Dawkowanie i sposób podawania
Diklofenak

Diklofenak, jako niesteroidowy lek przeciwzapalny (NLPZ), stosowany jest w leczeniu bólu i stanów zapalnych, z dawkowaniem dostosowanym do postaci farmaceutycznej, wskazań klinicznych oraz indywidualnych cech pacjenta. U dorosłych zalecana dawka dobowa wynosi od 50 mg do 150 mg, podzielona na 2-3 dawki, z maksymalną dawką 150 mg/dobę. W przypadku postaci doustnych, tabletki powlekane stosuje się w dawce 25-50 mg 2-3 razy na dobę, tabletki dojelitowe 100-150 mg/dobę, a tabletki o przedłużonym uwalnianiu 100 mg raz na dobę. Preparaty do iniekcji (75 mg i.v. lub i.m.) przeznaczone są do krótkotrwałego stosowania (do 2 dni), z maksymalną dawką 150 mg/dobę. Preparaty miejscowe, takie jak żele (10-11,6 mg/g) i aerozole (40 mg/ml), aplikowane są 3-4 razy dziennie, z maksymalną dawką odpowiednio 160 mg i 120 mg diklofenaku na dobę. Krople do oczu (0,1%) stosuje się zgodnie z wskazaniami, nie dłużej niż 4 tygodnie, a czopki dostępne są w dawkach 50 mg (1-3 razy/dobę) i 100 mg (raz/dobę), z maksymalną dawką 150 mg/dobę.

  1. Wprowadzenie do dawkowania diklofenaku
    1. Zalecenia ogólne dotyczące dawkowania
  2. Dawkowanie diklofenaku w różnych postaciach farmaceutycznych
    1. Tabletki i kapsułki doustne
    2. Roztwory do wstrzykiwań
    3. Preparaty do stosowania miejscowego
    4. Krople do oczu
    5. Czopki
    6. Roztwór do płukania gardła/jamy ustnej
  3. Szczegółowa tabela dawkowania diklofenaku
  4. Dawkowanie w szczególnych grupach pacjentów
    1. Dzieci i młodzież
    2. Osoby w podeszłym wieku
    3. Pacjenci z zaburzeniami czynności nerek
    4. Pacjenci z zaburzeniami czynności wątroby
    5. Pacjenci z chorobami układu krążenia
  5. Czas trwania leczenia
    1. Preparaty doustne i doodbytnicze
    2. Preparaty do wstrzykiwań
    3. Preparaty do stosowania miejscowego
    4. Krople do oczu
  6. Sposób podawania
    1. Postacie doustne
    2. Roztwory do wstrzykiwań
    3. Preparaty do stosowania miejscowego
    4. Krople do oczu
    5. Czopki
    6. Roztwór do płukania gardła/jamy ustnej
    7. Kolejne rozdziały

Wprowadzenie do dawkowania diklofenaku

Diklofenak to niesteroidowy lek przeciwzapalny (NLPZ) stosowany w leczeniu bólu i stanów zapalnych. Dawkowanie diklofenaku zależy od postaci farmaceutycznej, wskazań, nasilenia objawów oraz indywidualnych cech pacjenta. W każdym przypadku zaleca się stosowanie najmniejszej skutecznej dawki przez możliwie najkrótszy czas, aby zminimalizować ryzyko działań niepożądanych. Dostosowanie dawki może być konieczne u pacjentów z zaburzeniami czynności nerek, wątroby, w podeszłym wieku oraz u dzieci i młodzieży.1 2

Zalecenia ogólne dotyczące dawkowania

Zalecana dawka dobowa diklofenaku dla osób dorosłych waha się od 50 mg do 150 mg w zależności od wskazania oraz nasilenia objawów. W ciężkich przypadkach dawka może być zwiększona, jednak nie powinna przekraczać 150 mg na dobę. W przypadku łagodniejszych objawów zaleca się stosowanie mniejszych dawek, zazwyczaj 75-100 mg na dobę. Całkowita dawka dobowa powinna być podzielona na 2-3 dawki, w zależności od postaci farmaceutycznej i indywidualnych potrzeb pacjenta.3 4

Dawkowanie diklofenaku w różnych postaciach farmaceutycznych

Tabletki i kapsułki doustne

W przypadku postaci doustnych, takich jak tabletki czy kapsułki, dawkowanie zależy od rodzaju preparatu:

  • Tabletki powlekane (np. Cataflam 50, Dicuno): 25-50 mg 2-3 razy na dobę, maksymalnie 150 mg na dobę.5 6
  • Tabletki dojelitowe (np. Diclac 50): całkowita dawka dobowa 100-150 mg, podawana w 2-3 dawkach podzielonych.7
  • Tabletki/kapsułki o przedłużonym uwalnianiu (np. Dicloberl retard): 100 mg raz na dobę.8
  • Tabletki o zmodyfikowanym uwalnianiu (np. Diclac 75 Duo): 75 mg raz na dobę, w razie potrzeby dawkę można zwiększyć do 150 mg na dobę.9
  • Kapsułki miękkie (np. Flectorgo): 12,5 mg – 1 lub 2 kapsułki co 4-6 godzin, maksymalnie 6 kapsułek na dobę (75 mg); 25 mg – 1 kapsułka co 4-6 godzin, maksymalnie 3 kapsułki na dobę (75 mg).10

Roztwory do wstrzykiwań

Preparaty do iniekcji są przeznaczone do krótkotrwałego leczenia i nie powinny być stosowane dłużej niż przez 2 dni. Typowe dawkowanie:

  • Roztwór do wstrzykiwań domięśniowych (np. Diclac, Dicloreum): zazwyczaj 75 mg (1 ampułka) na dobę, w głębokim wstrzyknięciu w górny zewnętrzny kwadrant pośladka. W ciężkich przypadkach dawka może być zwiększona do dwóch wstrzyknięć po 75 mg w ciągu doby, zachowując odstęp kilku godzin i zmieniając miejsca wstrzyknięcia.11
  • Roztwór do wstrzykiwań (Akis): można podawać domięśniowo, podskórnie lub dożylnie (bolus). Maksymalna dawka dobowa wynosi 150 mg. W przypadku podania dożylnego w bolusie można zastosować 25-50 mg (w 5-60 sekundowym wstrzyknięciu).12

Przy podaniu domięśniowym istotne jest przestrzeganie zaleceń dotyczących techniki wstrzyknięcia, aby uniknąć uszkodzenia nerwu lub innych tkanek:13

  • Wstrzyknięcie należy wykonać głęboko w górny zewnętrzny kwadrant pośladka.
  • Jeśli wymagane są dwa wstrzyknięcia w ciągu doby, zaleca się zmianę pośladka przy drugim wstrzyknięciu.
  • Roztwór należy wstrzykiwać powoli, aby zminimalizować uszkodzenie tkanki.

Preparaty do stosowania miejscowego

W przypadku żeli, kremów lub innych preparatów do stosowania miejscowego, dawkowanie zależne jest od wielkości leczonego obszaru:

  • Żele 10 mg/g lub 11,6 mg/g (np. Adarostin, Diclac LipoGel, Diclofenac APTEO MED): nakładać 3-4 razy dziennie na zmieniony chorobowo obszar. Ilość 2-4 g żelu (odpowiadająca wielkości od owocu wiśni do orzecha włoskiego) jest wystarczająca do posmarowania powierzchni około 400-800 cm².14 15
  • Aerozol na skórę (np. Diclofenac sodium Nutra Essential): 4-5 naciśnięć pompki (32-40 mg diklofenaku sodowego) 3 razy na dobę. Maksymalna dawka dobowa to 15 naciśnięć pompki (3,0 ml aerozolu zawierającego 120 mg diklofenaku sodowego).16

Po zastosowaniu preparatu miejscowego należy umyć ręce, chyba że to właśnie ręce są miejscem leczonym.17

Krople do oczu

W przypadku kropli ocznych zawierających diklofenak (np. Dicloabak, Difadol 0,1%), dawkowanie zależy od wskazania:

  • Hamowanie zwężenia źrenicy w trakcie operacji zaćmy: 1 kropla do 5 razy w ciągu trzech godzin przed operacją.18
  • Zapobieganie stanom zapalnym po operacji zaćmy: przed operacją jak wyżej, po operacji 1 kropla 3 razy bezpośrednio po zabiegu, następnie 1 kropla 3-5 razy na dobę (nie dłużej niż 4 tygodnie).19
  • Zwalczanie bólu oka: 1 kropla co 4-6 godzin.20

Czopki

Dla czopków zawierających diklofenak (np. Dicloberl) dawkowanie zależy od stężenia:

  • Czopki 50 mg: 1 czopek 1-3 razy na dobę, maksymalnie 150 mg na dobę.21
  • Czopki 100 mg: 1 czopek na dobę (100 mg diklofenaku sodowego).22

Roztwór do płukania gardła/jamy ustnej

W przypadku roztworu do płukania gardła/jamy ustnej (np. Diclostirn):

  • Zaleca się stosowanie 2-3 razy na dobę, każdorazowo używając 15 ml roztworu (1 miarkę) nierozcieńczonego lub rozcieńczonego w niewielkiej ilości wody.
  • Płukać jamę ustną i gardło przez 30-60 sekund, a następnie wypluć roztwór.23

Szczegółowa tabela dawkowania diklofenaku

Postać farmaceutyczna Dawka Dawkowanie u dorosłych Maksymalna dawka dobowa Uwagi
Tabletki powlekane 25 mg, 50 mg 25-50 mg 2-3 razy na dobę 150 mg Najlepiej przyjmować przed posiłkiem
Tabletki dojelitowe 50 mg 50 mg 2-3 razy na dobę 150 mg Tabletki należy połykać w całości
Tabletki o zmodyfikowanym uwalnianiu 75 mg 75 mg raz na dobę 150 mg W razie konieczności dawkę można zwiększyć do 2 tabletek na dobę
Kapsułki o przedłużonym uwalnianiu 100 mg 1 kapsułka (100 mg) raz na dobę 100 mg Kapsułki należy połykać w całości, popijając płynami
Kapsułki miękkie 12,5 mg, 25 mg 12,5 mg: 1-2 kapsułki co 4-6 h
25 mg: 1 kapsułka co 4-6 h		 75 mg Nie zaleca się przyjmowania podczas posiłków
Roztwór do wstrzykiwań (i.m.) 75 mg/3 ml 1 ampułka (75 mg) na dobę 150 mg Wstrzyknięcie głęboko w górny zewnętrzny kwadrant pośladka
Roztwór do wstrzykiwań (i.m., s.c., i.v.) 25 mg/ml, 50 mg/ml, 75 mg/ml W zależności od nasilenia bólu: 25-75 mg 150 mg Domięśniowo, podskórnie lub dożylnie (bolus)
Żel 10 mg/g, 11,6 mg/g 3-4 razy dziennie 2-4 g żelu 16 g żelu (160 mg diklofenaku) Stosować na suchą skórę, delikatnie wcierać
Aerozol na skórę 40 mg/ml 4-5 naciśnięć pompki 3 razy dziennie 15 naciśnięć pompki (120 mg) Delikatnie wmasować w miejscu bólu
Krople do oczu 1 mg/ml Zależnie od wskazania:
1 kropla 3-5 razy dziennie		 Według wskazań Nie stosować dłużej niż 4 tygodnie
Czopki 50 mg, 100 mg 50 mg: 1-3 razy dziennie
100 mg: raz dziennie		 150 mg Wprowadzać głęboko do odbytu
Roztwór do płukania gardła 0,74 mg/ml 15 ml 2-3 razy dziennie 3 dawki po 15 ml Płukać przez 30-60 sekund, następnie wypluć

Dawkowanie w szczególnych grupach pacjentów

Dzieci i młodzież

Większość preparatów zawierających diklofenak nie jest zalecana do stosowania u dzieci i młodzieży poniżej 14 lat ze względu na brak wystarczających danych dotyczących skuteczności i bezpieczeństwa.24 25

W przypadku młodzieży w wieku powyżej 14 lat, w zależności od preparatu:

  • Tabletki/kapsułki doustne: dawkowanie jak u dorosłych, jednak zazwyczaj wystarczająca jest dawka 75-100 mg na dobę.26
  • Żele do stosowania miejscowego: dawkowanie jak u dorosłych, jednak w razie konieczności stosowania produktu dłużej niż 7 dni w leczeniu bólu lub w przypadku pogorszenia się objawów, pacjent powinien skontaktować się z lekarzem.27

Osoby w podeszłym wieku

W większości przypadków nie jest wymagana zmiana dawkowania początkowego u osób w podeszłym wieku. Jednak ze względu na zwiększone ryzyko wystąpienia działań niepożądanych, pacjentów tych należy starannie monitorować i stosować najmniejszą skuteczną dawkę przez możliwie najkrótszy czas.28 29

Pacjenci z zaburzeniami czynności nerek

Diklofenak jest przeciwwskazany u pacjentów z ciężką niewydolnością nerek. U pacjentów z łagodnymi do umiarkowanych zaburzeniami czynności nerek nie jest wymagane zmniejszenie dawki, jednak zaleca się zachowanie szczególnej ostrożności i regularne monitorowanie funkcji nerek.30

W przypadku roztworów do wstrzykiwań zawierających hydroksypropylo-beta-cyklodekstrynę (np. AKIS), są one przeciwwskazane u pacjentów z ciężką niewydolnością nerek (stężenie kreatyniny w surowicy poniżej 30 ml/min), ponieważ substancja pomocnicza jest wydalana głównie w procesie przesączania kłębuszkowego.31

Pacjenci z zaburzeniami czynności wątroby

Diklofenak jest przeciwwskazany u pacjentów z ciężką niewydolnością wątroby. U pacjentów z łagodnymi do umiarkowanych zaburzeniami czynności wątroby nie jest wymagane zmniejszenie dawki, jednak zaleca się zachowanie szczególnej ostrożności.32

Pacjenci z chorobami układu krążenia

Leczenie diklofenakiem nie jest zalecane u pacjentów z rozpoznaną chorobą układu krążenia lub niewyrównanym nadciśnieniem tętniczym. W razie konieczności zastosowania leku u pacjentów z rozpoznaną chorobą układu sercowo-naczyniowego, niewyrównanym nadciśnieniem tętniczym lub istotnymi czynnikami ryzyka choroby sercowo-naczyniowej, należy stosować możliwie najniższe dawki (≤ 100 mg na dobę), szczególnie jeśli leczenie trwa dłużej niż 4 tygodnie.33

Czas trwania leczenia

Czas trwania leczenia zależy od wskazań i indywidualnej odpowiedzi pacjenta na leczenie. Należy stosować najmniejszą skuteczną dawkę przez możliwie najkrótszy czas niezbędny do kontrolowania objawów.

Preparaty doustne i doodbytnicze

W przypadku większości wskazań czas trwania leczenia ustala lekarz. W chorobach reumatycznych może być konieczne długotrwałe stosowanie diklofenaku. Przy stosowaniu bez konsultacji z lekarzem nie należy przekraczać:34

W przypadku migreny zaleca się przyjęcie początkowej dawki 50 mg w momencie pojawienia się pierwszych objawów. Jeśli złagodzenie bólu po 2 godzinach od przyjęcia pierwszej dawki nie jest wystarczające, można podać kolejną dawkę. W razie konieczności można przyjmować kolejne dawki (50 mg) co 4-6 godzin, nie przekraczając dziennej dawki 200 mg.35

Preparaty do wstrzykiwań

Produkty w postaci roztworów do wstrzykiwań są przeznaczone wyłącznie do krótkotrwałego leczenia i nie powinny być podawane dłużej niż przez 2 dni. W razie potrzeby leczenie może być kontynuowane przy użyciu doustnych lub doodbytniczych postaci diklofenaku.36 37

Preparaty do stosowania miejscowego

W przypadku żeli do stosowania miejscowego, dla osób dorosłych i młodzieży powyżej 14 lat, okres leczenia nie powinien przekraczać:38 39

  • 14 dni w przypadku nadwyrężeń i stanów zapalnych tkanek miękkich
  • 21 dni (u osób dorosłych powyżej 18 lat) w przypadku bólu związanego z chorobą zwyrodnieniową stawów

W przypadku braku skuteczności leczenia lub nasilenia objawów zaleca się kontrolę lekarską po 7 dniach stosowania.40

Krople do oczu

W przypadku kropli do oczu czas leczenia zależy od wskazania. Przy zapobieganiu stanom zapalnym po operacji zaćmy nie zaleca się stosowania dłużej niż przez 4 tygodnie.41

Sposób podawania

Postacie doustne

Tabletki i kapsułki należy połykać w całości, popijając wodą. W większości przypadków najlepiej przyjmować je przed posiłkiem. Tabletki dojelitowe, kapsułki dojelitowe oraz tablety o zmodyfikowanym uwalnianiu nie powinny być dzielone ani żute.42 43

W przypadku kapsułek miękkich szybkość wchłaniania diklofenaku zmniejsza się podczas przyjmowania z posiłkiem, dlatego nie zaleca się przyjmowania ich w trakcie posiłków lub zaraz po nich.44

Roztwory do wstrzykiwań

Roztwory do wstrzykiwań mogą być podawane różnymi drogami:

Wstrzyknięcie domięśniowe: Roztwór należy wstrzykiwać głęboko w górny zewnętrzny kwadrant pośladka. W przypadku konieczności stosowania dwóch wstrzyknięć na dobę, zaleca się zmianę pośladka w celu wykonania drugiego wstrzyknięcia.45

Wstrzyknięcie podskórne: Roztwór należy podawać do tkanki podskórnej, najlepiej w górną część mięśnia pośladkowego lub górną część uda. Należy całkowicie wprowadzić igłę w grubość fałdu skóry, który utworzono chwytając ją między kciuk i palec wskazujący. Podczas podawania podskórnego należy przytrzymać fałd skóry między palcami.46

Wstrzyknięcie dożylne: Roztwór może być podany poprzez wstrzyknięcie dożylne w bolusie (5-60 sekund). Zalecane są dwa alternatywne schematy:47

  • W leczeniu pooperacyjnego bólu o nasileniu umiarkowanym do ciężkiego: 75 mg dożylnie. W razie konieczności można powtórzyć leczenie po 4 do 6 godzinach, nie przekraczając dobowej dawki 150 mg.
  • W profilaktyce bólu pooperacyjnego: dawka nasycająca 25 mg do 50 mg w 5-60 sekundowym wstrzyknięciu (bolus) po zabiegu, a następnie dodatkowe wstrzyknięcia do maksymalnej dawki dobowej 150 mg.

Ważne jest, aby po wstrzyknięciu diklofenaku obserwować pacjenta przez co najmniej 1 godzinę ze względu na możliwość wystąpienia reakcji anafilaktycznych, w tym wstrząsu. Musi być dostępny prawidłowo funkcjonujący zestaw ratunkowy.48

Preparaty do stosowania miejscowego

Żele i aerozole należy aplikować na suchą, zdrową skórę miejsca zmienionego chorobowo i delikatnie wcierać. Po zastosowaniu preparatu należy umyć ręce, chyba że to one są leczone. Należy unikać kontaktu preparatu z oczami i ustami.

W przypadku aerozoli na skórę (np. Diclofenac sodium Nutra Essential), po aplikacji ręce należy wytrzeć ręcznikiem papierowym, a następnie umyć.49

Krople do oczu

Krople do oczu należy zakraplać do worka spojówkowego. Pacjentów należy poinformować, aby:

  • Dokładnie umyli ręce przed zastosowaniem preparatu
  • Nie dotykali oka lub powiek końcówką kroplomierza, co mogłoby spowodować zanieczyszczenie roztworu
  • Po zakropleniu ucisnęli kanalik łzowy i zamknęli powieki na 2 minuty, aby zmniejszyć wchłanianie ogólnoustrojowe

W przypadku jednoczesnego stosowania innych kropli do oczu, należy zachować co najmniej 5-minutową przerwę pomiędzy aplikacją kolejnych preparatów. Maści do oczu należy stosować na końcu.50

Czopki

Czopki należy wprowadzić głęboko do odbytu, najlepiej po wypróżnieniu.51

Roztwór do płukania gardła/jamy ustnej

Roztwór do płukania gardła/jamy ustnej można stosować nierozcieńczony lub rozcieńczony w niewielkiej ilości wody. Należy płukać jamę ustną i gardło przez około 30-60 sekund, a następnie wypluć roztwór.52

Kolejne rozdziały

Zapraszamy do dalszego czytania naszego leksykonu.

Wybierz kolejny rozdział z menu poniżej, aby otworzyć nową podstronę kompedium wiedzy i uzyskać szczegółowe informację o leku, substancji lub chorobie.

  1. 10.04.2026
  2. www.leksykon.com.pl