Działania niepożądane
Glukozamina

Działania niepożądane glukozaminy

Glukozamina to substancja aktywna stosowana głównie w leczeniu objawów choroby zwyrodnieniowej stawów. Mimo ogólnie dobrej tolerancji leku przez pacjentów, terapia glukozaminą może wiązać się z wystąpieniem szeregu działań niepożądanych. W badaniach klinicznych wykazano, że zdarzenia niepożądane obserwowano u około 15% pacjentów, zarówno w grupie otrzymującej glukozaminę, jak i przyjmującej placebo. Działania niepożądane mają zazwyczaj charakter łagodny i przemijający, najczęściej dotyczą układu pokarmowego.¹²³

Zaburzenia żołądkowo-jelitowe

Najczęstsze działania niepożądane związane ze stosowaniem glukozaminy dotyczą układu pokarmowego. Obejmują one: nudności, biegunkę, zaparcia, niestrawność, wzdęcia, ból brzucha, a w rzadszych przypadkach wymioty. Dolegliwości te zwykle mają charakter przejściowy i ustępują samoistnie lub po odstawieniu leku.⁴⁵ W przypadku produktu Chronada obserwowano również refluks żołądkowo-przełykowy, ból w nadbrzuszu, dyskomfort brzuszny i wzdęcia, jednak te objawy występowały rzadko.⁶

W przypadku podania domięśniowego glukozaminy (Arthryl Fast), mogą wystąpić nudności i bardzo rzadko wymioty, co wiąże się z zawartością lidokainy w produkcie leczniczym.⁷

Zaburzenia skóry i tkanki podskórnej

Reakcje skórne należą do niezbyt częstych działań niepożądanych glukozaminy. Mogą one obejmować: wysypkę, świąd, rumień oraz nagłe zaczerwienienie, zwłaszcza twarzy. Do rzadszych, ale potencjalnie poważniejszych reakcji skórnych należą obrzęk naczynioruchowy i pokrzywka.⁸⁹ W bardzo rzadkich przypadkach, podczas stosowania chlorowodorku glukozaminy, zgłaszano także wypadanie włosów.¹⁰

Zaburzenia układu nerwowego

Wśród działań niepożądanych dotyczących układu nerwowego najczęściej obserwuje się ból głowy, który występuje często (≥ 1/100 do < 1/10) oraz zmęczenie. Niezbyt często (≥ 1/1000 do < 1/100) mogą pojawić się zawroty głowy, a w rzadkich przypadkach senność. W pojedynczych przypadkach odnotowano zaburzenia odczuwania smaku.¹¹¹²¹³

Zaburzenia metaboliczne

Istotnym aspektem bezpieczeństwa stosowania glukozaminy są potencjalne zaburzenia metaboliczne. U pacjentów z cukrzycą może dojść do pogorszenia kontroli glikemii i niewystarczającej kontroli stężenia glukozy we krwi. Częstość tego zjawiska nie została dokładnie określona.¹⁴¹⁵ Zgłaszano również przypadki hipercholesterolemii, jednak nie ustalono związku przyczynowo-skutkowego między stosowaniem glukozaminy a podwyższonym poziomem cholesterolu.¹⁶¹⁷

Zaburzenia wątroby i dróg żółciowych

Stosowanie glukozaminy może wiązać się z zaburzeniami czynności wątroby. Odnotowano przypadki zwiększenia aktywności enzymów wątrobowych oraz bardzo rzadko występującą żółtaczkę. Częstość tych działań niepożądanych nie została dokładnie określona.¹⁸¹⁹²⁰

Zaburzenia układu oddechowego

Wśród działań niepożądanych dotyczących układu oddechowego odnotowano przypadki astmy lub zaostrzenia już istniejącej astmy. Częstość występowania tych zaburzeń nie została dokładnie określona na podstawie dostępnych danych.²¹²²

Reakcje alergiczne

U pacjentów stosujących glukozaminę mogą wystąpić reakcje nadwrażliwości (alergiczne). Objawy mogą obejmować: wcześniej wymienione reakcje skórne (wysypka, świąd, pokrzywka, obrzęk naczynioruchowy), a także zaburzenia oddychania (astma, zaostrzenie astmy). Częstość występowania tych reakcji określa się jako nieznaną.²³²⁴

Inne działania niepożądane

Wśród innych zgłaszanych działań niepożądanych wymienić można:

• Zaburzenia oka: zaburzenia widzenia²⁵
• Zaburzenia serca: zaburzenia rytmu serca, np. tachykardia²⁶
• Zaburzenia psychiczne: bezsenność²⁷
• Zaburzenia ogólne: obrzęk/obrzęk obwodowy²⁸²⁹
• Wahania wartości współczynnika INR (międzynarodowego współczynnika znormalizowanego)³⁰

W przypadku podawania domięśniowego (Arthryl Fast) mogą dodatkowo wystąpić reakcje w miejscu wstrzyknięcia, takie jak ropień czy zapalenie tkanki podskórnej.³¹

Szczegółowe niebezpieczeństwa związane z działaniami niepożądanymi

Mimo że większość działań niepożądanych ma charakter łagodny i przemijający, niektóre z nich mogą stanowić poważniejsze zagrożenie dla zdrowia pacjenta i wymagają szczególnej uwagi.

Wpływ na pacjentów z cukrzycą

Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów z cukrzycą, gdyż glukozamina może wpływać na metabolizm glukozy, powodując pogorszenie kontroli glikemii. Pacjenci z cukrzycą powinni regularnie monitorować poziom glukozy we krwi, zwłaszcza na początku leczenia glukozaminą.³²³³

Ryzyko dla pacjentów z astmą

U pacjentów z astmą stosowanie glukozaminy może prowadzić do zaostrzenia objawów choroby. Jest to szczególnie niebezpieczne dla osób z ciężką postacią astmy, u których nagłe zaostrzenie może doprowadzić do stanu zagrażającego życiu.³⁴

Reakcje alergiczne potencjalnie niebezpieczne

Ciężkie reakcje alergiczne, takie jak obrzęk naczynioruchowy, mogą potencjalnie zagrażać życiu pacjenta, szczególnie jeśli obejmują drogi oddechowe. Wczesne objawy ciężkiej reakcji alergicznej obejmują: obrzęk twarzy, warg, języka, trudności w oddychaniu, świąd, pokrzywkę.³⁵³⁶

Zaburzenia wątroby

Zwiększenie aktywności enzymów wątrobowych może wskazywać na uszkodzenie wątroby. W rzadkich przypadkach może dojść do rozwoju żółtaczki. Pacjenci z istniejącymi wcześniej chorobami wątroby powinni być monitorowani podczas leczenia glukozaminą.³⁷³⁸

Interakcje z lekami przeciwzakrzepowymi

Zgłaszano przypadki wahań wartości INR u pacjentów leczonych jednocześnie pochodnymi kumaryny (np. warfaryną) i glukozaminą. Pacjenci przyjmujący leki przeciwzakrzepowe powinni być dokładnie monitorowani, szczególnie na początku i przy zakończeniu leczenia glukozaminą.³⁹⁴⁰

Tabela działań niepożądanych

Monitorowanie działań niepożądanych

Istotne jest zgłaszanie podejrzewanych działań niepożądanych po dopuszczeniu produktu leczniczego do obrotu. Umożliwia to nieprzerwane monitorowanie stosunku korzyści do ryzyka stosowania produktu leczniczego. Osoby należące do fachowego personelu medycznego powinny zgłaszać wszelkie podejrzewane działania niepożądane za pośrednictwem Departamentu Monitorowania Niepożądanych Działań Produktów Leczniczych Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych.⁴¹

Zalecenia dla pacjentów

W przypadku wystąpienia działań niepożądanych ważne jest, aby pacjent:

• Skontaktował się z lekarzem, szczególnie gdy objawy są nasilone lub długotrwałe
• Nie odstawiał samodzielnie leku bez konsultacji z lekarzem
• Monitorował poziom glukozy we krwi, jeśli jest chory na cukrzycę
• Zgłaszał wszelkie niepokojące objawy, które mogą świadczyć o reakcji alergicznej
• Zwracał uwagę na objawy ze strony wątroby (zażółcenie skóry i białkówek oczu, ciemne zabarwienie moczu, jasny stolec, zmęczenie, utrata apetytu)

⁴²

Zalecenia dla lekarzy

Lekarze przepisujący glukozaminę powinni:

• Dokładnie ocenić stosunek korzyści do ryzyka, szczególnie u pacjentów z cukrzycą, astmą, chorobami wątroby i pacjentów przyjmujących leki przeciwzakrzepowe
• Monitorować pacjentów z cukrzycą pod kątem zmian w kontroli glikemii
• Ostrzec pacjentów o możliwych działaniach niepożądanych i poinformować ich, kiedy należy zgłosić się do lekarza
• Zgłaszać podejrzewane działania niepożądane do odpowiednich organów nadzoru
• Rozważyć alternatywne metody leczenia w przypadku wystąpienia poważnych działań niepożądanych

⁴³