Działania niepożądane pozakonazolu (Posaconazole STADA)

Charakterystyka działań niepożądanych pozakonazolu opiera się głównie na badaniach z zastosowaniem zawiesiny doustnej u ponad 2400 pacjentów i zdrowych ochotników, a także na danych post-marketingowych. Bezpieczeństwo stosowania pozakonazolu w formie tabletek dojelitowych zbadano u 104 zdrowych ochotników oraz 230 pacjentów w ramach profilaktyki przeciwgrzybiczej. Dodatkowe dane pochodzą z badania klinicznego dotyczącego leczenia inwazyjnej aspergilozy obejmującego 288 pacjentów, z których 127 otrzymywało lek w postaci tabletek. ¹

Istotne jest podkreślenie, że ekspozycja osoczowa po zastosowaniu produktu w postaci tabletek dojelitowych była wyższa niż w przypadku zawiesiny doustnej, co może wpływać na profil bezpieczeństwa. Tabletki badano u pacjentów z ostrą białaczką szpikową (AML), zespołem mielodysplastycznym (MDS) oraz u pacjentów po przeszczepieniu hematopoetycznych komórek macierzystych (HSCT) z chorobą „przeszczep przeciwko gospodarzowi” (GvHD) lub z ryzykiem jej wystąpienia. ²

Najczęstsze działania niepożądane

Do najczęściej raportowanych ciężkich działań niepożądanych związanych z terapią pozakonazolem należą: nudności, wymioty, biegunka, gorączka oraz zwiększone stężenie bilirubiny. ³

Szczegółowa charakterystyka działań niepożądanych

Działania niepożądane przedstawiono według klasyfikacji układów i narządów, zgodnie z częstością występowania: bardzo często (≥1/10); często (≥1/100 do <1/10); niezbyt często (≥1/1000 do <1/100); rzadko (≥1/10 000 do <1/1000); bardzo rzadko (<1/10 000); nieznana (nie może być określona na podstawie dostępnych danych). ⁴

Zaburzenia wątroby i dróg żółciowych

Szczególną uwagę należy zwrócić na potencjalne hepatotoksyczne działanie pozakonazolu. Po wprowadzeniu pozakonazolu w postaci zawiesiny doustnej do obrotu zgłaszano przypadki ciężkiego uszkodzenia wątroby zakończone zgonem. To poważne działanie niepożądane wymaga szczególnej czujności klinicznej podczas terapii. ⁵

Tabelaryczne zestawienie działań niepożądanych

Poniższa tabela przedstawia kompleksowy przegląd działań niepożądanych zgłoszonych w badaniach klinicznych i/lub po wprowadzeniu produktu do obrotu. Uwzględniono dane dotyczące wszystkich postaci farmaceutycznych pozakonazolu. ⁶

Szczegółowa analiza najważniejszych działań niepożądanych

Zaburzenia żołądno-jelitowe

Do najczęściej występujących działań niepożądanych należą zaburzenia żołądkowo-jelitowe, z których nudności występują bardzo często (≥1/10 pacjentów). Często obserwuje się również wymioty, biegunkę, ból brzucha, niestrawność, suchość w jamie ustnej, wzdęcia, zaparcia oraz dyskomfort w okolicy odbytu i odbytnicy. ⁷

Niezbyt często występują poważniejsze zaburzenia, takie jak zapalenie trzustki, zapalenie jelit czy choroba refluksowa żołądkowo-przełykowa. Rzadko mogą pojawić się krwotoki z przewodu pokarmowego i niedrożność jelit, które wymagają natychmiastowej interwencji medycznej. ⁸

Zaburzenia wątroby i dróg żółciowych

Często obserwuje się podwyższenie parametrów laboratoryjnych wątrobowych, takich jak zwiększona aktywność AlAT, AspAT, fosfatazy zasadowej, GGTP oraz podwyższone stężenie bilirubiny. ⁹

Niezbyt często występują poważniejsze zaburzenia funkcji wątroby, takie jak uszkodzenie hepatocytów, zapalenie wątroby, żółtaczka czy cholestaza. Na szczególną uwagę zasługują rzadkie, ale potencjalnie zagrażające życiu powikłania, jak niewydolność wątroby i cholestatyczne zapalenie wątroby. ¹⁰

Szczególnie istotne jest, że po wprowadzeniu pozakonazolu w postaci zawiesiny doustnej do obrotu zgłaszano przypadki ciężkiego uszkodzenia wątroby zakończone zgonem. ¹¹

Zaburzenia sercowo-naczyniowe

Wśród działań niepożądanych dotyczących układu sercowo-naczyniowego często występuje nadciśnienie tętnicze. Niezbyt często obserwuje się zespół wydłużonego odstępu QT, nieprawidłowości w badaniu elektrokardiograficznym, kołatanie serca, bradykardię i tachykardię. ¹²

Rzadko mogą występować poważne zaburzenia zagrażające życiu, takie jak torsade de pointes, nagły zgon, częstoskurcz komorowy, zatrzymanie krążenia i oddechu, niewydolność serca i zawał mięśnia sercowego. ¹³

Zaburzenia hematologiczne

Często obserwuje się neutropenię. Niezbyt często mogą wystąpić trombocytopenia, leukopenia, niedokrwistość i eozynofilia. Rzadko pojawiają się poważne zaburzenia, takie jak zespół hemolityczno-mocznicowy, zakrzepowa plamica małopłytkowa, pancytopenia oraz koagulopatia i krwotoki. ¹⁴

Zaburzenia neurologiczne

Często występującymi zaburzeniami neurologicznymi są parestezje, zawroty głowy, senność, ból głowy i zaburzenia odczuwania smaku. Niezbyt często obserwuje się drgawki, neuropatię, niedoczulicę i afazję. ¹⁵

Rzadko mogą wystąpić poważne zaburzenia, takie jak udar naczyniowy mózgu, encefalopatia, neuropatia obwodowa i omdlenie. ¹⁶

Zgłaszanie podejrzewanych działań niepożądanych

Po dopuszczeniu produktu leczniczego do obrotu istotne jest zgłaszanie podejrzewanych działań niepożądanych. Umożliwia to nieprzerwane monitorowanie stosunku korzyści do ryzyka stosowania produktu leczniczego. Osoby należące do fachowego personelu medycznego powinny zgłaszać wszelkie podejrzewane działania niepożądane za pośrednictwem Departamentu Monitorowania Niepożądanych Działań Produktów Leczniczych Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych: Al. Jerozolimskie 181C, 02-222 Warszawa, tel.: + 48 22 49-21-301, fax: +48 22 49-21-309, Strona internetowa: https://smz.ezdrowie.gov.pl ¹⁷

Działania niepożądane można zgłaszać również podmiotowi odpowiedzialnemu. ¹⁸