Interakcje leku
Vinorelbine Accord 10 mg/ml

Winorelbina, cytotoksyczny alkaloid barwinka, wykazuje liczne interakcje farmakologiczne istotne w terapii onkologicznej. Bezwzględnie przeciwwskazane jest łączenie jej ze szczepionką przeciw żółtej febrze oraz innymi żywymi, atenuowanymi szczepionkami ze względu na ryzyko śmiertelnej choroby ogólnoustrojowej, szczególnie u pacjentów z immunosupresją. Interakcje z lekami metabolizowanymi przez CYP3A4, takimi jak itrakonazol (silny inhibitor) czy fenytoina (induktor), mogą prowadzić do zwiększenia neurotoksyczności lub utraty skuteczności winorelbiny. Ponadto, jednoczesne stosowanie z cyklosporyną lub takrolimusem zwiększa ryzyko nadmiernej immunosupresji i limfoproliferacji, a połączenie z mitomycyną C może wywołać skurcz oskrzeli i śródmiąższową chorobę płuc. W terapii skojarzonej z lapatynibem (1000 mg/dobę) zaleca się redukcję dawki winorelbiny do 22,5 mg/m² podawanej dożylnie w 1. i 8. dniu 3-tygodniowego cyklu z uwagi na zwiększone ryzyko neutropenii III/IV stopnia.

Interakcje z innymi produktami leczniczymi i inne rodzaje interakcji

Winorelbina, jako lek cytotoksyczny z grupy alkaloidów barwinka, może wchodzić w liczne interakcje z innymi produktami leczniczymi. Znajomość tych interakcji jest kluczowa dla zapewnienia bezpieczeństwa i skuteczności terapii pacjentów onkologicznych, szczególnie w kontekście często stosowanego leczenia skojarzonego.1

Interakcje przeciwwskazane

Absolutnie przeciwwskazane jest jednoczesne stosowanie winorelbiny ze szczepionką przeciw żółtej febrze, ze względu na ryzyko wywołania potencjalnie śmiertelnej choroby ogólnoustrojowej.2

Interakcje niezalecane

Żywe, atenuowane szczepionki – ich podanie podczas terapii winorelbiną niesie ryzyko wystąpienia potencjalnie śmiertelnej choroby ogólnoustrojowej. Ryzyko to jest szczególnie podwyższone u pacjentów z immunosupresją z powodu choroby podstawowej. W takich przypadkach zaleca się stosowanie szczepionek inaktywowanych (np. przeciw poliomyelitis).3

Fenytoina – jednoczesne stosowanie może powodować nasilenie drgawek z powodu zmniejszonego wchłaniania żołądkowo-jelitowego fenytoiny przez lek cytotoksyczny. Ponadto, fenytoina może zwiększać metabolizm wątrobowy winorelbiny, co prowadzi do zwiększonego ryzyka toksyczności lub utraty skuteczności leku cytotoksycznego.4

Itrakonazol – jako silny inhibitor CYP3A4, może znacząco zwiększać neurotoksyczność alkaloidów barwinka poprzez hamowanie ich metabolizmu wątrobowego.5

Interakcje do rozważenia

Cyklosporyna, takrolimus – stosowane łącznie z winorelbiną mogą powodować nadmierną immunosupresję zwiększającą ryzyko limfoproliferacji.6

Mitomycyna C – połączenie z winorelbiną wiąże się ze zwiększonym ryzykiem skurczu oskrzeli i duszności. Odnotowano również rzadkie przypadki śródmiąższowej choroby płuc przy takim skojarzeniu.7

Modulatory glikoproteiny P – winorelbina jest substratem glikoproteiny P, dlatego należy zachować ostrożność przy jednoczesnym stosowaniu z silnymi modulatorami tego transportera błonowego. Inhibitory transportera (np. rytonawir, klarytromycyna, cyklosporyna, werapamil, chinidyna) lub induktory mogą istotnie wpływać na stężenie winorelbiny w organizmie.8

Leki mielotoksyczne – terapia skojarzona winorelbiną i innymi lekami o działaniu toksycznym na szpik kostny może potęgować działania niepożądane związane z hamowaniem czynności szpiku kostnego.9

Inhibitory i induktory CYP3A4 – CYP3A4 jest głównym enzymem metabolizującym winorelbinę. Silne inhibitory CYP3A4 (np. ketokonazol, itrakonazol, inhibitory proteazy HIV, erytromycyna, klarytromycyna, telitromycyna, nefazodon) mogą zwiększać stężenie winorelbiny w surowicy. Z kolei silne induktory tego enzymu (np. ryfampicyna, fenytoina, fenobarbital, karbamazepina, ziele dziurawca) mogą obniżać jej stężenie we krwi.10

Cisplatyna – badania nie wykazały wzajemnych interakcji farmakokinetycznych między winorelbiną a cisplatyną podczas różnych cyklów leczenia. Należy jednak zwrócić uwagę, że częstość występowania granulocytopenii związanej z podawaniem winorelbiny w połączeniu z cisplatyną jest większa niż podczas stosowania winorelbiny w monoterapii.11

Lapatynib – badania kliniczne fazy I wykazały zwiększoną częstość występowania neutropenii III/IV stopnia przy jednoczesnym stosowaniu winorelbiny dożylnej z lapatynibem. Zalecana dawka winorelbiny podawanej dożylnie w 1. i 8. dniu 3-tygodniowego cyklu leczenia wyniosła 22,5 mg/m² pc., gdy stosowana była w skojarzeniu z lapatynibem w dawce 1000 mg raz na dobę. Takie skojarzenie wymaga szczególnej ostrożności i ścisłego monitorowania parametrów hematologicznych.12

Interakcje z lekami przeciwzakrzepowymi

U pacjentów onkologicznych często stosuje się leczenie przeciwzakrzepowe ze względu na zwiększone ryzyko zakrzepicy. Z uwagi na dużą zmienność wewnątrzosobniczą dotyczącą parametrów krzepnięcia krwi oraz możliwość występowania interakcji między doustnymi lekami przeciwzakrzepowymi a chemioterapią przeciwnowotworową, w przypadku jednoczesnego stosowania winorelbiny i doustnych antykoagulantów konieczne jest zwiększenie częstości kontroli wskaźnika INR (International Normalised Ratio).13

Interakcje winorelbiny z alkoholem

Nie przeprowadzono szczegółowych badań dotyczących interakcji winorelbiny z alkoholem. Jednakże, biorąc pod uwagę mechanizm działania winorelbiny oraz jej profil działań niepożądanych, można wskazać potencjalne ryzyko związane z jednoczesnym spożywaniem alkoholu:

  • Alkohol może nasilać działania niepożądane ze strony ośrodkowego układu nerwowego, takie jak zawroty głowy, senność czy zaburzenia koordynacji
  • Spożywanie alkoholu może dodatkowo obciążać wątrobę, która jest głównym organem metabolizującym winorelbinę
  • Alkohol może nasilać objawy gastroenterologiczne, takie jak nudności czy wymioty, które są częstymi działaniami niepożądanymi winorelbiny
  • U pacjentów z neutropenią indukowaną winorelbiną, alkohol może dodatkowo osłabiać odpowiedź immunologiczną

Ze względu na powyższe ryzyko oraz ogólne rekomendacje dotyczące pacjentów onkologicznych poddawanych chemioterapii, zaleca się unikanie spożywania alkoholu podczas leczenia winorelbiną.

Tabela interakcji winorelbiny z innymi produktami leczniczymi

Lek lub grupa leków Mechanizm interakcji Efekt kliniczny Poziom istotności Zalecenia
Szczepionka przeciw żółtej febrze Osłabiona odpowiedź immunologiczna na żywe szczepionki Ryzyko śmiertelnej choroby ogólnoustrojowej Bardzo wysoki Bezwzględnie przeciwwskazane
Żywe, atenuowane szczepionki Osłabiona odpowiedź immunologiczna Ryzyko potencjalnie śmiertelnej choroby ogólnoustrojowej Wysoki Niezalecane – stosować szczepionki inaktywowane
Fenytoina Zmniejszenie wchłaniania fenytoiny; indukcja metabolizmu winorelbiny Nasilenie drgawek; utrata skuteczności winorelbiny Wysoki Niezalecane jednoczesne stosowanie
Itrakonazol Inhibicja metabolizmu wątrobowego winorelbiny Zwiększenie neurotoksyczności Wysoki Niezalecane jednoczesne stosowanie
Cyklosporyna, takrolimus Dodatkowe działanie immunosupresyjne Nadmierna immunosupresja z ryzykiem limfoproliferacji Średni Stosować z ostrożnością
Mitomycyna C Synergistyczne działanie toksyczne na płuca Zwiększone ryzyko skurczu oskrzeli, duszności i śródmiąższowej choroby płuc Średni Stosować z ostrożnością, monitorować funkcje płucne
Silne inhibitory CYP3A4 (ketokonazol, itrakonazol, inhibitory proteazy HIV, erytromycyna, klarytromycyna) Hamowanie metabolizmu winorelbiny Zwiększenie stężenia winorelbiny w surowicy, nasilenie działań niepożądanych Średni Monitorować pod kątem nasilenia toksyczności
Silne induktory CYP3A4 (ryfampicyna, fenytoina, fenobarbital, karbamazepina, ziele dziurawca) Przyspieszenie metabolizmu winorelbiny Zmniejszenie stężenia winorelbiny w surowicy, ryzyko utraty skuteczności Średni Monitorować skuteczność terapii
Inhibitory glikoproteiny P (rytonawir, klarytromycyna, cyklosporyna, werapamil, chinidyna) Hamowanie transportu winorelbiny Wzrost stężenia winorelbiny Średni Monitorować pod kątem nasilenia działań niepożądanych
Inne leki mielotoksyczne Addytywne działanie mielosupresyjne Nasilenie mielosupresji (neutropenia, trombocytopenia, anemia) Średni Ścisłe monitorowanie parametrów hematologicznych
Cisplatyna Brak interakcji farmakokinetycznych, addytywne działanie mielosupresyjne Zwiększona częstość występowania granulocytopenii Niski Monitorowanie parametrów hematologicznych
Lapatynib Mechanizm nieznany Zwiększona częstość neutropenii III/IV stopnia Średni Zmniejszenie dawki winorelbiny do 22,5 mg/m² pc., ścisłe monitorowanie
Doustne leki przeciwzakrzepowe Zaburzenie metabolizmu wątrobowego, niestabilność parametrów krzepnięcia Zwiększone ryzyko krwawienia lub zakrzepicy Średni Zwiększenie częstości kontroli wskaźnika INR
Alkohol Potencjalne działanie addytywne w zakresie neurotoksyczności i hepatotoksyczności Nasilenie działań niepożądanych ze strony OUN i przewodu pokarmowego Niski Zaleca się unikanie spożywania alkoholu podczas terapii
  1. 11.04.2026
  2. www.leksykon.com.pl