Działania niepożądane
Dekslanzoprazol

Działania niepożądane dekslanzoprazolu

Dekslanzoprazol, substancja czynna produktu leczniczego Dexilant (dostępnego w dawkach 30 mg i 60 mg), podobnie jak inne inhibitory pompy protonowej, może powodować szereg działań niepożądanych, które należy monitorować podczas terapii. Bezpieczeństwo stosowania dekslanzoprazolu w dawkach 30, 60 i 90 mg zostało poddane ocenie w badaniach klinicznych obejmujących pacjentów leczonych przez okres do 1 roku. Większość obserwowanych działań niepożądanych miała charakter łagodny lub umiarkowany, a ich ogólna częstość występowania była porównywalna do odnotowanej przy stosowaniu placebo i lanzoprazolu.¹

Najczęściej występujące działania niepożądane

Do najczęściej zgłaszanych działań niepożądanych podczas terapii dekslanzoprazolem należą:

• biegunka
• bóle brzucha
• bóle głowy
• nudności
• dyskomfort w jamie brzusznej
• wzdęcia
• zaparcia

²

Warto podkreślić, że częstość występowania tych działań niepożądanych była niezależna od płci, wieku i rasy pacjentów, co wskazuje na uniwersalny profil bezpieczeństwa substancji.³

Klasyfikacja działań niepożądanych według częstości występowania

Działania niepożądane obserwowane podczas stosowania dekslanzoprazolu sklasyfikowano według częstości występowania zgodnie z następującymi kategoriami: bardzo często (≥1/10), często (≥1/100 do <1/10), niezbyt często (≥1/1000 do <1/100), rzadko (≥1/10 000 do <1/1000), bardzo rzadko (<1/10 000) oraz nieznana (częstość nie może być określona na podstawie dostępnych danych).<sup data-drug="Dexilant" data-section="Działania niepożądane" title="Częstość występowania zdefiniowana jest następująco: bardzo często (≥1/10); często (≥1/100 do <1/10); niezbyt często (≥1/1 000 do <1/100); rzadko (≥1/10 000 do <1/1 000), bardzo rzadko (4

Szczegółowa tabela działań niepożądanych

⁵

Potencjalnie zagrażające życiu działania niepożądane

Wśród działań niepożądanych dekslanzoprazolu szczególną uwagę należy zwrócić na reakcje, które mogą stanowić bezpośrednie zagrożenie dla życia pacjenta. Do najpoważniejszych należą:⁶

• Reakcje anafilaktyczne i wstrząs anafilaktyczny – mogą rozwinąć się nagle i wymagają natychmiastowej interwencji medycznej
• Zespół Stevensa-Johnsona (SJS) – ciężka, zagrażająca życiu reakcja skórna charakteryzująca się tworzeniem pęcherzy, złuszczaniem naskórka i uszkodzeniem błon śluzowych
• Martwica toksyczno-rozpływna naskórka (TEN) – najcięższa postać reakcji skórnej, potencjalnie śmiertelna, gdzie dochodzi do masywnego złuszczania naskórka
• Reakcja polekowa z eozynofilią i objawami ogólnoustrojowymi (zespół DRESS) – potencjalnie śmiertelna reakcja nadwrażliwości z zajęciem narządów wewnętrznych
• Rumień wielopostaciowy – reakcja skórna mogąca prowadzić do poważnych powikłań

⁷

Biegunka i bóle brzucha

W badaniach fazy III najczęściej zgłaszanym działaniem niepożądanym była biegunka (z wyłączeniem biegunki o podłożu zakaźnym). Warto zauważyć, że w większości przypadków biegunka związana ze stosowaniem dekslanzoprazolu nie miała charakteru ciężkiego. Tylko 2,4% pacjentów przedwcześnie przerwało udział w badaniu z powodu działań niepożądanych występujących podczas leczenia dekslanzoprazolem. Najczęstsze (≥0,5%) działania niepożądane prowadzące do przedwczesnego przerwania udziału w badaniu to właśnie biegunka oraz ból w obrębie przewodu pokarmowego i jamy brzusznej.⁸

Istotną informacją kliniczną jest fakt, że początkowe wystąpienie biegunki i bólu brzucha było niezależne od długości okresu ekspozycji na lek, a większość przypadków cechowała się nasileniem łagodnym do umiarkowanego. Co więcej, nie zaobserwowano wyraźnej zależności pomiędzy częstością występowania tych działań niepożądanych a dawką dla żadnej z dawek dekslanzoprazolu.⁹

Reakcje nadwrażliwości

Po wprowadzeniu produktu leczniczego Dexilant do obrotu odnotowano przypadki poważnych reakcji nadwrażliwości. Warto odnotować, że reakcje nadwrażliwości były częściej obserwowane u kobiet (74%), co może sugerować większą predyspozycję tej płci do występowania tego typu powikłań. Postępowanie w poważnych przypadkach nadwrażliwości obejmowało podanie steroidów i (lub) leków przeciwhistaminowych oraz obligatoryjne odstawienie produktu leczniczego.¹⁰

Niedokrwistość hemolityczna

Szczególnie istotnym powikłaniem hematologicznym jest ciężka niedokrwistość hemolityczna. Po wprowadzeniu produktu leczniczego do obrotu odnotowano kilka przypadków tego poważnego działania niepożądanego, które występowało po około czterech do siedmiu miesięcy leczenia dekslanzoprazolem w dawce 60 mg. Ta obserwacja wskazuje na konieczność monitorowania parametrów morfologii krwi u pacjentów długotrwale przyjmujących dekslanzoprazol, szczególnie w wyższych dawkach.¹¹

Zaburzenia metabolizmu i elektrolitowe

Stosowanie dekslanzoprazolu może prowadzić do istotnych klinicznie zaburzeń elektrolitowych. Należą do nich:¹²

• Hiponatremia – obniżone stężenie sodu we krwi, które może prowadzić do zaburzeń neurologicznych
• Hipomagnezemia – niedobór magnezu, szczególnie istotny przy długotrwałym stosowaniu, mogący powodować zaburzenia nerwowo-mięśniowe i sercowo-naczyniowe
• Hipokalcemia – niedobór wapnia, który może skutkować tężyczką, zaburzeniami rytmu serca
• Hipokaliemia – obniżone stężenie potasu, zwiększające ryzyko zaburzeń rytmu serca

¹³

Zaburzenia wątroby

Dekslanzoprazol może powodować nieprawidłowe wyniki badań czynnościowych wątroby (niezbyt często) oraz polekowe zapalenie wątroby (częstość nieznana). Zaburzenia te wymagają monitorowania parametrów wątrobowych podczas terapii, szczególnie u pacjentów z wcześniej istniejącymi chorobami wątroby lub przyjmujących inne leki o potencjalnym działaniu hepatotoksycznym.¹⁴

Ryzyko złamań kości

Terapia dekslanzoprazolem wiąże się ze zwiększonym ryzykiem złamań kości biodrowej, nadgarstka lub kręgosłupa, szczególnie przy długotrwałym stosowaniu leku. Mechanizm tego działania niepożądanego może być związany z zaburzeniami wchłaniania wapnia przy długotrwałym hamowaniu wydzielania kwasu solnego.¹⁵

Działania niepożądane u dzieci i młodzieży

Profil bezpieczeństwa produktu Dexilant u młodzieży w wieku od 12 do 17 lat jest zbliżony do obserwowanego u dorosłych. W badaniu klinicznym z udziałem 166 pacjentów w wieku młodzieńczym jedynym działaniem niepożądanym występującym u więcej niż jednego pacjenta był ból brzucha. Inne obserwowane działania niepożądane obejmowały:¹⁶

• biegunkę
• pokrzywkę
• suchość w ustach
• ból głowy

¹⁷

Minimalizacja ryzyka działań niepożądanych

W celu zminimalizowania ryzyka wystąpienia działań niepożądanych podczas terapii dekslanzoprazolem należy przestrzegać następujących zasad:¹⁸

• Stosowanie leku zgodnie z zaleceniami lekarza i w najmniejszej skutecznej dawce
• Regularne monitorowanie parametrów laboratoryjnych, szczególnie podczas długotrwałej terapii
• Zwracanie uwagi na wczesne objawy reakcji nadwrażliwości, szczególnie u kobiet (ze względu na większą częstość występowania w tej grupie)
• Natychmiastowe zgłaszanie lekarzowi wszelkich niepokojących objawów, szczególnie wysypek skórnych, które mogą być wczesnym objawem ciężkich reakcji skórnych
• Monitorowanie stanu pacjentów w podeszłym wieku pod kątem objawów hipomagnezemii i innych zaburzeń elektrolitowych
• Rozważenie suplementacji wapnia i witaminy D u pacjentów długotrwale stosujących dekslanzoprazol, szczególnie u osób z podwyższonym ryzykiem osteoporozy

Zgłaszanie podejrzewanych działań niepożądanych

Po dopuszczeniu produktu leczniczego do obrotu istotne jest zgłaszanie podejrzewanych działań niepożądanych. Umożliwia to nieprzerwane monitorowanie stosunku korzyści do ryzyka stosowania produktu leczniczego. Osoby należące do fachowego personelu medycznego powinny zgłaszać wszelkie podejrzewane działania niepożądane za pośrednictwem Departamentu Monitorowania Niepożądanych Działań Produktów Leczniczych Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych.¹⁹