Interakcje leku
Pantoprazol Krka 20 mg
Pantoprazol Krka (20 mg) jako inhibitor pompy protonowej wywiera istotny wpływ na farmakokinetykę leków zależnych od kwaśnego pH żołądka, co prowadzi do zmniejszenia ich biodostępności, zwłaszcza azoli przeciwgrzybiczych (ketokonazol, itrakonazol, pozakonazol), erlotynibu oraz inhibitorów proteazy HIV (np. atazanawiru). W przypadku jednoczesnego stosowania z inhibitorami proteazy HIV zaleca się nie przekraczać dawki 20 mg pantoprazolu na dobę, ścisłe monitorowanie miana wirusa oraz ewentualne dostosowanie dawki leku przeciwwirusowego. Ponadto, u pacjentów przyjmujących pochodne kumaryny (warfaryna, fenprokumon) obserwowano ryzyko zwiększenia INR i czasu protrombinowego, co wymaga monitorowania tych parametrów. Wysokie dawki metotreksatu (≥300 mg) stosowane jednocześnie z pantoprazolem mogą prowadzić do podwyższenia stężenia metotreksatu w surowicy, co wskazuje na konieczność rozważenia czasowego odstawienia pantoprazolu w trakcie terapii metotreksatem.
- Interakcje z innymi produktami leczniczymi i inne rodzaje interakcji
- Leki o wchłanianiu zależnym od pH
- Inhibitory proteazy HIV
- Leki przeciwzakrzepowe
- Metotreksat
- Interakcje metaboliczne
- Leki zobojętniające kwas solny
- Antybiotyki
- Modulatory aktywności CYP2C19
- Interakcje pantoprazolu z alkoholem
- Tabela interakcji pantoprazolu z innymi lekami
Interakcje z innymi produktami leczniczymi i inne rodzaje interakcji
Pantoprazol Krka (pantoprazol 20 mg) jako inhibitor pompy protonowej, poprzez silne i długotrwałe hamowanie wydzielania kwasu solnego w żołądku, może wchodzić w istotne klinicznie interakcje z wieloma grupami leków. Poniżej przedstawiono szczegółowy opis znanych interakcji z uwzględnieniem mechanizmów oraz zaleceń klinicznych.1
Leki o wchłanianiu zależnym od pH
Pantoprazol może znacząco zaburzać wchłanianie leków, których biodostępność jest uzależniona od kwaśnego pH w żołądku. Dotyczy to przede wszystkim niektórych azoli przeciwgrzybiczych (ketokonazol, itrakonazol, pozakonazol) oraz innych leków, takich jak erlotynib.2
Inhibitory proteazy HIV
Jednoczesne podawanie pantoprazolu z inhibitorami proteazy wirusa HIV, których wchłanianie jest zależne od kwaśnego pH w żołądku (np. atazanawir), nie jest zalecane ze względu na możliwość znaczącego zmniejszenia biodostępności tych leków. Jeśli jednoczesne podawanie jest konieczne, zaleca się:3
- Ścisłe monitorowanie stanu klinicznego pacjenta (np. miano wirusa)
- Nieprzekraczanie dawki 20 mg pantoprazolu na dobę
- Ewentualne dostosowanie dawki inhibitora proteazy wirusa HIV4
Leki przeciwzakrzepowe
Równoczesne podawanie pantoprazolu z pochodnymi kumaryny (warfaryna, fenprokumon) nie wykazało wpływu na farmakokinetykę tych leków ani bezpośrednich zmian wartości INR. Jednakże u pacjentów jednocześnie przyjmujących inhibitory pompy protonowej i pochodne kumaryny zaobserwowano przypadki zwiększenia wartości INR oraz wydłużenia czasu protrombinowego. Zjawiska te mogą prowadzić do nieprawidłowych krwawień, a w skrajnych przypadkach – do zgonu.5
Zalecenie kliniczne: U pacjentów leczonych jednocześnie pantoprazolem i warfaryną lub fenprokumonem konieczne może być monitorowanie wskaźnika INR oraz czasu protrombinowego.6
Metotreksat
U pacjentów przyjmujących duże dawki metotreksatu (np. 300 mg) równocześnie z inhibitorami pompy protonowej obserwowano podwyższone stężenia metotreksatu w surowicy. W przypadku stosowania wysokich dawek metotreksatu, np. w terapii nowotworów lub łuszczycy, należy rozważyć czasowe odstawienie pantoprazolu.7
Interakcje metaboliczne
Pantoprazol jest metabolizowany w wątrobie głównie przez układ izoenzymów cytochromu P450. Głównym szlakiem metabolicznym jest demetylacja przy udziale CYP2C19, inne szlaki obejmują utlenianie z udziałem CYP3A4.8
W badaniach interakcji z lekami metabolizowanymi przez te same układy enzymatyczne, takimi jak karbamazepina, diazepam, glibenklamid, nifedypina czy doustne leki antykoncepcyjne zawierające lewonorgestrel i etynyloestradiol, nie wykazano klinicznie istotnych interakcji.9
Nie można jednak wykluczyć potencjalnych interakcji z innymi lekami metabolizowanymi przez te same układy enzymatyczne.10
Badania wykazały, że pantoprazol nie wpływa na metabolizm substancji czynnych metabolizowanych z udziałem:11
- CYP1A2 (np. kofeina, teofilina)
- CYP2C9 (np. piroksykam, diklofenak, naproksen)
- CYP2D6 (np. metoprolol)
- CYP2E1 (np. etanol)
Pantoprazol nie wpływa również na zależne od p-glikoproteiny wchłanianie digoksyny.12
Leki zobojętniające kwas solny
Nie stwierdzono interakcji z jednocześnie stosowanymi środkami zobojętniającymi kwas solny.13
Antybiotyki
Przeprowadzone badania interakcji, w których podawano pantoprazol jednocześnie z antybiotykami takimi jak klarytromycyna, metronidazol i amoksycylina, nie wykazały występowania klinicznie istotnych interakcji.14
Modulatory aktywności CYP2C19
Inhibitory CYP2C19: Leki hamujące aktywność cytochromu CYP2C19, takie jak fluwoksamina, mogą zwiększać ekspozycję ogólnoustrojową na pantoprazol. U pacjentów leczonych długotrwale dużymi dawkami pantoprazolu lub u pacjentów z zaburzeniami czynności wątroby należy rozważyć zmniejszenie dawki.15
Induktory CYP2C19 i CYP3A4: Leki indukujące aktywność enzymów cytochromu CYP2C19 i CYP3A4, takie jak ryfampicyna czy ziele dziurawca zwyczajnego (Hypericum perforatum), mogą zmniejszać stężenie w osoczu inhibitorów pompy protonowej metabolizowanych przez te układy enzymatyczne, w tym pantoprazolu.16
Interakcje pantoprazolu z alkoholem
Chociaż Charakterystyka Produktu Leczniczego Pantoprazol Krka nie zawiera bezpośrednich danych dotyczących interakcji z alkoholem, należy uwzględnić potencjalne oddziaływania pomiędzy pantoprazolem a etanolem.
Etanol sam w sobie jest metabolizowany przy udziale enzymu CYP2E1, a jak wykazały badania, pantoprazol nie wpływa na metabolizm substancji metabolizowanych przez ten cytochrom.17
Należy jednak pamiętać, że:
- Alkohol może nasilać działanie drażniące na błonę śluzową żołądka, co potencjalnie może osłabiać efekt terapeutyczny pantoprazolu
- Spożywanie alkoholu może nasilać niektóre działania niepożądane leków
- Alkohol może wpływać na metabolizm innych leków przyjmowanych jednocześnie z pantoprazolem
Tabela interakcji pantoprazolu z innymi lekami
| Grupa leków/substancja | Mechanizm interakcji | Efekt kliniczny | Poziom istotności | Zalecenia kliniczne |
|---|---|---|---|---|
| Azole przeciwgrzybicze (ketokonazol, itrakonazol, pozakonazol) |
Zmniejszone wchłanianie z powodu zwiększenia pH żołądka | Obniżenie stężenia azoli w surowicy, potencjalnie zmniejszona skuteczność przeciwgrzybicza | Wysoki | Rozważyć zwiększenie dawki azoli lub wybór alternatywnego leku przeciwgrzybiczego |
| Erlotynib | Zmniejszone wchłanianie z powodu zwiększenia pH żołądka | Zmniejszenie biodostępności erlotynibu | Wysoki | Unikać jednoczesnego stosowania; jeśli konieczne, rozdzielić podawanie leków (erlotynib przyjmować co najmniej 2h przed lub 10h po pantoprazolu) |
| Inhibitory proteazy HIV (np. atazanawir) |
Zmniejszone wchłanianie z powodu zwiększenia pH żołądka | Znaczące zmniejszenie biodostępności, ryzyko nieskutecznej terapii antywirusowej | Wysoki | Unikać jednoczesnego stosowania; jeśli konieczne: max 20 mg pantoprazolu dziennie, ścisłe monitorowanie miana wirusa, ewentualne dostosowanie dawki inhibitora proteazy |
| Pochodne kumaryny (warfaryna, fenprokumon) |
Nieznany, prawdopodobnie poprzez wpływ na układ cytochromu P450 | Możliwe zwiększenie INR i czasu protrombinowego, ryzyko krwawień | Średni | Monitorowanie INR, szczególnie przy rozpoczynaniu i kończeniu terapii pantoprazolem |
| Metotreksat (w dużych dawkach ≥300 mg) |
Prawdopodobnie zmniejszenie eliminacji metotreksatu | Zwiększone stężenie metotreksatu, podwyższone ryzyko toksyczności | Średni | Rozważyć czasowe odstawienie pantoprazolu w trakcie stosowania wysokich dawek metotreksatu |
| Fluwoksamina i inne inhibitory CYP2C19 |
Hamowanie metabolizmu pantoprazolu | Zwiększone stężenie pantoprazolu, ryzyko nasilenia działań niepożądanych | Średni | Rozważyć zmniejszenie dawki pantoprazolu u pacjentów leczonych długotrwale lub z zaburzeniami czynności wątroby |
| Ryfampicyna, ziele dziurawca i inne induktory CYP2C19 i CYP3A4 |
Indukcja metabolizmu pantoprazolu | Zmniejszone stężenie pantoprazolu w osoczu, potencjalnie obniżona skuteczność | Średni | Rozważyć zwiększenie dawki pantoprazolu lub wybór alternatywnego leku |
| Digoksyna | Brak wpływu na wchłanianie zależne od p-glikoproteiny | Brak istotnych klinicznie zmian w farmakokinetyce digoksyny | Niski | Brak specjalnych zaleceń |
| Karbamazepina, diazepam, glibenklamid, nifedypina | Teoretycznie możliwy wpływ na szlaki metaboliczne CYP2C19 | Brak klinicznie istotnych interakcji w badaniach | Niski | Brak specjalnych zaleceń |
| Doustne leki antykoncepcyjne (zawierające lewonorgestrel i etynyloestradiol) |
Teoretycznie możliwy wpływ na metabolizm hormonów | Brak klinicznie istotnych interakcji w badaniach | Niski | Brak specjalnych zaleceń |
| Antybiotyki (klarytromycyna, metronidazol, amoksycylina) |
Potencjalny wpływ na metabolizm lub wchłanianie | Brak klinicznie istotnych interakcji w badaniach | Niski | Brak specjalnych zaleceń |
| Środki zobojętniające kwas solny | Potencjalny wpływ na wchłanianie pantoprazolu | Brak interakcji w badaniach | Niski | Brak specjalnych zaleceń |
| Alkohol | Brak wpływu pantoprazolu na metabolizm etanolu przez CYP2E1 | Brak bezpośrednich danych, ale potencjalnie alkohol może osłabiać działanie terapeutyczne pantoprazolu | Niski | Zachować ostrożność, unikać nadmiernego spożycia alkoholu podczas terapii |
Kolejne rozdziały
Zapraszamy do dalszego czytania naszego leksykonu.
Wybierz kolejny rozdział z menu poniżej, aby otworzyć nową podstronę kompedium wiedzy i uzyskać szczegółowe informację o leku, substancji lub chorobie.
- Dawkowanie i sposób podawania
- Działania niepożądane
- Interakcje leku
- Profil bezpieczeństwa leku
- Przeciwwskazania
- Przedawkowanie
- Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie
- Skład i postać leku
- Specjalne ostrzeżenia
- Właściwości farmakodynamiczne
- Właściwości farmakokinetyczne
- Wpływ na płodność, ciążę i laktację
- Wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn
- Wskazania do stosowania