Właściwości farmakodynamiczne
Rixacam 20 mg

Właściwości farmakodynamiczne leku Rixacam (rywaroksaban)

Rywaroksaban, substancja czynna produktu leczniczego Rixacam, należy do grupy farmakoterapeutycznej określanej jako substancje przeciwzakrzepowe, będąc bezpośrednim inhibitorem czynnika Xa (kod ATC: B01AF01). Jego działanie farmakodynamiczne stanowi kluczowy element skuteczności terapeutycznej w zapobieganiu i leczeniu chorób zakrzepowo-zatorowych.¹

Mechanizm działania

Rywaroksaban charakteryzuje się wysoką selektywnością w stosunku do czynnika Xa, działając jako jego bezpośredni inhibitor z dobrą biodostępnością po podaniu doustnym. Jego działanie polega na przerywaniu kaskady krzepnięcia krwi poprzez hamowanie aktywności czynnika Xa, co wpływa zarówno na wewnątrz- jak i zewnątrzpochodną drogę tej kaskady. W efekcie dochodzi do hamowania zarówno wytwarzania trombiny, jak i powstawania zakrzepu. Istotne jest, że rywaroksaban nie wykazuje bezpośredniego wpływu na trombinę (aktywowany czynnik II), a badania nie wykazały jego wpływu na płytki krwi.²

Wpływ na parametry krzepnięcia

Hamowanie aktywności czynnika Xa przez rywaroksaban ma charakter zależny od dawki. Substancja ta wpływa na czas protrombinowy (PT) również w sposób zależny od zastosowanej dawki. Przy oznaczaniu PT z wykorzystaniem odczynnika Neoplastin obserwuje się ścisłą korelację ze stężeniem substancji czynnej w osoczu krwi (współczynnik korelacji r wynosi 0,98). Należy jednak zaznaczyć, że zastosowanie innych odczynników może prowadzić do uzyskania odmiennych wyników. Wartość PT powinna być wyrażana w sekundach, a nie w postaci Międzynarodowego Współczynnika Znormalizowanego (INR), który jest zwalidowany wyłącznie dla kumaryn i nie znajduje zastosowania w przypadku innych leków przeciwzakrzepowych.³

Wartości PT u pacjentów z ŻŻG i ZP

U pacjentów otrzymujących rywaroksaban w celu leczenia zakrzepicy żył głębokich (ŻŻG) i zatorowości płucnej (ZP) oraz w profilaktyce nawrotów tych schorzeń, wartości PT (Neoplastin) dla 5-95 percentyli przedstawiają się następująco:

Powyższe dane wskazują na przewidywalny wpływ różnych schematów dawkowania rywaroksabanu na parametry krzepnięcia w populacji pacjentów leczonych z powodu żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej.⁴

Wartości PT u pacjentów z migotaniem przedsionków

W populacji pacjentów z migotaniem przedsionków niezwiązanym z wadą zastawkową, leczonych rywaroksabanem w celu profilaktyki udaru i zatorowości obwodowej, wartości PT (Neoplastin) przedstawiają się następująco:

Wartości te odzwierciedlają wpływ rywaroksabanu na parametry krzepnięcia u pacjentów z migotaniem przedsionków, uwzględniając dostosowanie dawki w zależności od funkcji nerek.⁵

Odwracanie działania farmakodynamicznego

W specjalistycznym badaniu klinicznym oceniano możliwość odwracania farmakodynamicznego działania rywaroksabanu u zdrowych osób dorosłych (n=22). Badano wpływ jednokrotnych dawek (50 j.m./kg) dwóch różnych rodzajów koncentratów czynników zespołu protrombiny (PCC):

• 3-czynnikowy PCC (zawierający czynniki II, IX i X) – skracał średnie wartości PT (Neoplastin) o około 1,0 sekundę w ciągu 30 minut
• 4-czynnikowy PCC (zawierający czynniki II, VII, IX i X) – skracał średnie wartości PT o około 3,5 sekundy

Interesującą obserwacją było to, że 3-czynnikowy PCC wykazywał silniejsze i szybsze działanie w zakresie odwracania zmian w endogennym wytwarzaniu trombiny w porównaniu z 4-czynnikowym PCC, pomimo słabszego wpływu na wartości PT.⁶

Wpływ na inne parametry krzepnięcia

Rywaroksaban wpływa również na inne parametry krzepnięcia, takie jak:

• Czas częściowej tromboplastyny po aktywacji (APTT) – ulega wydłużeniu w sposób zależny od dawki
• HepTest – również wydłuża się w sposób zależny od dawki

Mimo tego wpływu, nie zaleca się stosowania tych badań do oceny działania farmakodynamicznego rywaroksabanu. Co istotne, w codziennej praktyce klinicznej nie ma potrzeby monitorowania parametrów układu krzepnięcia podczas leczenia rywaroksabanem. Jednakże w przypadku wskazania klinicznego stężenie rywaroksabanu może być zmierzone za pomocą skalibrowanego ilościowego testu anty-Xa.⁷

Podsumowanie właściwości farmakodynamicznych

Rywaroksaban (Rixacam) jest nowoczesnym, doustnym, bezpośrednim inhibitorem czynnika Xa o wysokiej selektywności działania. Jego wpływ na parametry krzepnięcia, szczególnie czas protrombinowy, jest zależny od dawki i dobrze skorelowany ze stężeniem leku w osoczu. Charakteryzuje się przewidywalnym profilem farmakodynamicznym zarówno u pacjentów z żylną chorobą zakrzepowo-zatorową, jak i z migotaniem przedsionków. Wydłużenie czasu protrombinowego zależy od zastosowanego schematu dawkowania oraz funkcji nerek pacjenta. Istotnym aspektem bezpieczeństwa jest możliwość odwracania działania farmakodynamicznego rywaroksabanu za pomocą koncentratów czynników zespołu protrombiny, przy czym różne rodzaje tych koncentratów wykazują odmienne efekty w zakresie normalizacji parametrów krzepnięcia.⁸