Wpływ leku Zofran (2 mg/ml) na płodność, ciążę i laktację

Ondansetron, główny składnik aktywny produktu leczniczego Zofran, stosowany jako roztwór do wstrzykiwań w stężeniu 2 mg/ml, wymaga szczególnej uwagi w przypadku stosowania u kobiet w wieku rozrodczym, ciężarnych oraz karmiących piersią. Poniżej przedstawiono kompleksowe informacje dotyczące wpływu tego leku na płodność, ciążę oraz laktację, które lekarz powinien przekazać pacjentce przed rozpoczęciem terapii.¹

Kobiety w wieku rozrodczym

Wszystkim kobietom w wieku rozrodczym, u których planowane jest zastosowanie produktu leczniczego Zofran, należy zalecić rozważenie stosowania skutecznych metod antykoncepcji. Jest to szczególnie istotne ze względu na potencjalne ryzyko dla rozwijającego się płodu, zwłaszcza w pierwszym trymestrze ciąży.²

Kobietom w wieku rozrodczym, które są aktywne seksualnie, należy zalecić stosowanie skutecznej antykoncepcji (metody o skuteczności ponad 99%) w trakcie leczenia ondansetronem oraz przez co najmniej dwa dni po jego zakończeniu.³

Wpływ ondansetronu na ciążę

Przed rozpoczęciem leczenia produktem Zofran należy bezwzględnie upewnić się, że pacjentka nie jest w ciąży. Lekarz powinien poinformować kobiety w wieku rozrodczym o potencjalnym ryzyku, jakie Zofran może stanowić dla rozwijającego się płodu.⁴

Na podstawie dostępnych badań epidemiologicznych istnieje podejrzenie, że ondansetron podawany w pierwszym trymestrze ciąży może wywoływać deformacje twarzoczaszki. Jedno z badań kohortowych, obejmujące 1,8 miliona kobiet w pierwszym trymestrze ciąży, wykazało, że stosowanie ondansetronu wiązało się ze zwiększonym ryzykiem deformacji twarzoczaszki. Stwierdzono występowanie 3 dodatkowych przypadków na 10 000 leczonych kobiet (skorygowane ryzyko względne 1,24, 95% CI 1,03-1,48).⁵

W przypadku deformacji serca, dostępne badania epidemiologiczne przedstawiają sprzeczne wyniki, co nie pozwala na jednoznaczne określenie związku przyczynowego między stosowaniem ondansetronu a występowaniem wad serca u płodu.⁶

Po wprowadzeniu produktu Zofran do obrotu opisywano przypadki wad wrodzonych u noworodków, których matki stosowały lek podczas ciąży. Należy jednak podkreślić, że dostępne sprawozdania są niewystarczające do jednoznacznego ustalenia związku przyczynowego między ekspozycją na ondansetron a występowaniem wad wrodzonych.⁷

Ze względu na ograniczone dane dotyczące bezpieczeństwa stosowania ondansetronu w ciąży oraz niespójność wyników dostępnych badań farmakoepidemiologicznych, ondansetronu nie należy stosować podczas pierwszego trymestru ciąży.⁸

Badania na modelach zwierzęcych

Warto zaznaczyć, że badania na zwierzętach nie wskazują bezpośrednio lub pośrednio na niepożądane działania dotyczące toksyczności reprodukcyjnej. Przeprowadzone na szczurach i królikach badania wpływu na reprodukcję nie wykazały szkodliwego działania ondansetronu na płód, gdy podawany był w okresie organogenezy w dawkach w przeliczeniu na powierzchnię ciała około 6-krotnie (u szczurów) i 24-krotnie (u królików) większych od maksymalnej zalecanej dawki doustnej leku dla ludzi (24 mg/dobę).⁹

Wpływ ondansetronu na laktację

Obecnie brakuje wystarczających danych na temat przenikania ondansetronu do mleka kobiet karmiących piersią. Nie ma również danych dotyczących wpływu ondansetronu na dziecko karmione piersią ani wpływu tego leku na produkcję mleka u kobiet.¹⁰

Badania na modelach zwierzęcych (szczurach) wykazały jednak, że ondansetron przenika do mleka. Ze względu na brak danych klinicznych u ludzi oraz potencjalne ryzyko dla karmionego dziecka, zaleca się, aby kobiety przyjmujące ondansetron nie karmiły piersią.¹¹

Wpływ ondansetronu na płodność

Zgodnie z dostępnymi danymi klinicznymi, produkt leczniczy Zofran nie wykazuje negatywnego wpływu na płodność u ludzi.¹²

Zalecenia dla lekarzy dotyczące przekazywania informacji pacjentkom

Lekarz powinien przekazać pacjentce następujące informacje:

• Przed zastosowaniem produktu Zofran należy wykluczyć ciążę u kobiety w wieku rozrodczym¹³
• Kobiety w wieku rozrodczym powinny stosować skuteczną antykoncepcję (o skuteczności powyżej 99%) podczas terapii ondansetronem oraz przez 2 dni po jej zakończeniu¹⁴
• Ondansetron jest przeciwwskazany w pierwszym trymestrze ciąży ze względu na zwiększone ryzyko deformacji twarzoczaszki¹⁵
• W przypadku kobiet karmiących piersią, ze względów bezpieczeństwa zaleca się powstrzymanie od karmienia piersią podczas stosowania ondansetronu¹⁶
• Produkt leczniczy Zofran nie ma wpływu na płodność, co może być istotną informacją dla pacjentek planujących ciążę w przyszłości¹⁷