Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie
Iwermektyna

Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie stosowania iwermektyny

Iwermektyna, substancja czynna znajdująca się w produktach leczniczych takich jak Ivermectin Medical Valley, Scavertin oraz Soolantra, została poddana szeregowi badań przedklinicznych mających na celu ocenę jej bezpieczeństwa stosowania. Dane z tych badań dostarczają istotnych informacji na temat potencjalnych zagrożeń związanych z tą substancją.¹

Toksyczność po dawce jednorazowej

Badania toksyczności po podaniu pojedynczej dawki iwermektyny przeprowadzono na różnych gatunkach zwierząt. Wykazały one, że substancja ta może wykazywać toksyczne działanie na ośrodkowy układ nerwowy przy zastosowaniu dużych dawek. Obserwowane objawy obejmowały:²

• Rozszerzenie źrenic u myszy, szczurów, psów i małp
• Drżenie u myszy, szczurów i psów
• Ataksję u myszy, szczurów i psów
• Wymioty u małp

³

Toksyczność po podaniu wielokrotnym

Badania toksyczności po wielokrotnym podaniu iwermektyny wykazały potencjalne działanie teratogenne na rozwijające się płody. U kilku gatunków zwierząt (myszy, szczury, króliki) obserwowano wady wrodzone, przede wszystkim rozszczep podniebienia, po podaniu dawek zbliżonych lub równych dawkom toksycznym dla matek.^{4 5}

W przypadku kremu Soolantra (iwermektyna 10 mg/g), przeprowadzono badania dotyczące wielokrotnego podawania substancji na skórę. Badania te, prowadzone do 9 miesięcy na miniaturowych świniach, nie wykazały działań toksycznych ani toksyczności miejscowej przy poziomie ekspozycji ogólnoustrojowej porównywalnym z ekspozycją kliniczną.⁶

Toksyczny wpływ na rozrodczość

Szczegółowe badania toksycznego wpływu na rozrodczość po doustnym podawaniu iwermektyny potwierdziły jej działanie teratogenne. U szczurów obserwowano rozszczep podniebienia, a u królików deformację zgięciową nadgarstka, jednak wyłącznie po zastosowaniu dużych dawek. Margines ekspozycji dla największych dawek, po których nie obserwowano działań niepożądanych (NOAEL), był co najmniej siedemdziesięciokrotnie wyższy w porównaniu z ekspozycją kliniczną.⁷

Co istotne, toksyczny wpływ na noworodki zaobserwowany w badaniach oceniających doustne podawanie leku u szczurów nie był związany z narażeniem w macicy (in utero), lecz z ekspozycją pourodzeniową na lek zawarty w mleku matki. Ta droga ekspozycji prowadziła do wystąpienia dużego stężenia iwermektyny w mózgu i w osoczu u potomstwa.⁸

Genotoksyczność i rakotwórczość

Ocena potencjału genotoksycznego iwermektyny została przeprowadzona za pomocą standardowych badań in vitro. Test Amesa oraz test na komórkach chłoniaka u myszy (TK) nie wykazały właściwości genotoksycznych substancji.^{9 10} Również w przypadku produktu Soolantra, iwermektyna nie wykazywała działań genotoksycznych w zestawie testów in vitro oraz in vivo.¹¹

Warto jednak zaznaczyć, że w przypadku produktów Ivermectin Medical Valley oraz Scavertin nie przeprowadzono badań genotoksyczności ani rakotwórczości w warunkach in vivo.^{12 13}

Natomiast dla kremu Soolantra przeprowadzono dwuletnie badanie działania rakotwórczego iwermektyny stosowanej na skórę w postaci kremu 10 mg/g u myszy. Badanie to nie wykazało zwiększonej częstości występowania nowotworów.¹⁴

Działanie drażniące, uczulające i fototoksyczne

W przypadku kremu Soolantra zaobserwowano, że iwermektyna w postaci kremu 10 mg/g działa drażniąco na skórę, uczulająco oraz uczulająco na światło u świnek morskich, jednak nie wykazuje działania fototoksycznego.¹⁵

Ryzyko środowiskowe

Badania oceniające ryzyko dla środowiska wykazały, że iwermektyna może stwarzać zagrożenie, szczególnie dla środowiska wodnego.¹⁶

Ocena ryzyka środowiskowego (ERA) dla iwermektyny zawartej w kremie Soolantra wskazuje, że substancja ta jest bardzo toksyczna dla bezkręgowców. Zidentyfikowano zagrożenie dla organizmów kompartmentu wodnego, osadów i lądowego. W związku z tym zaleca się zachowanie ostrożności, aby uniknąć zanieczyszczenia środowiska, w szczególności wodnego.¹⁷

Interpretacja danych przedklinicznych

Na podstawie wyników badań toksyczności po podaniu jednorazowej dawki trudno jest ocenić ryzyko związane z podaniem pojedynczej, małej dawki iwermektyny.^{18 19}