Właściwości farmakodynamiczne leku Rombidux

Rywaroksaban zawarty w leku Rombidux (15 mg, tabletki powlekane) należy do grupy farmakoterapeutycznej określanej jako substancje przeciwzakrzepowe, a dokładniej bezpośrednie inhibitory czynnika Xa. Zgodnie z klasyfikacją ATC przypisano mu kod B01AF01.¹

Mechanizm działania

Rywaroksaban charakteryzuje się wysoką wybiórczością działania jako bezpośredni inhibitor czynnika Xa, wykazując biodostępność po podaniu doustnym. Jego działanie polega na hamowaniu aktywności czynnika Xa, co prowadzi do przerwania zarówno wewnątrz- jak i zewnątrzpochodnej drogi kaskady krzepnięcia krwi. W efekcie dochodzi do zahamowania zarówno wytwarzania trombiny, jak i powstawania zakrzepu. Istotne jest, że rywaroksaban nie wykazuje bezpośredniego działania hamującego na trombinę (aktywowany czynnik II) oraz nie stwierdzono jego wpływu na płytki krwi.²

Działanie farmakodynamiczne

Efekt hamowania aktywności czynnika Xa przez rywaroksaban u ludzi wykazuje zależność od zastosowanej dawki leku. Lek wpływa na czas protrombinowy (PT) również w sposób zależny od dawki. Przy zastosowaniu odczynnika Neoplastin do oznaczania PT, obserwuje się ścisłą korelację z poziomem stężenia substancji czynnej w osoczu krwi, gdzie współczynnik korelacji r wynosi 0,98. Należy jednak zaznaczyć, że użycie innych odczynników może prowadzić do uzyskania odmiennych wyników. Wynik pomiaru PT powinien być podawany w sekundach, gdyż Międzynarodowy Współczynnik Znormalizowany (ang. International Normalised Ratio – INR) został skalibrowany i zwalidowany wyłącznie dla kumaryn i nie może być stosowany w przypadku innych antykoagulantów.³

Wartości czasu protrombinowego w różnych wskazaniach terapeutycznych

W przypadku pacjentów, którzy otrzymują rywaroksaban w celu leczenia zakrzepicy żył głębokich (ZŻG) i zatorowości płucnej (ZP) oraz profilaktyki nawrotów tych stanów, obserwowano następujące wartości PT (Neoplastin) dla 5/95 percentyli:

• Dla dawki 15 mg rywaroksabanu przyjmowanej dwa razy na dobę:
  • W czasie 2-4 godzin po przyjęciu tabletki (maksymalne działanie): od 17 do 32 sekund
  • W najniższym punkcie działania (8-16 godzin po przyjęciu): od 14 do 24 sekund
• Dla dawki 20 mg rywaroksabanu przyjmowanej raz na dobę:
  • W czasie 2-4 godzin po przyjęciu tabletki (maksymalne działanie): od 15 do 30 sekund
  • W najniższym punkcie działania (18-30 godzin po przyjęciu): od 13 do 20 sekund

⁴

U pacjentów z migotaniem przedsionków niezwiązanym z wadą zastawkową, którzy otrzymują rywaroksaban w celu profilaktyki udaru i zatorowości obwodowej, zaobserwowano następujące wartości PT (Neoplastin) dla 5/95 percentyli:

• Dla dawki 20 mg przyjmowanej raz na dobę:
  • W czasie 1-4 godzin po przyjęciu tabletki (maksymalne działanie): od 14 do 40 sekund
  • W najniższym punkcie działania (16-36 godzin po przyjęciu): od 12 do 26 sekund
• U pacjentów z umiarkowanymi zaburzeniami czynności nerek leczonych dawką 15 mg raz na dobę:
  • W czasie 1-4 godzin po przyjęciu tabletki (maksymalne działanie): od 10 do 50 sekund
  • W najniższym punkcie działania (16-36 godzin po przyjęciu): od 12 do 26 sekund

⁵

Odwracanie efektu farmakodynamicznego

W ramach farmakologicznego badania klinicznego dotyczącego odwracania farmakodynamiki rywaroksabanu przeprowadzono ocenę działania jednokrotnych dawek (50 j.m./kg) dwóch różnych rodzajów koncentratu czynników zespołu protrombiny (PCC) u zdrowych osób dorosłych (n=22):

• Trójczynnikowy PCC (zawierający czynniki II, IX i X):
  • Skracał średnie wartości PT (Neoplastin) o około 1,0 sekundę w ciągu 30 minut
• Czteroczynnikowy PCC (zawierający czynniki II, VII, IX i X):
  • Skracał średnie wartości PT o około 3,5 sekundy

Warto odnotować, że w porównaniu z 4-czynnikowym PCC, 3-czynnikowy PCC wykazywał silniejsze i szybsze działanie w zakresie odwracania zmian w endogennym wytwarzaniu trombiny.⁶

Inne parametry koagulologiczne

Oprócz wpływu na czas protrombinowy, rywaroksaban wpływa również na inne parametry układu krzepnięcia:

• Czas częściowej tromboplastyny po aktywacji (APTT) – wydłużony w sposób zależny od dawki
• HepTest – również wydłużony w sposób zależny od dawki

Należy podkreślić, że nie zaleca się stosowania tych badań w celu oceny działania farmakodynamicznego rywaroksabanu. W standardowej praktyce klinicznej, podczas leczenia rywaroksabanem, nie ma konieczności regularnego monitorowania parametrów układu krzepnięcia. Jednakże w przypadku wskazania klinicznego, stężenie rywaroksabanu w osoczu może zostać oznaczone za pomocą skalibrowanego ilościowego testu anty-Xa.⁷