Właściwości farmakodynamiczne leku Staveran 120

Staveran 120 jest produktem leczniczym, którego substancją czynną jest chlorowodorek werapamilu w dawce 120 mg. Werapamil należy do grupy farmakoterapeutycznej określanej jako wybiórczy antagoniści wapnia o bezpośrednim działaniu nasercowym (kod ATC: C08DA01). ¹

Mechanizm działania

Podstawowym mechanizmem działania werapamilu jest hamowanie transportu jonów wapnia (oraz prawdopodobnie jonów sodu) przez wolne kanały wapniowe do wnętrza komórek. Działanie to obejmuje zarówno komórki mięśnia sercowego zdolne do rozprowadzania impulsów elektrycznych i kurczliwości, jak również komórki mięśniówki gładkiej naczyń krwionośnych. Działanie przeciwarytmiczne werapamilu wynika głównie z jego wpływu na wolne kanały wapniowe w komórkach układu przewodzącego serca. ²

Wpływ na przewodzenie w sercu

Generowanie sygnałów elektrycznych w węzłach zatokowo-przedsionkowym i przedsionkowo-komorowym jest w istotnym stopniu zależne od napływu jonów wapnia przez wolne kanały. Werapamil, poprzez hamowanie tego napływu, wywołuje następujące efekty elektrofizjologiczne:

• Zwolnienie przewodzenia przedsionkowo-komorowego – efekt ten jest zależny od częstości pracy serca
• Wydłużenie czasu trwania efektywnego okresu refrakcji w węźle przedsionkowo-komorowym

³

Konsekwencją tych działań jest zmniejszenie częstości skurczów komór u pacjentów z trzepotaniem przedsionków i/lub migotaniem przedsionków. W przypadku pacjentów z napadowymi częstoskurczami nadkomorowymi (PSVT), werapamil może przerwać mechanizm pobudzenia nawrotnego w węźle przedsionkowo-komorowym, przywracając prawidłowy rytm zatokowy. Istotne jest, że werapamil nie wywiera działania na przewodzenie dodatkowymi drogami. ⁴

Wpływ na potencjał czynnościowy

Werapamil nie zmienia prawidłowego czasu trwania potencjału czynnościowego przedsionków ani przewodzenia wewnątrzkomorowego. Jego działanie polega natomiast na zmniejszeniu:

• Amplitudy depolaryzacji we włóknach przedsionków
• Prędkości przenoszenia się depolaryzacji
• Przewodzenia we włóknach przedsionków, na które oddziałuje

⁵

Badania elektrofizjologiczne

Badania elektrofizjologiczne na izolowanym sercu królika wykazały, że werapamil w stężeniach, które znacząco wpływały na włókna węzła zatokowo-przedsionkowego oraz włókna w górnym i środkowym regionie węzła przedsionkowo-komorowego, wykazywał jedynie minimalne działanie na włókna w niższym regionie węzła przedsionkowo-komorowego (region NH). Ponadto, nie obserwowano żadnego wpływu na czas trwania potencjału czynnościowego przedsionków ani na włókna pęczka Hisa. ⁶

Działanie naczyniowe i hemodynamiczne

Istotną cechą działania farmakodynamicznego werapamilu jest brak wywoływania skurczu tętnic obwodowych. Lek ten nie wpływa również na całkowite stężenie wapnia w surowicy. ⁷

Werapamil wywiera złożony wpływ na funkcję hemodynamiczną serca poprzez:

• Zmniejszenie obciążenia następczego (afterload)
• Zmniejszenie kurczliwości mięśnia sercowego (efekt inotropowy ujemny)

⁸

Wpływ na wydolność serca

U większości pacjentów, w tym również u chorych z organiczną chorobą serca, negatywny efekt inotropowy (zmniejszenie kurczliwości) jest równoważony przez korzystne zmniejszenie obciążenia następczego. W rezultacie, u tych pacjentów wskaźnik sercowy zazwyczaj nie ulega zmniejszeniu. ⁹

Należy jednak zachować szczególną ostrożność u pacjentów z umiarkowanie ciężkim do ciężkiego zaburzeniem czynności serca, u których spełnione są następujące kryteria:

• Ciśnienie zaklinowania w tętnicy płucnej powyżej 20 mmHg
• Frakcja wyrzutowa poniżej 30%

W tej grupie pacjentów można zaobserwować ostre pogorszenie niewydolności serca po podaniu werapamilu. ¹⁰