Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie
Risperon 3 mg

Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie stosowania rysperydonu

Ocena bezpieczeństwa rysperydonu w badaniach przedklinicznych obejmowała szereg aspektów, w tym wpływ na układ hormonalny, rozwój, rozrodczość, potencjał genotoksyczny i rakotwórczy. Dane te stanowią istotne uzupełnienie wiedzy na temat profilu bezpieczeństwa tego leku.¹

Wpływ na układ hormonalny i gruczoły wydzielania wewnętrznego

W badaniach (pod)przewlekłej toksyczności prowadzonych na niedojrzałych płciowo szczurach i psach wykazano zależne od dawki działanie rysperydonu na gruczoły piersiowe oraz układ rozrodczy zarówno u samców, jak i samic. Efekty te wynikały bezpośrednio ze zwiększonego stężenia prolaktyny w surowicy krwi, spowodowanego blokowaniem receptorów dopaminergicznych D2 przez rysperydon.² Badania na kulturach tkankowych dodatkowo sugerują, że rozwój komórek w guzach piersi u ludzi może być stymulowany przez prolaktynę, co ma istotne znaczenie kliniczne.³

Wpływ teratogenny i rozrodczość

Rysperydon nie wykazywał działania teratogennego na płód w badaniach przeprowadzonych na szczurach i królikach.⁴ Jednakże w badaniach dotyczących wpływu rysperydonu na rozmnażanie u szczurów zaobserwowano niepożądane działania obejmujące:⁵

• Zaburzenia zachowań rodziców podczas kojarzenia – objawiające się zmniejszoną aktywnością seksualną
• Zmniejszoną masę urodzeniową potomstwa – wskazującą na wpływ na rozwój płodowy
• Niższą przeżywalność potomstwa – co sugeruje istotny wpływ na kondycję noworodków

Wpływ na rozwój poznawczy i motoryczny

Ekspozycja na rysperydon w okresie płodowym u szczurów wiązała się z deficytami funkcji poznawczych u zwierząt dorosłych.⁶ Należy podkreślić, że podobne efekty obserwowano również przy stosowaniu innych leków będących antagonistami dopaminy – ich podanie ciężarnym zwierzętom negatywnie wpływało na procesy uczenia się i rozwój motoryczny potomstwa.⁷

Toksyczność u młodych osobników

W badaniach toksykologicznych przeprowadzanych na młodych szczurach odnotowano zwiększoną śmiertelność i opóźnienie rozwoju u ich potomstwa.⁸ W długoterminowym, 40-tygodniowym badaniu u młodych psów zaobserwowano opóźnienie dojrzewania płciowego.⁹

Efekty działania rysperydonu na rozwój kostny wykazały zależność od zastosowanej dawki:¹⁰

• Przy narażeniu 3,6 razy większym od maksymalnej ekspozycji zalecanej u młodzieży (1,5 mg/dobę) nie stwierdzono zaburzeń wzrostu kości długich u psów
• Przy ekspozycji 15 razy większej od maksymalnej ekspozycji zalecanej u młodzieży zaobserwowano istotny wpływ na kości długie i dojrzewanie płciowe

Potencjał genotoksyczny i rakotwórczy

Rysperydon nie wykazywał działania genotoksycznego w szeregu przeprowadzonych testów.¹¹ Jednakże w badaniach nad działaniem rakotwórczym rysperydonu zaobserwowano następujące zmiany:¹²

• Powiększenie gruczolaka przysadki u myszy
• Powiększenie gruczolaka trzustki u szczurów
• Powiększenie gruczolaka gruczołów mlecznych u obu badanych gatunków

Guzy te można powiązać z przedłużającym się antagonizmem rysperydonu względem receptora D2 i występującą hiperprolaktynemią. Jednak znaczenie tych obserwacji dotyczących gryzoni dla oceny ryzyka stosowania leku u ludzi nadal pozostaje nieznane.¹³

Wpływ na układ sercowo-naczyniowy

Modele zwierzęce in vitro i in vivo wykazały, że duże dawki rysperydonu mogą powodować wydłużenie odstępu QT, co teoretycznie może zwiększać u pacjentów ryzyko wystąpienia częstoskurczu komorowego typu torsade de pointes.¹⁴ Odkrycie to ma istotne znaczenie kliniczne i uzasadnia monitorowanie elektrokardiograficzne u pacjentów przyjmujących wyższe dawki rysperydonu, szczególnie tych z czynnikami ryzyka zaburzeń rytmu serca.