Działania niepożądane leku Xyvelam (lewofloksacyna)

Lewofloksacyna, substancja czynna produktu leczniczego Xyvelam, należy do grupy antybiotyków fluorochinolonowych, których stosowanie wiąże się z szeregiem potencjalnych działań niepożądanych. Dane dotyczące bezpieczeństwa stosowania lewofloksacyny oparte są na badaniach klinicznych z udziałem ponad 8300 pacjentów oraz na rozległych doświadczeniach po wprowadzeniu produktu leczniczego na rynek.¹

Klasyfikacja częstotliwości występowania działań niepożądanych

W celu precyzyjnego opisania ryzyka wystąpienia poszczególnych działań niepożądanych, stosuje się następującą klasyfikację częstotliwości:²

• Bardzo często: występują u co najmniej 1 na 10 pacjentów (≥1/10)
• Często: występują u co najmniej 1 na 100, ale mniej niż 1 na 10 pacjentów (≥1/100 do <1/10)
• Niezbyt często: występują u co najmniej 1 na 1000, ale mniej niż 1 na 100 pacjentów (≥1/1000 do <1/100)
• Rzadko: występują u co najmniej 1 na 10 000, ale mniej niż 1 na 1000 pacjentów (≥1/10 000 do <1/1000)
• Bardzo rzadko: występują u mniej niż 1 na 10 000 pacjentów (<1/10 000)
• Nieznana: częstość nie może być określona na podstawie dostępnych danych

Długotrwałe, potencjalnie nieodwracalne działania niepożądane

Istotnym aspektem bezpieczeństwa stosowania lewofloksacyny jest możliwość wystąpienia długotrwałych, potencjalnie nieodwracalnych działań niepożądanych. W związku ze stosowaniem chinolonów i fluorochinolonów zgłaszano bardzo rzadkie przypadki działań niepożądanych utrzymujących się przez miesiące lub lata, zaburzających sprawność i potencjalnie nieodwracalnych, wpływających na różne, czasami liczne układy i narządy oraz zmysły. Obejmują one m.in. zapalenie ścięgien, zerwanie ścięgna, ból stawów, ból kończyn, zaburzenia chodu, neuropatie związane z parestezjami, depresję, zmęczenie, zaburzenia pamięci, zaburzenia snu oraz zaburzenia słuchu, wzroku, smaku i węchu.³

Powikłania sercowo-naczyniowe

U pacjentów przyjmujących fluorochinolony zgłaszano przypadki tętniaka i rozwarstwienia aorty, często powikłane pęknięciem (w tym przypadki śmiertelne), a także przypadki niedomykalności zastawek serca. Dlatego pacjentów z czynnikami ryzyka chorób układu sercowo-naczyniowego należy monitorować ze szczególną uwagą.⁴

Szczegółowy przegląd działań niepożądanych według układów i narządów

Poniżej przedstawiono szczegółową listę działań niepożądanych, które mogą wystąpić podczas stosowania leku Xyvelam. W obrębie każdej grupy częstości, działania niepożądane zostały przedstawione według malejącej ciężkości.⁵

Zakażenia i zarażenia pasożytnicze

Często: zakażenia grzybicze, w tym zakażenia Candida.⁶

Niezbyt często: oporność drobnoustrojów, co może prowadzić do wtórnych zakażeń.⁷

Zaburzenia krwi i układu chłonnego

Rzadko: leukopenia (zmniejszenie liczby leukocytów), eozynofilia (zwiększenie liczby eozynofilów), trombocytopenia (zmniejszenie liczby płytek krwi).⁸

Częstość nieznana: neutropenia, niewydolność szpiku kostnego (w tym niedokrwistość aplastyczna), pancytopenia, agranulocytoza, niedokrwistość hemolityczna. Te poważne zaburzenia hematologiczne mogą stanowić zagrożenie dla życia pacjenta.⁹

Zaburzenia układu immunologicznego

Stosowanie lewofloksacyny może prowadzić do wystąpienia reakcji nadwrażliwości, objawiających się jako:¹⁰

• Obrzęk naczynioruchowy – potencjalnie zagrażający życiu, szczególnie jeśli obejmuje drogi oddechowe
• Nadwrażliwość – o różnym stopniu nasilenia
• Wstrząs anafilaktyczny – nagła, zagrażająca życiu reakcja
• Wstrząs rzekomoanafilaktyczny – reakcja podobna do wstrząsu anafilaktycznego

Należy pamiętać, że reakcje anafilaktyczne i rzekomoanafilaktyczne mogą niekiedy wystąpić już po podaniu pierwszej dawki leku.¹¹

Zaburzenia endokrynologiczne

Z częstością nieznaną może wystąpić zespół niewłaściwego wydzielania hormonu antydiuretycznego (SIADH), który prowadzi do zaburzeń gospodarki wodno-elektrolitowej.¹²

Zaburzenia metabolizmu i odżywiania

Stosowanie leku Xyvelam może prowadzić do następujących zaburzeń:¹³

• Jadłowstręt – utrata apetytu
• Hipoglikemia – szczególnie u pacjentów z cukrzycą
• Śpiączka hipoglikemiczna – stan zagrożenia życia wynikający z krytycznie niskiego stężenia glukozy we krwi
• Hiperglikemia – podwyższone stężenie glukozy we krwi

Zaburzenia psychiczne

Lewofloksacyna może wywoływać szereg zaburzeń psychicznych o różnym nasileniu:¹⁴

• Często: bezsenność
• Niezbyt często: niepokój, stan splątania, nerwowość
• Rzadko: reakcje psychotyczne (np. omamy, paranoja), depresja, pobudzenie, niezwykłe sny, koszmary senne
• Bardzo rzadko: majaczenie
• Częstość nieznana: zaburzenia psychotyczne z zachowaniami zagrażającymi bezpieczeństwu pacjenta (w tym myśli lub próby samobójcze), mania

Szczególnej uwagi wymagają pacjenci z zaburzeniami psychicznymi w wywiadzie, gdyż mogą być oni bardziej narażeni na nasilenie objawów psychotycznych podczas terapii lewofloksacyną.

Zaburzenia układu nerwowego

Spektrum działań niepożądanych związanych z układem nerwowym jest bardzo szerokie:¹⁵

• Często: ból głowy, zawroty głowy pochodzenia ośrodkowego
• Niezbyt często: senność, drżenia mięśniowe, zaburzenia smaku
• Rzadko: drgawki, parestezja (nieprawidłowe odczucia, takie jak mrowienie, pieczenie)
• Częstość nieznana: zaburzenia pamięci, obwodowa neuropatia czuciowa, obwodowa neuropatia czuciowo-ruchowa, zaburzenia węchu (w tym utrata węchu), dyskineza, zaburzenia pozapiramidowe, brak smaku, omdlenie, łagodne nadciśnienie śródczaszkowe, mioklonie

Na szczególną uwagę zasługuje ryzyko drgawek, które mogą być zagrażającym życiu działaniem niepożądanym, szczególnie u osób z padaczką w wywiadzie lub innymi schorzeniami neurologicznymi.

Zaburzenia oka

Z częstością nieznaną mogą wystąpić:¹⁶

• Zaburzenia widzenia, takie jak nieostre widzenie
• Przemijająca utrata widzenia – stan wymagający natychmiastowej interwencji lekarskiej
• Zapalenie błony naczyniowej oka

Zaburzenia ucha i błędnika

Stosowanie lewofloksacyny może prowadzić do następujących zaburzeń:¹⁷

• Niezbyt często: zawroty głowy pochodzenia obwodowego (błędnikowego)
• Rzadko: szumy uszne
• Częstość nieznana: utrata słuchu, zaburzenia słuchu

Zaburzenia serca

Lewofloksacyna może wywoływać następujące zaburzenia dotyczące układu sercowo-naczyniowego:¹⁸

• Rzadko: tachykardia, kołatanie serca
• Częstość nieznana: częstoskurcz komorowy (który może prowadzić do zatrzymania akcji serca), arytmia komorowa, zaburzenia typu torsade de pointes (notowane głównie u pacjentów z czynnikami ryzyka wydłużenia odstępu QT), wydłużenie odstępu QT w zapisie EKG

Szczególnej ostrożności wymaga stosowanie leku u pacjentów z czynnikami ryzyka wydłużenia odstępu QT, takimi jak zaburzenia elektrolitowe, choroby strukturalne serca, czy równoczesne stosowanie leków wydłużających odstęp QT.

Zaburzenia naczyniowe

Z częstością nieznaną może wystąpić niedociśnienie, mogące prowadzić do zaburzeń krążenia i utraty przytomności.¹⁹

Zaburzenia układu oddechowego, klatki piersiowej i śródpiersia

Stosowanie leku Xyvelam może prowadzić do następujących zaburzeń układu oddechowego:²⁰

• Niezbyt często: duszność
• Bardzo rzadko: skurcz oskrzeli, alergiczne zapalenie pęcherzyków płucnych

Skurcz oskrzeli stanowi potencjalnie ciężkie działanie niepożądane, zwłaszcza u pacjentów z chorobami układu oddechowego, takimi jak astma.

Zaburzenia żołądka i jelit

Lewofloksacyna może wywoływać następujące zaburzenia żołądkowo-jelitowe:²¹

• Często: biegunka, wymioty, nudności
• Niezbyt często: ból brzucha, niestrawność, wzdęcia, zaparcia
• Rzadko: biegunka krwotoczna, która w bardzo rzadkich przypadkach może być objawem zapalenia jelit, w tym rzekomobłoniastego zapalenia jelit
• Częstość nieznana: zapalenie trzustki

Szczególnie istotne jest zwrócenie uwagi na biegunkę krwotoczną, która może świadczyć o rzekomobłoniastym zapaleniu jelit – poważnym powikłaniu antybiotykoterapii, wymagającym natychmiastowego przerwania leczenia i wdrożenia odpowiedniej terapii.

Zaburzenia wątroby i dróg żółciowych

Stosowanie lewofloksacyny może prowadzić do następujących zaburzeń wątroby:²²

• Często: zwiększenie aktywności enzymów wątrobowych (AlAT, AspAT, fosfatazy zasadowej, GGT)
• Niezbyt często: zwiększenie stężenia bilirubiny we krwi
• Bardzo rzadko: żółtaczka i ciężkie uszkodzenie wątroby, w tym przypadki zakończone zgonem z ostrą niewydolnością wątroby, głównie u pacjentów z ciężkimi chorobami podstawowymi
• Częstość nieznana: zapalenie wątroby

U pacjentów ze współistniejącymi chorobami wątroby należy monitorować parametry funkcji wątroby podczas terapii lewofloksacyną.

Zaburzenia skóry i tkanki podskórnej

Lewofloksacyna może wywoływać szereg reakcji skórnych o różnym nasileniu:²³

• Niezbyt często: wysypka, świąd, pokrzywka, nadmierna potliwość
• Rzadko: reakcje nadwrażliwości na światło
• Częstość nieznana: reakcja z eozynofilą i objawami ogólnymi (DRESS), rumień trwały polekowy, toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka, zespół Stevensa-Johnsona, rumień wielopostaciowy, leukocytoklastyczne zapalenie naczyń, zapalenie jamy ustnej, hiperpigmentacja skóry

Szczególnie niebezpieczne są ciężkie reakcje skórne, takie jak zespół Stevensa-Johnsona i toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka, które stanowią stany zagrożenia życia. Reakcje dotyczące błon śluzowych mogą niekiedy wystąpić już po podaniu pierwszej dawki leku.²⁴

Zaburzenia mięśniowo-szkieletowe i tkanki łącznej

Stosowanie lewofloksacyny wiąże się z ryzykiem następujących zaburzeń mięśniowo-szkieletowych:²⁵

• Niezbyt często: ból stawów, ból mięśni
• Rzadko: zaburzenia dotyczące ścięgna, w tym zapalenie ścięgna (np. ścięgna Achillesa); osłabienie siły mięśni, co może być szczególnie ważne u pacjentów z miastenią
• Bardzo rzadko: rabdomioliza (potencjalnie zagrażająca życiu)
• Częstość nieznana: zerwanie ścięgna (np. ścięgna Achillesa), zerwanie więzadła, zerwanie mięśnia, zapalenie stawów

Zaburzenia dotyczące ścięgien (zapalenie i zerwanie ścięgna) stanowią charakterystyczne powikłania dla całej grupy fluorochinolonów. Ryzyko wzrasta u pacjentów powyżej 60. roku życia, po transplantacji narządów oraz podczas jednoczesnego stosowania kortykosteroidów.

Zaburzenia nerek i dróg moczowych

Stosowanie lewofloksacyny może prowadzić do następujących zaburzeń nerkowych:²⁶

• Niezbyt często: zwiększenie stężenia kreatyniny we krwi
• Częstość nieznana: ostra niewydolność nerek (np. z powodu śródmiąższowego zapalenia nerek)

Monitorowanie funkcji nerek jest szczególnie istotne u pacjentów z uprzednio istniejącymi chorobami nerek, podeszłym wiekiem lub przyjmujących leki potencjalnie nefrotoksyczne.

Zaburzenia ogólne i stany w miejscu podania

Stosowanie lewofloksacyny może wiązać się z następującymi ogólnymi objawami:²⁷

• Niezbyt często: osłabienie
• Częstość nieznana: gorączka, ból (w tym ból pleców, ból w klatce piersiowej i kończynach)

Inne działania niepożądane

Inne działania niepożądane, które były związane z podawaniem fluorochinolonów, obejmują napady porfirii u pacjentów z porfirią.²⁸

Tabela działań niepożądanych leku Xyvelam

Zgłaszanie podejrzewanych działań niepożądanych

Po dopuszczeniu produktu leczniczego do obrotu istotne jest zgłaszanie podejrzewanych działań niepożądanych. Umożliwia to nieprzerwane monitorowanie stosunku korzyści do ryzyka stosowania produktu leczniczego. Osoby należące do fachowego personelu medycznego powinny zgłaszać wszelkie podejrzewane działania niepożądane za pośrednictwem Departamentu Monitorowania Niepożądanych Działań Produktów Leczniczych Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych: Al. Jerozolimskie 181C, 02-222 Warszawa, Tel.: + 48 22 49 21 301, Faks: + 48 22 49 21 309, Strona internetowa: https://smz.ezdrowie.gov.pl.²⁹

Działania niepożądane można zgłaszać również podmiotowi odpowiedzialnemu.³⁰