Właściwości farmakodynamiczne
Dekslanzoprazol

Właściwości farmakodynamiczne dekslanzoprazolu

Dekslanzoprazol, aktywna substancja leku Dexilant, należy do grupy farmakoterapeutycznej inhibitorów pompy protonowej (IPP) i jest sklasyfikowany pod kodem ATC: A02BC06. Substancja ta stanowi R-enancjomer lanzoprazolu, co determinuje jej specyficzne właściwości farmakologiczne.¹

Mechanizm działania

Dekslanzoprazol działa poprzez selektywne hamowanie ostatniej fazy produkcji kwasu solnego w żołądku. Mechanizm ten opiera się na inhibicji aktywności enzymu ATP-azy H+/K+ w komórkach okładzinowych żołądka. Proces hamowania wykazuje charakterystyczną zależność od dawki, jest odwracalny i wpływa zarówno na podstawowe, jak i stymulowane wydzielanie kwasu żołądkowego.²

Na poziomie molekularnym, dekslanzoprazol charakteryzuje się zdolnością do akumulacji w komórkach okładzinowych, gdzie pod wpływem kwaśnego środowiska ulega aktywacji. Aktywowana forma substancji reaguje z grupą sulfhydrylową ATP-azy H+/K+, powodując zahamowanie aktywności tego enzymu i w konsekwencji zmniejszenie produkcji kwasu solnego.³

Aktywność przeciwwydzielnicza

Właściwości hamujące wydzielanie kwasu solnego dla dekslanzoprazolu zostały dokładnie zbadane u zdrowych ochotników. W badaniach porównawczych, w których uczestnicy otrzymywali 60 mg dekslanzoprazolu (Dexilant) lub 30 mg lanzoprazolu raz na dobę przez pięć dni, zaobserwowano istotne różnice w efektywności działania przeciwwydzielniczego. Średnia wartość pH soku żołądkowego dla produktu Dexilant wynosiła 4,55, podczas gdy dla lanzoprazolu była niższa i wynosiła 4,13.⁴

Szczególnie istotnym parametrem w ocenie skuteczności inhibitorów pompy protonowej jest odsetek czasu w ciągu doby, przez jaki pH soku żołądkowego pozostaje powyżej wartości 4. W przypadku dekslanzoprazolu parametr ten osiągnął 71%, co odpowiada około 17 godzinom, natomiast dla lanzoprazolu wynosił 60%, czyli około 14 godzin. Wyniki te wskazują na dłuższy czas działania dekslanzoprazolu w porównaniu do lanzoprazolu.⁵

Wpływ na parametry biochemiczne

Stężenie gastryny w surowicy

Badania kliniczne trwające do 12 miesięcy wykazały, że stosowanie dekslanzoprazolu (Dexilant) w dawkach 30 mg i 60 mg prowadzi do zwiększenia średniego stężenia gastryny na czczo w porównaniu do wartości wyjściowych.⁶

U pacjentów leczonych dłużej niż 6 miesięcy zaobserwowano charakterystyczną dynamikę zmian stężenia gastryny. Średnie stężenie gastryny w surowicy zwiększało się w ciągu około 3 pierwszych miesięcy terapii, po czym pozostawało na stałym poziomie przez resztę okresu leczenia. Po zakończeniu kuracji, stężenie gastryny powracało do poziomu sprzed leczenia w ciągu miesiąca.⁷

Stężenie chromograniny A (CgA)

Podczas leczenia dekslanzoprazolem, podobnie jak w przypadku innych inhibitorów pompy protonowej, dochodzi do zmniejszenia wydzielania kwasu solnego, co skutkuje zwiększeniem stężenia gastryny w surowicy. Jednocześnie obserwuje się również zwiększenie stężenia chromograniny A (CgA) w odpowiedzi na zmniejszoną kwasowość wewnątrzżołądkową.⁸

Zwiększone stężenie CgA może mieć istotne znaczenie kliniczne, gdyż może zakłócać badania diagnostyczne ukierunkowane na wykrywanie guzów neuroendokrynnych. Z tego względu, zgodnie z dostępnymi danymi naukowymi, zaleca się przerwanie leczenia inhibitorami pompy protonowej w okresie od 5 do 2 tygodni przed pomiarem stężenia CgA. Takie postępowanie umożliwia powrót stężenia CgA, które mogło być mylnie zwiększone w wyniku leczenia inhibitorami pompy protonowej, do zakresu referencyjnego.⁹

Wpływ na tkanki i organy

Wpływ na komórki enterochromafinopodobne (ECL)

Długoterminowa terapia inhibitorami pompy protonowej może potencjalnie wpływać na komórki enterochromafinopodobne (ECL) żołądka. Jednakże badania kliniczne nie dostarczyły dowodów na występowanie hiperplazji komórek ECL w próbkach biopsyjnych żołądka pobranych od pacjentów leczonych produktem Dexilant w dawkach 30 mg, 60 mg lub 90 mg przez okres do 12 miesięcy.¹⁰

Wpływ na repolaryzację serca

Bezpieczeństwo kardiologiczne dekslanzoprazolu zostało ocenione w kontekście jego potencjalnego wpływu na odstęp QT/QTc. Specjalnie zaprojektowane badanie u zdrowych dorosłych ochotników wykazało, że produkt Dexilant w dawkach 90 mg lub 300 mg (dawka ponadterapeutyczna) nie powodował opóźnienia repolaryzacji serca w porównaniu do placebo.¹¹

Dla porównania, preparat stanowiący kontrolę dodatnią w tym badaniu (moksyfloksacyna) spowodował statystycznie istotne zwiększenie średnich maksymalnych i skorygowanych względem czasu odstępów QT/QTc w porównaniu z placebo, co potwierdza prawidłową metodologię przeprowadzonego badania i brak niekorzystnego wpływu dekslanzoprazolu na parametry elektryczne serca.¹²

Klasyfikacja farmakoterapeutyczna

Dekslanzoprazol, jako substancja czynna zawarta w produkcie leczniczym Dexilant, jest klasyfikowany w grupie farmakoterapeutycznej inhibitorów pompy protonowej i przypisany do kodu ATC: A02BC06, co odzwierciedla jego miejsce w systematyce leków działających na układ trawienny i metabolizm.¹³

¹⁴