Właściwości farmakodynamiczne
Tavanic 5 mg/ml

Właściwości farmakodynamiczne leku Tavanic

Lewofloksacyna, substancja czynna produktu leczniczego Tavanic (5 mg/ml, roztwór do infuzji), należy do grupy farmakoterapeutycznej: chinolony przeciwbakteryjne, fluorochinolony (kod ATC: J01MA12). Stanowi syntetyczny lek przeciwbakteryjny będący S-enancjomerem racemicznej substancji czynnej – ofloksacyny. ¹

Mechanizm działania

Mechanizm działania lewofloksacyny, podobnie jak innych leków przeciwbakteryjnych z grupy fluorochinolonów, polega na oddziaływaniu na kompleks DNA-gyraza DNA oraz na topoizomerazę IV. ²

Zależności farmakokinetyczno-farmakodynamiczne

Skuteczność przeciwbakteryjna lewofloksacyny jest skorelowana ze stosunkiem maksymalnego stężenia w surowicy (Cmax) lub pola powierzchni pod krzywą (AUC) do minimalnego stężenia hamującego (MIC). ³

Mechanizm oporności

Oporność bakterii na lewofloksacynę rozwija się poprzez wieloetapowy proces celowanej mutacji miejsc w obu typach topoizomerazy II, tj. gyrazy DNA i topoizomerazy IV. Dodatkowo, na wrażliwość na lewofloksacynę mogą wpływać inne mechanizmy oporności, takie jak bariery przepuszczalności (szczególnie często występujące u Pseudomonas aeruginosa) oraz mechanizm aktywnego usuwania leku z komórki bakteryjnej. ⁴

Istotną klinicznie cechą jest występowanie oporności krzyżowej – drobnoustroje oporne na lewofloksacynę wykazują oporność również na inne fluorochinolony. Natomiast ze względu na specyficzny mechanizm działania, zasadniczo nie występuje oporność krzyżowa między lewofloksacyną a lekami przeciwbakteryjnymi z innych grup. ⁵

Wartości graniczne

Europejski Komitet ds. Oznaczania Lekowrażliwości (EUCAST) zaleca wartości graniczne MIC dla lewofloksacyny, pozwalające rozróżnić drobnoustroje wrażliwe od średnio wrażliwych oraz średnio wrażliwe od opornych. ⁶

Należy zwrócić uwagę, że występowanie oporności wybranych gatunków może różnić się w zależności od rejonu geograficznego oraz od czasu. Istotne jest więc posiadanie informacji o lokalnym występowaniu oporności, szczególnie podczas leczenia ciężkich zakażeń. W sytuacjach, gdy lokalne występowanie oporności jest na poziomie podważającym skuteczność produktu w leczeniu niektórych zakażeń, zaleca się konsultację z ekspertem w tej dziedzinie. ⁷

Spektrum przeciwbakteryjne

Poniżej przedstawiono klasyfikację drobnoustrojów ze względu na ich wrażliwość na lewofloksacynę:

Gatunki zwykle wrażliwe

Tlenowe bakterie Gram-dodatnie:

• Bacillus anthracis – drobnoustrój wywołujący wąglika
• Staphylococcus aureus wrażliwy na metycylinę – jeden z głównych patogenów szpitalnych
• Staphylococcus saprophyticus – częsty czynnik zakażeń układu moczowego
• Paciorkowce grupa C i G – odpowiedzialne za zakażenia tkanek miękkich i gardła
• Streptococcus agalactiae – patogen o szczególnym znaczeniu w zakażeniach okołoporodowych
• Streptococcus pneumoniae – główny czynnik pozaszpitalnych zapaleń płuc
• Streptococcus pyogenes – odpowiedzialny za anginę paciorkowcową i zakażenia skóry

⁸

Tlenowe bakterie Gram-ujemne:

• Eikenella corrodens – składnik flory mieszanej w zakażeniach po ugryzieniach
• Haemophilus influenzae – patogen dróg oddechowych
• Haemophilus parainfluenzae – często izolowany z dróg oddechowych
• Klebsiella oxytoca – patogen z rodziny Enterobacterales
• Moraxella catarrhalis – czynnik zakażeń górnych dróg oddechowych
• Pasteurella multocida – częsty patogen w zakażeniach po ugryzieniach przez zwierzęta
• Proteus vulgaris – patogen układu moczowego
• Providencia rettgeri – patogen wywołujący zakażenia układu moczowego

⁹

Bakterie beztlenowe:

• Peptostreptococcus – beztlenowe ziarniniaki często izolowane w zakażeniach mieszanych

¹⁰

Inne:

• Chlamydophila pneumoniae – patogen atypowy wywołujący zapalenie płuc
• Chlamydophila psittaci – czynnik etiologiczny ornitozy
• Chlamydia trachomatis – powoduje zakażenia układu moczowo-płciowego
• Legionella pneumophila – patogen odpowiedzialny za chorobę legionistów
• Mycoplasma pneumoniae – atypowy patogen układu oddechowego
• Mycoplasma hominis – patogen układu moczowo-płciowego
• Ureaplasma urealyticum – patogen układu moczowo-płciowego

¹¹

Gatunki, wśród których może wystąpić problem oporności nabytej

Tlenowe bakterie Gram-dodatnie:

• Enterococcus faecalis – patogen o rosnącej oporności, szczególnie istotny w zakażeniach szpitalnych
• Staphylococcus aureus oporny na metycylinę – szczepy MRSA stanowiące poważny problem kliniczny
• Staphylococcus spp. koagulazo-ujemny – grupa patogenów o rosnącym znaczeniu klinicznym

¹²

Tlenowe bakterie Gram-ujemne:

• Acinetobacter baumannii – patogen o wysokiej zdolności do nabywania mechanizmów oporności
• Citrobacter freundii – patogen z rodziny Enterobacterales
• Enterobacter aerogenes – patogen związany z zakażeniami szpitalnymi
• Enterobacter cloacae – często izolowany w zakażeniach szpitalnych
• Escherichia coli – najczęstsza przyczyna zakażeń układu moczowego
• Klebsiella pneumoniae – patogen związany z zapaleniem płuc oraz zakażeniami układu moczowego
• Morganella morganii – patogen oportunistyczny
• Proteus mirabilis – częsty patogen układu moczowego
• Providencia stuartii – patogen związany z zakażeniami układu moczowego
• Pseudomonas aeruginosa – patogen o znaczącej wewnętrznej oporności na wiele antybiotyków
• Serratia marcescens – patogen zakażeń szpitalnych

¹³

Bakterie beztlenowe:

• Bacteroides fragilis – najczęstsza beztlenowa bakteria Gram-ujemna w zakażeniach człowieka

¹⁴

Gatunki o oporności wrodzonej

Tlenowe bakterie Gram-dodatnie:

• Enterococcus faecium – gatunek z naturalną opornością na fluorochinolony

¹⁵

Należy zauważyć, że Staphylococcus aureus oporny na metycylinę prawdopodobnie wykazuje również oporność na fluorochinolony, w tym lewofloksacynę. ¹⁶