Działania niepożądane leku Penicillinum Crystallisatum TZF

Benzylopenicylina potasowa (penicylina G potasowa), substancja czynna leku Penicillinum Crystallisatum TZF, może wywoływać szereg działań niepożądanych o różnym nasileniu i częstości występowania. Znajomość potencjalnych działań niepożądanych jest kluczowa dla zapewnienia bezpieczeństwa pacjentom leczonym tym antybiotykiem beta-laktamowym.¹

Podział działań niepożądanych według układów

Działania niepożądane benzylopenicyliny potasowej dotyczą różnych układów i narządów. Poniżej przedstawiono szczegółowe zestawienie działań niepożądanych z uwzględnieniem częstości ich występowania i charakterystyki klinicznej.

Reakcje nadwrażliwości

Wśród najpoważniejszych działań niepożądanych Penicillinum Crystallisatum TZF należy wymienić reakcje nadwrażliwości. Reakcje anafilaktyczne występują bardzo rzadko, ale stanowią bezpośrednie zagrożenie życia i wymagają natychmiastowej interwencji. Obejmują one obrzęk naczynioruchowy, zespół choroby posurowiczej oraz pełnoobjawowy wstrząs anafilaktyczny.²

Reakcje skórne związane z nadwrażliwością obejmują:

• Wysypki – występują niezbyt często
• Świąd – występuje niezbyt często
• Pokrzywka – występuje niezbyt często³

Do ciężkich skórnych reakcji nadwrażliwości, które występują bardzo rzadko, ale stanowią istotne zagrożenie, należą:

• Zespół Stevensa-Johnsona – ciężki zespół objawów skórno-śluzówkowych
• Toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka – zagrażająca życiu reakcja skórna
• Pęcherzowe złuszczające zapalenie skóry⁴

Z nieznaną częstością występuje również rumień wielopostaciowy.⁵

Zaburzenia hematologiczne

Benzylopenicylina potasowa może wywoływać zaburzenia hematologiczne, które występują rzadko i obejmują:

• Neutropenię – zmniejszenie liczby neutrofili
• Eozynofilię – zwiększenie liczby eozynofili
• Małopłytkowość – zmniejszenie liczby płytek krwi
• Niedokrwistość hemolityczną – obserwowaną szczególnie u pacjentów otrzymujących duże dawki leku⁶

Zaburzenia neurologiczne

Z nieznaną częstością mogą wystąpić następujące zaburzenia neurologiczne:

• Przemijająca nadmierna ruchliwość
• Pobudzenie
• Niepokój
• Senność
• Stan dezorientacji
• Zawroty głowy

Powyższe objawy zwykle ustępują po zakończeniu leczenia. U pacjentów z niewydolnością nerek lub otrzymujących duże dawki benzylopenicyliny potasowej mogą wystąpić objawy zatrucia potasem, takie jak:

• Wzmożone odruchy
• Drgawki
• Śpiączka⁷

Zaburzenia żołądkowo-jelitowe

Z nieznaną częstością może wystąpić rzekomobłoniaste zapalenie jelita grubego, które może pojawić się zarówno podczas leczenia, jak i po jego zakończeniu.⁸ Jest to poważne powikłanie antybiotykoterapii, wymagające natychmiastowego odstawienia leku i wdrożenia odpowiedniego leczenia.

Zaburzenia wątroby

Z nieznaną częstością może wystąpić niewielkie, przemijające zwiększenie aktywności aminotransferazy asparaginianowej.⁹

Zaburzenia nerek

Bardzo rzadko mogą wystąpić:

• Zwiększenie stężenia azotu mocznikowego
• Zwiększenie stężenia kreatyniny
• Śródmiąższowe zapalenie nerek

Powyższe zaburzenia obserwuje się głównie u pacjentów otrzymujących dożylnie duże dawki antybiotyku lub u osób z istniejącymi już zaburzeniami czynności nerek.¹⁰

Zaburzenia sercowe

Bardzo rzadko może wystąpić arytmia serca.¹¹

Zaburzenia infekcyjne

Z nieznaną częstością może wystąpić kandydoza skóry i błon śluzowych jako efekt zaburzenia naturalnej flory bakteryjnej.¹²

Z nieznaną częstością może również wystąpić odczyn Jarischa-Herxheimera, który charakteryzuje się gorączką, uczuciem ogólnego rozbicia i bólem głowy. Ten odczyn pojawia się niekiedy u pacjentów podczas leczenia kiły.¹³

Reakcje miejscowe

Z nieznaną częstością mogą wystąpić następujące reakcje w miejscu podania:

• Zaczerwienienie
• Zwłóknienie
• Atrofia
• Zakrzepowe zapalenie żył

Powyższe reakcje mogą wystąpić zwłaszcza po wielokrotnych podaniach leku.¹⁴

Tabela działań niepożądanych Penicillinum Crystallisatum TZF

Monitorowanie bezpieczeństwa leczenia i zgłaszanie działań niepożądanych

Po dopuszczeniu produktu leczniczego do obrotu istotne jest zgłaszanie podejrzewanych działań niepożądanych, co umożliwia nieprzerwane monitorowanie stosunku korzyści do ryzyka stosowania produktu leczniczego. Osoby należące do fachowego personelu medycznego powinny zgłaszać wszelkie podejrzewane działania niepożądane za pośrednictwem Departamentu Monitorowania Niepożądanych Działań Produktów Leczniczych Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych.¹⁵

Postępowanie w przypadku wystąpienia działań niepożądanych

W przypadku wystąpienia ciężkich reakcji nadwrażliwości, takich jak wstrząs anafilaktyczny lub ciężkie reakcje skórne, konieczne jest natychmiastowe przerwanie leczenia i wdrożenie odpowiedniego postępowania ratunkowego. Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów z niewydolnością nerek, u których ryzyko zatrucia potasem jest zwiększone. W przypadku wystąpienia rzekomobłoniastego zapalenia jelita grubego należy przerwać podawanie leku i wdrożyć odpowiednie leczenie.

Monitorowanie parametrów hematologicznych, czynności wątroby i nerek jest zalecane, szczególnie u pacjentów otrzymujących duże dawki benzylopenicyliny potasowej przez dłuższy okres.