożonych stosowanych w medycynie tradycyjnej, szczególnie w leczeniu infekcji górnych dróg oddechowych. W preparacie Imupret N, krwawnik występuje w formie wyciągu o rozcieńczeniu 1:38, w proporcji 4/26 w kompozycji z innymi roślinnymi ekstraktami (ziele skrzypu, korzeń prawoślazu, liść orzecha włoskiego, ziele mniszka lekarskiego, kwiat rumianku, kora dębu). Preparat ten jest wskazany do stosowania przy pierwszych objawach przeziębienia, takich jak drapanie w gardle, suchość śluzówek czy nieznacznie podwyższona temperatura. Warto zwrócić uwagę na zawartość etanolu do 19,5% V/V w kroplach doustnych, co ma znaczenie przy doborze terapii u pacjentów z chorobami wątroby, kobiet w ciąży, dzieci oraz osób z uzależnieniem od alkoholu.
Krwawnik pospolity jest także składnikiem homeopatycznego preparatu Traumeel S, dostępnego w formie maści i żelu, zawierającego nalewkę z Achillea millefolium TM w stężeniu 0,09 g/100 g. Preparat ten stosowany jest wspomagająco w leczeniu pourazowych dolegliwości bólowych mięśni i stawów, zwłaszcza po skręceniach stawów. Wybór formy farmaceutycznej (maść lub żel) powinien być dostosowany do preferencji pacjenta oraz miejsca aplikacji. Zarówno Imupret N, jak i Traumeel S, dzięki synergistycznemu działaniu składników roślinnych, stanowią wartościowe opcje terapeutyczne w łagodzeniu objawów przeziębienia oraz wspomaganiu leczenia urazów mięśniowo-szkieletowych.
Czytaj więcej w pełnym wpisie: Krwawnik pospolity – Wskazania do stosowania
ból mięśni, choroba wątroby, dolegliwości pourazowe, drapanie w gardle, działanie przeciwzapalne, infekcja górnych dróg oddechowych, kora dębu, krwawnik pospolity, mniszek lekarski, nalewka z krwawnika, objawy przeziębienia, podwyższona temperatura, prawoślaz, produkt homeopatyczny, rumianek, schorzenia górnych dróg oddechowych, skręcenie stawu, skrzyp, suchość śluzówek, układ mięśniowo-szkieletowy