Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie stosowania leku

W niniejszym artykule przedstawiono szczegółowe dane z badań przedklinicznych dotyczących bezpieczeństwa stosowania leku Succus Echinaceae Phytopharm, 2,425 g/2,5 ml, płyn doustny. Preparat ten zawiera sok ze świeżego ziela jeżówki purpurowej (Echinacea purpurea L, herba), stabilizowany etanolem, przy czym zawartość etanolu w produkcie wynosi 20-30% (V/V). Poniższe dane opierają się na badaniach przeprowadzonych dla różnych preparatów sporządzonych z ziela jeżówki purpurowej, gdyż dla samego produktu Succus Echinaceae Phytopharm nie prowadzono odrębnych badań przedklinicznych.¹

Toksyczność ostra i przewlekła

Badania toksyczności ostrej przeprowadzone na gryzoniach wykazały bardzo niski potencjał toksyczny soku z jeżówki purpurowej. Pojedyncze dawki doustne lub dożylne soku z ziela jeżówki purpurowej nie powodowały efektów toksycznych u szczurów i myszy w maksymalnej dawce dobowej podawanej przez 14 dni.²

Badania określające dawkę śmiertelną LD50 wykazały następujące wartości:

• U szczurów: powyżej 15 000 mg/kg dla dawki doustnej i powyżej 5 000 mg/kg dla dawki dożylnej³
• U myszy: powyżej 30 000 mg/kg dla dawki doustnej i powyżej 10 000 mg/kg dla dawki dożylnej⁴

Dla wyizolowanej z ziela jeżówki purpurowej i oczyszczonej mieszanki polisacharydów EPS wartość LD50 wynosi 2 500 mg/kg. Natomiast frakcje polisacharydów wyizolowanych z hodowli komórkowych (roztwory fukogalaktoksyloglukanu o nazwie EN 1:1 DN, o masie cząsteczkowej 25 000 D) po procesie oczyszczania charakteryzują się znacznie mniejszą toksycznością – wartość LD50 przekracza 5 000 mg/kg, co klasyfikuje je do Kategorii 5, obejmującej substancje praktycznie pozbawione toksyczności.⁵

W badaniach toksyczności podprzewlekłej szczurom (samcom i samicom) podawano doustnie sok z ziela jeżówki w dawkach 0, 800, 2400 lub 8000 mg/kg/dzień przez okres 4 tygodni. Nie zaobserwowano istotnych zmian w wynikach badań laboratoryjnych ani sekcyjnych. Warto podkreślić, że najwyższa zastosowana dawka (8000 mg/kg/dzień) odpowiadała 60-krotnej dziennej dawce terapeutycznej dla człowieka, co wskazuje na szeroki margines bezpieczeństwa preparatu.⁶

Działanie mutagenne i karcynogenne

Badania potencjału mutagennego przeprowadzono za pomocą kilku standardowych testów. W żadnym z nich nie stwierdzono działania mutagennego soku z jeżówki:⁷

• Test Amesa – nie odnotowano znaczącego wzrostu ilości zmutowanych bakterii w preparatach zawierających wyciśnięty sok z ziela jeżówki w stężeniu do 5000 μg na płytkę. Badanie przeprowadzono na szczepach Salmonella typhimurium TA 98, TA 100, TA 1535, TA 1537, TA 1538, zarówno z aktywacją metaboliczną S-9, jak i bez niej.⁸
• Test chłoniaka myszy – nie zaobserwowano znaczącego wzrostu częstotliwości mutacji przy stężeniu do 5000 μg soku z jeżówki na płytkę, zarówno z aktywacją metaboliczną S-9, jak i bez niej.⁹
• Test na ludzkich limfocytach – nie stwierdzono działania klastogenicznego liofilizowanego soku z ziela jeżówki purpurowej w dawce do 5000 μg/ml, zarówno z aktywacją metaboliczną S-9, jak i bez niej.¹⁰
• Test transformacji komórkowej – nie zaobserwowano znaczących różnic w częstotliwości występowania morfologicznie zmienionych kolonii pomiędzy kontrolą a grupą komórek embrionalnych chomików traktowanych liofilizowanym sokiem z ziela jeżówki (w dawce 5-55 g/kg, równoważnej 80-880 g/ml soku). W przeciwieństwie do tego, pozytywna kontrola z użyciem Benzo[a]pirenu wykazała znaczący wzrost zezłośliwienia przekształconych komórek.¹¹
• Test mikrojądrowy – pojedyncza dawka doustna 25 g/kg preparatu zawierającego 80 g soku z ziela jeżówki purpurowej na 100 g preparatu oraz 22% etanolu, podana myszom, nie powodowała wzrostu ilości mikrojądrowych polichromatycznych erytrocytów (PCE) w porównaniu z kontrolą negatywną. Natomiast w pozytywnej kontroli z cyklofosfamidem obserwowano znaczący wzrost liczby mikrojądrowych polichromatycznych erytrocytów.¹²

Wyniki wszystkich przedstawionych badań wskazują na brak potencjału mutagennego i genotoksycznego soku z jeżówki purpurowej. Warto podkreślić, że standardowe testy mutagenności były przeprowadzane z użyciem odpowiednich kontroli pozytywnych, które potwierdzały prawidłowe warunki przeprowadzania testów i rzetelność uzyskanych wyników negatywnych dla badanego preparatu.