Właściwości farmakokinetyczne
Propofol Baxter 10 mg/ml

Właściwości farmakokinetyczne propofolu

Propofol to substancja czynna o złożonej farmakokinetyce, charakteryzująca się szybką dystrybucją w organizmie i metabolizmem przebiegającym głównie w wątrobie. Poniżej przedstawiono szczegółową charakterystykę właściwości farmakokinetycznych tego leku z uwzględnieniem wszystkich istotnych parametrów.¹

Wiązanie z białkami osocza

Propofol charakteryzuje się wysokim stopniem wiązania z białkami osocza, wynoszącym około 98%. Tak znaczne powinowactwo do białek determinuje jego biodostępność i dystrybucję w organizmie.²

Fazy dystrybucji i eliminacji

Po podaniu dożylnym profil farmakokinetyczny propofolu charakteryzuje się wielofazowym przebiegiem:³

• Faza α (dystrybucji) – charakteryzuje się gwałtownym spadkiem stężenia we krwi, co wynika z szybkiej dystrybucji leku w organizmie. Okres półtrwania tej fazy jest bardzo krótki i wynosi 1,8-4,1 minuty.⁴
• Faza β (eliminacji) – w tej fazie spadek stężenia propofolu we krwi jest wolniejszy. Okres półtrwania dla tej fazy mieści się w przedziale 34-64 minuty.⁵
• Faza γ (głęboka) – przy dłuższej obserwacji można wyróżnić dodatkową, tzw. głęboką fazę kompartmentową, której okres półtrwania jest znacznie dłuższy i wynosi 184-382 minuty.⁶

Parametry dystrybucji i eliminacji

Propofol charakteryzuje się następującymi parametrami farmakokinetycznymi:⁷

• Początkowa objętość dystrybucji (V): 22-76 l
• Całkowita objętość dystrybucji (Vdβ): 387-1587 l
• Całkowity klirens: 1,5-2 l/min
• Biodostępność po podaniu dożylnym: 100%⁸

Duża objętość dystrybucji wskazuje na rozległą dystrybucję propofolu w organizmie, a wysoki klirens potwierdza jego szybkie usuwanie z krwiobiegu.⁹

Metabolizm i wydalanie

Propofol jest metabolizowany głównie w wątrobie, gdzie procesy biotransformacji zależą od przepływu krwi przez ten narząd. W wyniku metabolizmu powstają nieaktywne koniugaty propofolu oraz odpowiadającego mu hydrochinonu, które następnie są wydalane przez nerki.¹⁰

Zidentyfikowanymi metabolitami propofolu są:¹¹

• Glukuronidy propofolu – stanowią około 40% podanej dawki¹²
• Koniugaty glukuronidowe 2,6-diizopropylo-1,4-chinolu
• Koniugaty siarczanowe 2,6-diizopropylo-1,4-chinolu

Wszystkie metabolity propofolu są nieaktywne farmakologicznie.¹³

Drogi wydalania propofolu obejmują:¹⁴

• Około 88% podanej dawki jest wydalane z moczem w postaci metabolitów
• Około 0,3% dawki jest wydalane w niezmienionej postaci ze stolcem

Różnice farmakokinetyczne zależne od wieku

Farmakokinetyka propofolu wykazuje istotne różnice w zależności od wieku pacjenta, co zostało potwierdzone po podaniu pojedynczej dawki dożylnej 3 mg propofolu/kg mc. Klirens propofolu w przeliczeniu na kilogram masy ciała zmienia się znacząco w różnych grupach wiekowych.¹⁵

U noworodków do 1 miesiąca życia obserwuje się znacząco mniejszy klirens propofolu (mediana 20 ml/kg/min) w porównaniu do dzieci starszych. Dodatkowo w tej grupie wiekowej występuje duża zmienność osobnicza w zakresie klirensu (3,7-78 ml/kg mc./min). Ze względu na tak ograniczone wyniki badań i duży stopień zmienności, nie można podać precyzyjnych zaleceń dotyczących dawkowania propofolu dla tej grupy wiekowej.¹⁶

Najwyższy klirens propofolu odnotowano u dzieci w wieku 1-3 lat (48 ml/kg mc./min), a najniższy wśród badanych grup pediatrycznych – u dzieci w wieku 4-7 lat (28,2 ml/kg mc./min). Dla porównania, średni klirens u dorosłych jest znacząco niższy i wynosi 23,6 ml/kg mc./min.¹⁷