Wpływ deksibuprofenu na płodność, ciążę i laktację

Lekarz prowadzący terapię z zastosowaniem deksibuprofenu (Seractil 200 mg) powinien przekazać pacjentce kompletne informacje dotyczące potencjalnego wpływu leku na płodność, przebieg ciąży oraz karmienie piersią. Poniżej przedstawiono szczegółowe wytyczne, które należy uwzględnić podczas konsultacji lekarskiej z pacjentką.

Stosowanie deksibuprofenu w czasie ciąży

Mechanizm działania i potencjalne zagrożenia deksibuprofenu w czasie ciąży związane są z hamowaniem syntezy prostaglandyn, co może wywierać szkodliwy wpływ na przebieg ciąży i/lub rozwój zarodka lub płodu. Należy zaznaczyć, że dotychczas nie przeprowadzono badań klinicznych oceniających wpływ deksibuprofenu na kobiety ciężarne.¹

Dane pochodzące z badań na zwierzętach wykazały, że podawanie inhibitorów syntezy prostaglandyn prowadziło do zwiększenia liczby strat przed- i poimplantacyjnych oraz zwiększonej śmiertelności zarodka lub płodu. Dodatkowo, u zwierząt otrzymujących te leki w okresie organogenezy obserwowano zwiększoną częstość występowania wad rozwojowych, w tym wad układu sercowo-naczyniowego.²

Pierwszy i drugi trymestr ciąży (do końca 5. miesiąca)

Badania epidemiologiczne wskazują na zwiększone ryzyko poronień oraz wad wrodzonych u dzieci matek stosujących inhibitory syntezy prostaglandyn we wczesnym okresie ciąży. Szczególną uwagę należy zwrócić na zwiększenie bezwzględnego ryzyka wystąpienia wad rozwojowych serca, które wzrasta z mniej niż 1% do około 1,5%. Istotne jest, że ryzyko to zwiększa się wraz z wielkością dawki i długością okresu leczenia.³

Od 20. tygodnia ciąży stosowanie deksibuprofenu może powodować małowodzie w skutek zaburzeń czynności nerek płodu. To powikłanie może wystąpić krótko po rozpoczęciu leczenia, jednak jest zwykle odwracalne po jego przerwaniu. Dodatkowo zgłaszano przypadki zwężenia przewodu tętniczego po leczeniu w drugim trymestrze, z których większość ustępowała po zaprzestaniu terapii.⁴

Zasady postępowania do końca 5. miesiąca ciąży:

• Leki z grupy NLPZ, w tym deksibuprofen, należy stosować jedynie w przypadkach bezwzględnej konieczności.
• U kobiet planujących ciążę lub będących w ciąży (do końca 5. miesiąca) należy zastosować najmniejszą możliwą skuteczną dawkę przez najkrótszy możliwy okres.
• Należy rozważyć przedporodowe monitorowanie w kierunku małowodzia i zwężenia przewodu tętniczego po ekspozycji na deksibuprofen przez kilka dni od 20. tygodnia ciąży.
• W przypadku stwierdzenia małowodzia lub zwężenia przewodu tętniczego należy natychmiast przerwać stosowanie deksibuprofenu.⁵

Trzeci trymestr ciąży (od początku 6. miesiąca)

W okresie trzeciego trymestru ciąży wszystkie inhibitory prostaglandyn, w tym deksibuprofen, mogą powodować narażenie płodu na:

• Działanie toksyczne na serce i płuca – objawiające się przedwczesnym zwężeniem lub zamknięciem przewodu tętniczego oraz nadciśnieniem płucnym
• Zaburzenie czynności nerek – prowadzące do potencjalnego małowodzia⁶

Dodatkowo, stosowanie deksibuprofenu w trzecim trymestrze może narażać matkę i noworodka na:

• Potencjalne wydłużenie czasu krwawienia – w wyniku zahamowania agregacji płytek; działanie to może wystąpić nawet przy stosowaniu bardzo małych dawek
• Zahamowanie czynności skurczowej macicy – co może prowadzić do opóźnienia lub wydłużenia porodu⁷

Ze względu na powyższe zagrożenia, stosowanie deksibuprofenu jest przeciwwskazane od początku 6. miesiąca ciąży. Lekarz musi jednoznacznie poinformować o tym pacjentkę i kategorycznie zalecić odstawienie leku, jeśli był wcześniej stosowany.⁸

Stosowanie deksibuprofenu podczas karmienia piersią

Podczas konsultacji z pacjentką karmiącą piersią należy przekazać informację, że ibuprofen (substancja, której aktywnym izomerem jest deksibuprofen) przenika w nieznacznym stopniu do mleka kobiet karmiących. Karmienie piersią podczas stosowania deksibuprofenu jest możliwe, jednak tylko przy spełnieniu warunków:

• krótkotrwałego stosowania leku
• stosowania małych dawek⁹

Wpływ deksibuprofenu na płodność

W ramach konsultacji z pacjentką planującą ciążę, lekarz powinien poinformować, że leki z grupy NLPZ (w tym deksibuprofen) mogą w sposób odwracalny zaburzać płodność. Z tego powodu nie są one zalecane u kobiet planujących ciążę.¹⁰

Kluczowe informacje do przekazania pacjentce

Podejmując decyzję o leczeniu deksibuprofenen u kobiet w wieku rozrodczym, planujących ciążę, ciężarnych lub karmiących piersią, należy zawsze przeprowadzić szczegółową analizę stosunku korzyści do ryzyka oraz poinformować pacjentkę o wszystkich potencjalnych zagrożeniach związanych z terapią.¹¹