Właściwości farmakodynamiczne leku Vilpin

Vilpin należy do grupy farmakoterapeutycznej antagonistów wapnia, a dokładniej do selektywnych antagonistów wapnia o dominującym działaniu naczyniowym (kod ATC: C08CA01). Substancją czynną leku jest amlodypina, występująca w postaci amlodypiny benzenosulfonianu, dostępna w dawkach 5 mg oraz 10 mg w postaci białych, okrągłych tabletek z możliwością podziału na równe dawki.¹

Mechanizm działania

Amlodypina jest antagonistą napływu jonów wapnia należącym do grupy dihydropirydyny. Działa jako powolny inhibitor kanału wapniowego, hamując przezbłonowy napływ jonów wapnia do komórek mięśnia sercowego oraz komórek błony mięśniowej naczyń.²

Przeciwnadciśnieniowe działanie amlodypiny wynika bezpośrednio z jej zdolności do rozkurczania mięśni gładkich naczyń. W przypadku łagodzenia objawów dławicy piersiowej, mechanizm działania amlodypiny obejmuje dwa główne efekty:³

• Rozszerzanie tętniczek przedwłosowatych, co prowadzi do zmniejszenia oporu obwodowego (obciążenia następczego). Ponieważ częstość skurczów serca pozostaje niezmieniona, działanie to powoduje zmniejszenie zużycia energii przez mięsień sercowy i jego zapotrzebowania na tlen.⁴
• Rozszerzanie dużych tętnic i tętniczek wieńcowych, zarówno w obszarach niezmienionych, jak i zmienionych wskutek niedokrwienia. Ten efekt poprawia zaopatrzenie w tlen u pacjentów z dławicą naczynioskurczową (dławica Prinzmetala).⁵

Efekty kliniczne w nadciśnieniu i dławicy

U pacjentów z nadciśnieniem tętniczym podawanie leku Vilpin raz na dobę prowadzi do klinicznie istotnego obniżenia ciśnienia tętniczego zarówno w pozycji leżącej, jak i stojącej przez całą dobę. Ze względu na powolny początek działania, po podaniu amlodypiny nie obserwuje się gwałtownych spadków ciśnienia.⁶

W przypadku pacjentów z dławicą piersiową, stosowanie amlodypiny w jednej dawce dobowej przynosi następujące korzyści:⁷

• Wydłużenie czasu możliwego do wykonania wysiłku fizycznego
• Wydłużenie czasu do wystąpienia bólu wieńcowego
• Wydłużenie czasu do obniżenia odcinka ST o 1 mm
• Zmniejszenie częstości występowania napadów dławicowych
• Zmniejszenie zapotrzebowania na triazotan glicerolu

Ważną zaletą amlodypiny jest brak negatywnego wpływu na parametry metaboliczne oraz możliwość stosowania u pacjentów z chorobami współistniejącymi, takimi jak astma oskrzelowa, cukrzyca czy dna moczanowa.⁸

Skuteczność w chorobie niedokrwiennej serca – badanie CAMELOT

Skuteczność amlodypiny w zapobieganiu zdarzeniom klinicznym u pacjentów z chorobą niedokrwienną serca została oceniona w badaniu CAMELOT (Comparison of Amlodipine vs. Enalapril to Limit Occurrences of Thrombosis). Było to niezależne, wieloośrodkowe, randomizowane badanie prowadzone metodą podwójnie ślepej próby, kontrolowane placebo, z udziałem 1997 pacjentów.⁹

W ciągu 2 lat obserwacji, 663 osoby otrzymywały amlodypinę w dawce 5-10 mg, 673 osoby otrzymywały enalapryl w dawce 10-20 mg, a 655 osób otrzymywało placebo. Wszyscy uczestnicy badania otrzymywali również standardowe leczenie obejmujące statyny, leki beta-adrenolityczne, leki moczopędne i aspirynę.¹⁰

Wyniki badania CAMELOT wykazały, że stosowanie amlodypiny wiązało się z rzadszymi hospitalizacjami z powodu dławicy piersiowej oraz rzadszym wykonywaniem zabiegów rewaskularyzacji u pacjentów z chorobą wieńcową.¹¹

TIA – przemijający napad niedokrwienny¹²

Skuteczność u pacjentów z niewydolnością serca

Badania hemodynamiczne oraz próby wysiłkowe przeprowadzone u pacjentów z niewydolnością serca klasy II-IV wg NYHA wykazały, że amlodypina nie prowadzi do pogorszenia stanu klinicznego, ocenianego na podstawie:¹³

• Zdolności do wykonywania wysiłku fizycznego
• Wielkości frakcji wyrzutowej lewej komory
• Nasilenia objawów klinicznych

W badaniu PRAISE (kontrolowanym placebo) u pacjentów z niewydolnością serca klasy III-IV wg NYHA otrzymujących digoksynę, leki moczopędne i inhibitory konwertazy angiotensyny wykazano, że amlodypina nie zwiększa ryzyka śmiertelności ani łącznej chorobowości i śmiertelności u pacjentów z niewydolnością serca.¹⁴

W długookresowym badaniu klinicznym kontrolowanym placebo (PRAISE-2) oceniano stosowanie amlodypiny u pacjentów z zaawansowaną niewydolnością serca (NYHA III i IV) bez objawów lub cech sugerujących podłoże niedokrwienne choroby, leczonych ustalonymi dawkami inhibitorów ACE, glikozydów naparstnicy i leków moczopędnych. W tej grupie pacjentów amlodypina nie miała wpływu na śmiertelność z przyczyn sercowo-naczyniowych, jednak wiązała się ze zwiększonym ryzykiem wystąpienia obrzęku płuc.¹⁵

Badanie ALLHAT – leczenie zapobiegające występowaniu zawałów mięśnia sercowego

Badanie ALLHAT (Antihypertensive and Lipid-Lowering Treatment to Prevent Heart Attack Trial) to randomizowane, kontrolowane metodą podwójnie ślepej próby badanie, które porównywało nowsze metody leczenia: amlodypinę (2,5-10 mg/d) lub lizynopryl (10-40 mg/d) jako leczenie pierwszego rzutu ze standardowym leczeniem tiazydowym lekiem moczopędnym, chlorotalidonem (12,5-25 mg/d) u pacjentów z łagodnym do umiarkowanego nadciśnieniem tętniczym.¹⁶

Do badania włączono 33 357 pacjentów w wieku powyżej 55 lat z nadciśnieniem tętniczym, których obserwowano średnio przez 4,9 roku. Wszyscy pacjenci mieli co najmniej jeden dodatkowy czynnik ryzyka choroby wieńcowej:¹⁷

• Uprzedni zawał serca lub udar (ponad 6 miesięcy przed włączeniem do badania) albo wywiad dotyczący innego epizodu związanego z miażdżycą naczyń (ogółem 51,5%)¹⁸
• Cukrzyca typu 2 (36,1%)¹⁹
• Stężenie cholesterolu HDL <35 mg/dl (11,6%)<sup data-drug="Vilpin" data-section="Właściwości farmakodynamiczne" title="stężenie cholesterolu HDL 20
• Przerost lewej komory stwierdzony elektro- lub echokardiograficznie (20,9%)²¹
• Palenie papierosów (21,9%)²²

Pierwotnym punktem końcowym badania była łączna liczba zgonów z powodu choroby wieńcowej oraz zawałów mięśnia sercowego niezakończonych zgonem pacjenta. Nie wykazano istotnej różnicy w częstości wystąpienia pierwotnego punktu końcowego pomiędzy leczeniem amlodypiną i chlorotalidonem: RR 0,98, 95% CI (0,90-1,07), p=0,65.²³

W zakresie wtórnych punktów końcowych stwierdzono wyższą częstość występowania niewydolności serca (element złożonego sercowo-naczyniowego punktu końcowego) w grupie pacjentów otrzymujących amlodypinę w porównaniu do chlorotalidonu (10,2% wobec 7,7%, RR 1,38, 95% CI [1,25-1,52], p<0,001). Jednakże nie obserwowano różnic w śmiertelności ogólnej (bez względu na przyczynę) pomiędzy grupami leczonymi amlodypiną i chlorotalidonem: RR 0,96, 95% CI [0,89-1,02], p=0,20.<sup data-drug="Vilpin" data-section="Właściwości farmakodynamiczne" title="W obrębie wtórnego punktu końcowego, częstość występowania niewydolności serca (element złożonego sercowo-naczyniowego punktu końcowego) była znacznie większa w grupie pacjentów otrzymujących amlodypinę w porównaniu do chlorotalidonu (10,2% wobec 7,7%, RR 1,38, 95% CI [1,25-1,52], p24

Stosowanie u dzieci

Skuteczność amlodypiny oceniano również w populacji pediatrycznej. W badaniu z udziałem 268 dzieci w wieku 6-17 lat z przeważającym wtórnym nadciśnieniem tętniczym, porównano działanie amlodypiny w dawkach 2,5 mg i 5,0 mg z placebo. Wyniki wykazały, że obie dawki amlodypiny znacząco skuteczniej obniżały ciśnienie skurczowe w porównaniu do placebo. Różnica w skuteczności pomiędzy dawkami 2,5 mg i 5,0 mg nie była statystycznie istotna.²⁵

Należy jednak podkreślić, że nie przeprowadzono badań określających długoterminowy wpływ amlodypiny na wzrost, dojrzewanie i ogólny rozwój dzieci. Nie określono również długoterminowego wpływu leczenia amlodypiną w dzieciństwie na chorobowość i śmiertelność po osiągnięciu dorosłości.²⁶