Działania niepożądane
Vinorelbine Accord 10 mg/ml

Działania niepożądane winorelbiny – charakterystyka kliniczna

Winorelbina (Vinorelbine Accord, 10 mg/ml, koncentrat do sporządzania roztworu do infuzji) jest alkaloidem barwinka stosowanym w chemioterapii. Podobnie jak w przypadku innych cytostatyków, stosowanie winorelbiny wiąże się z ryzykiem wystąpienia szeregu działań niepożądanych, które mogą wpływać na różne układy i narządy. Znajomość profilu bezpieczeństwa leku ma kluczowe znaczenie w optymalizacji terapii przeciwnowotworowej.¹

Najczęstsze działania niepożądane

Do najczęściej obserwowanych działań niepożądanych winorelbiny należą: zahamowanie czynności szpiku kostnego z neutropenią, niedokrwistość, zaburzenia neurologiczne, toksyczność względem przewodu pokarmowego (nudności, wymioty, zapalenie jamy ustnej, zaparcia), przemijające zwiększenie parametrów czynnościowych wątroby, łysienie oraz miejscowe zapalenie żył.²

Działania niepożądane w układzie krwiotwórczym

Supresja szpiku kostnego stanowi jedno z najpoważniejszych działań niepożądanych związanych ze stosowaniem winorelbiny. Mielotoksyczność manifestuje się głównie jako neutropenia (stopień 3: 24,3%; stopień 4: 27,8%), która zwykle ustępuje po 5-7 dniach i nie wykazuje efektu kumulacji w czasie. Niedokrwistość (stopień 3-4: 7,4%) również występuje bardzo często. Trombocytopenia (stopień 3-4: 2,5%) zdarza się często, lecz rzadko osiąga ciężkie nasilenie.³

Z nieznaną częstością raportowano również przypadki gorączki neutropenicznej, pancytopenii oraz leukopenii stopnia 1-4. Poważne powikłania hematologiczne wymagają starannego monitorowania parametrów morfologii krwi podczas terapii.⁴

Działania niepożądane w układzie nerwowym

Winorelbina może powodować zaburzenia neurologiczne (stopień 3-4: 2,7%), obejmujące przede wszystkim utratę głębokich odruchów ścięgnistych. W przypadku długotrwałej chemioterapii zgłaszano osłabienie kończyn dolnych. Ciężkie parestezje z objawami czuciowymi i ruchowymi występują niezbyt często i mają zwykle charakter przemijający.⁵

Z nieznaną częstością opisywano również ból głowy, zawroty głowy, ataksję oraz zespół tylnej odwracalnej encefalopatii – rzadkie ale poważne powikłanie neuroonkologiczne wymagające natychmiastowej interwencji.⁶

Działania niepożądane w przewodzie pokarmowym

Toksyczność wobec przewodu pokarmowego manifestuje się bardzo często jako zapalenie jamy ustnej (stopień 1-4: 15% w monoterapii), nudności i wymioty (stopień 3-4: 2,2%), których częstość można zmniejszyć stosując leki przeciwwymiotne. Istotnym objawem są zaparcia (stopień 3-4: 2,7% w monoterapii; 4,1% w terapii skojarzonej), które rzadko przechodzą w porażenną niedrożność jelit.⁷

Często występuje biegunka o nasileniu od łagodnego do umiarkowanego. Rzadko obserwuje się porażenną niedrożność jelit oraz zapalenie trzustki. Z częstością nieznaną zgłaszano przypadki krwawienia z przewodu pokarmowego, ciężkiej biegunki oraz bólu brzucha.⁸

Działania niepożądane w układzie oddechowym

Niezbyt często, podobnie jak w przypadku innych alkaloidów barwinka, może wystąpić duszność i skurcz oskrzeli. Rzadko zgłaszano przypadki śródmiąższowej choroby płuc, czasem prowadzącej do śmierci.⁹

Z nieznaną częstością obserwowano kaszel stopnia 1-2, zespół ostrej niewydolności oddechowej (niekiedy ze skutkiem śmiertelnym) oraz zatorowość płucną. Powikłania płucne wymagają natychmiastowej diagnostyki i właściwego postępowania terapeutycznego.¹⁰

Działania niepożądane w układzie immunologicznym i zakażenia

U pacjentów leczonych winorelbiną często występują zakażenia bakteryjne, wirusowe lub grzybicze o różnej lokalizacji (układ oddechowy, moczowy, pokarmowy), zazwyczaj o łagodnym lub umiarkowanym nasileniu, ustępujące po odpowiednim leczeniu. Niezbyt często raportowano ciężką posocznicę z niewydolnością narządów wewnętrznych.¹¹

Bardzo rzadko występują powikłane stany septyczne, niekiedy prowadzące do śmierci. Odnotowano również przypadki posocznicy neutropenicznej oraz zakażeń w przebiegu neutropenii stopnia 3-4 (częstość nieznana).¹²

Z częstością nieznaną raportowano ogólnoustrojowe reakcje alergiczne, takie jak anafilaksja, wstrząs anafilaktyczny lub reakcje anafilaktoidalne.¹³

Działania niepożądane w układzie sercowo-naczyniowym

Rzadko występują przypadki choroby niedokrwiennej serca (dławica piersiowa, zawał mięśnia sercowego), które czasami mogą prowadzić do zgonu. Bardzo rzadko obserwowano tachykardię, kołatanie serca i zaburzenia rytmu serca. Z nieznaną częstością zgłaszano niewydolność serca.¹⁴

Niezbyt często mogą wystąpić zaburzenia naczyniowe, takie jak niedociśnienie tętnicze, nadciśnienie tętnicze, zaczerwienienie i uczucie zimna w kończynach. Rzadko raportowano ciężkie niedociśnienie tętnicze i zapaść.¹⁵

Działania niepożądane skórne i miejscowe

Bardzo często może wystąpić łysienie, zazwyczaj o łagodnym nasileniu (stopień 3-4: 4,1% w monoterapii). Rzadko zgłaszano uogólnione reakcje skórne. Z nieznaną częstością obserwowano zespół erytrodyzestezji dłoniowo-podeszwowej oraz przebarwienia skóry (serpentynowa hiperpigmentacja nadżylna).¹⁶

W miejscu podania bardzo często mogą wystąpić reakcje miejscowe, obejmujące rumień, piekący ból, przebarwienie żyły i miejscowe zapalenie żył (stopień 3-4: 3,7% w monoterapii). Rzadko występowała miejscowa martwica. Właściwe ułożenie igły dożylnej lub cewnika, wstrzyknięcie w bolusie z następowym przepłukaniem żyły mogą ograniczyć te działania.¹⁷

Zaburzenia wątroby

Bardzo często obserwuje się przemijające zwiększenie parametrów czynnościowych wątroby (stopień 1-2) bez objawów klinicznych: AspAT (27,6%) i AlAT (29,3%). Z nieznaną częstością zgłaszano zaburzenia czynności wątroby.¹⁸

Inne działania niepożądane

Często występuje ból stawów, w tym ból szczęki, oraz ból mięśni. Często zgłaszano także występowanie osłabienia, zmęczenia, gorączki, a także bólu o różnym umiejscowieniu, w tym bólu w klatce piersiowej i bólu w obrębie guza.¹⁹

Rzadko może wystąpić ciężka hiponatremia, a z nieznaną częstością zespół nieadekwatnego wydzielania hormonu antydiuretycznego (SIADH) i jadłowstręt. Również z częstością nieznaną raportowano dreszcze stopnia 1-2 oraz utratę masy ciała.²⁰

Zgłaszanie działań niepożądanych

Po dopuszczeniu produktu leczniczego do obrotu istotne jest zgłaszanie podejrzewanych działań niepożądanych, co umożliwia nieprzerwane monitorowanie stosunku korzyści do ryzyka. Personel medyczny powinien zgłaszać wszystkie podejrzewane działania niepożądane do Departamentu Monitorowania Niepożądanych Działań Produktów Leczniczych Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych.²¹

Tabela działań niepożądanych winorelbiny