Wpływ deksibuprofenu na płodność, ciążę i laktację

Deksibprofen, jako niesteroidowy lek przeciwzapalny (NLPZ), podobnie jak inne leki z tej grupy, może wywierać określony wpływ na płodność, przebieg ciąży oraz proces laktacji. Lekarze powinni dysponować szczegółową wiedzą dotyczącą tych aspektów, aby móc przekazać pacjentkom wyczerpujące informacje.

Wpływ na ciążę

Mechanizm oddziaływania na ciążę polega głównie na hamowaniu syntezy prostaglandyn, co może wywierać szkodliwy wpływ na przebieg ciąży i/lub rozwój zarodka czy płodu. Należy podkreślić, że do chwili obecnej nie przeprowadzono badań klinicznych oceniających wpływ deksibuprofenu na kobiety ciężarne.¹

Badania na zwierzętach, którym podawano inhibitory syntezy prostaglandyn, wykazały zwiększenie liczby strat przed- i poimplantacyjnych oraz zwiększoną śmiertelność zarodka lub płodu. Dodatkowo, u zwierząt otrzymujących te substancje w okresie organogenezy zaobserwowano zwiększoną częstość występowania różnych wad rozwojowych, w tym wad układu sercowo-naczyniowego.²

Ryzyko w pierwszym trymestrze ciąży

Badania epidemiologiczne wskazują na podwyższone ryzyko poronień oraz wad rozwojowych u dzieci, których matki stosowały inhibitory syntezy prostaglandyn we wczesnym okresie ciąży. Szczególnie istotne jest zwiększone ryzyko wystąpienia wad serca i wytrzewienia wrodzonego. Bezwzględne ryzyko wad rozwojowych serca wzrasta z mniej niż 1% do około 1,5%. Należy podkreślić, że ryzyko to zwiększa się wraz z wielkością stosowanej dawki i długością okresu leczenia.³

Ryzyko od 20. tygodnia ciąży

Od 20. tygodnia ciąży stosowanie deksibuprofenu może prowadzić do rozwoju małowodzia w wyniku zaburzeń czynności nerek płodu. Zjawisko to jest zazwyczaj odwracalne po przerwaniu leczenia. Dodatkowo, w drugim trymestrze ciąży opisywano przypadki zwężenia przewodu tętniczego, które w większości ustępowały po zaprzestaniu stosowania leku.⁴

Z tego powodu leki z grupy NLPZ do końca 5. miesiąca ciąży można stosować wyłącznie w przypadkach bezwzględnej konieczności. Jeśli istnieje konieczność ich zastosowania w tym okresie, należy stosować najmniejsze skuteczne dawki przez jak najkrótszy okres. Po ekspozycji na deksibuprofenu przez kilka dni od 20. tygodnia ciąży należy rozważyć przedporodowe monitorowanie w kierunku małowodzia i zwężenia przewodu tętniczego. W przypadku stwierdzenia któregokolwiek z tych powikłań, należy niezwłocznie przerwać podawanie deksibuprofenu.⁵

Ryzyko w trzecim trymestrze ciąży

W okresie trzeciego trymestru ciąży wszystkie inhibitory syntezy prostaglandyn mogą powodować następujące zagrożenia dla płodu:

• Działanie toksyczne na układ sercowo-naczyniowy i oddechowy (przedwczesne zwężenie/zamknięcie przewodu tętniczego i nadciśnienie płucne)
• Zaburzenia czynności nerek

Natomiast dla matki i noworodka istnieje ryzyko:

• Wydłużenia czasu krwawienia w wyniku zahamowania agregacji płytek krwi – efekt ten może wystąpić nawet przy stosowaniu bardzo małych dawek
• Zahamowania czynności skurczowej macicy, co może prowadzić do opóźnienia lub wydłużenia porodu

W związku z powyższymi zagrożeniami, stosowanie deksibuprofenu jest bezwzględnie przeciwwskazane od początku 6. miesiąca ciąży.⁶

Wpływ na laktację

Ibuprofen, którego izomerem jest deksibuprofun, przenika w nieznacznym stopniu do mleka kobiet karmiących piersią. Karmienie piersią podczas stosowania deksibuprofenu jest możliwe, pod warunkiem że lek jest stosowany krótkotrwale i w małych dawkach.⁷

Wpływ na płodność

Należy poinformować pacjentki, że leki z grupy NLPZ, w tym deksibuprofenu, mogą w sposób odwracalny zaburzać płodność. Z tego powodu nie są one zalecane u kobiet planujących ciążę.⁸

Zalecenia dla lekarzy dotyczące informowania pacjentek

Lekarz przekazujący informacje kobiecie w ciąży lub karmiącej piersią na temat deksibuprofenu powinien uwzględnić następujące kwestie:

1. W przypadku kobiet planujących ciążę – należy poinformować o możliwym odwracalnym zaburzeniu płodności i zalecić unikanie stosowania leku
2. W przypadku pierwszego trymestru ciąży – należy poinformować o zwiększonym ryzyku poronień oraz wad rozwojowych, szczególnie dotyczących układu sercowo-naczyniowego
3. Od 20. tygodnia ciąży – należy ostrzec o ryzyku małowodzia i zwężenia przewodu tętniczego oraz konieczności monitorowania tych parametrów w przypadku ekspozycji na lek
4. Od początku 6. miesiąca ciąży – należy kategorycznie przeciwwskazać stosowanie leku ze względu na poważne ryzyko dla płodu i noworodka
5. W przypadku karmienia piersią – można poinformować o możliwości stosowania leku, jednak wyłącznie krótkotrwale i w małych dawkach

Konieczne jest podkreślenie, że powyższe zalecenia dotyczą produktu Seractil (deksibuprofenu) w dawce 400 mg i należy je przekazać w sposób jasny, zrozumiały i dostosowany do potrzeb informacyjnych pacjentki.⁹