Działania niepożądane Płynu Ringera Fresenius

Płyn Ringera Fresenius (8,6 mg + 0,3 mg + 0,33 mg)/ml w postaci roztworu do infuzji, podobnie jak każdy produkt leczniczy, może powodować działania niepożądane, choć nie u każdego pacjenta one wystąpią. Znajomość potencjalnych zagrożeń związanych z terapią tym produktem jest kluczowa dla bezpiecznego prowadzenia leczenia.¹

Klasyfikacja częstości występowania działań niepożądanych

Dla prawidłowej interpretacji profilu bezpieczeństwa leku, częstość występowania działań niepożądanych określono według następującej klasyfikacji:²

• Bardzo często: występują u co najmniej 1 na 10 pacjentów (≥1/10)
• Często: występują u co najmniej 1 na 100, ale mniej niż u 1 na 10 pacjentów (≥1/100 do <1/10)
• Niezbyt często: występują u co najmniej 1 na 1000, ale mniej niż u 1 na 100 pacjentów (≥1/1000 do <1/100)
• Rzadko: występują u co najmniej 1 na 10 000, ale mniej niż u 1 na 1000 pacjentów (≥1/10 000 do <1/1000)
• Bardzo rzadko: występują u mniej niż 1 na 10 000 pacjentów (<1/10 000)
• Częstość nieznana: częstość nie może być określona na podstawie dostępnych danych

Zaburzenia metabolizmu i odżywiania

W obrębie układu metabolicznego zaobserwowano następujące działania niepożądane:³

• Bardzo często: zaburzenia elektrolitowe – mogą wystąpić w wyniku zbyt szybkiego podania lub dużej objętości płynu, co może prowadzić do zachwiania równowagi elektrolitowej w organizmie
• Często: przewodnienie – nadmierne nawodnienie organizmu, które może wystąpić przy zbyt intensywnej terapii płynowej
• Częstość nieznana: obrzęki spowodowane przewodnieniem lub przeciążeniem sodem – nadmierne gromadzenie się płynu w tkankach, szczególnie w okolicach kończyn lub twarzy

Zaburzenia serca

W odniesieniu do układu sercowo-naczyniowego odnotowano:⁴

• Często: niewydolność serca u pacjentów z zaburzeniami pracy serca lub z obrzękiem płuc – zwiększona objętość krążącej krwi może nasilać objawy niewydolności serca u pacjentów z wcześniej istniejącymi problemami kardiologicznymi

Zaburzenia ogólne i stany w miejscu podania

Związane z techniką podawania płynu mogą wystąpić następujące objawy niepożądane:⁵

• Częstość nieznana:
  • Podwyższenie temperatury ciała – może wystąpić jako reakcja organizmu na infuzję lub wskazywać na potencjalne zakażenie
  • Zakażenie w miejscu podania – infekcja w miejscu wkłucia dożylnego
  • Zakrzepica żyły – powstanie zapalenia i niewielkich zakrzepów krwi objawiające się wyczuwalnym stwardnieniem żyły, zaczerwienieniem wokół niej, bólem i tkliwością
  • Zapalenie żyły rozprzestrzeniające się z miejsca wkłucia – stan zapalny ściany naczynia żylnego
  • Wynaczynienie – przedostanie się leku poza żyłę do tkanek otaczających, co może prowadzić do miejscowych powikłań
  • Hiperwolemia – zbyt duża objętość krwi w naczyniach krwionośnych, może prowadzić do przeciążenia układu krążenia

Wpływ na wyniki badań diagnostycznych

Terapia Płynem Ringera Fresenius może również wpływać na wyniki badań laboratoryjnych:⁶

• Częstość nieznana: podczas stosowania dużych ilości roztworu może wystąpić rozcieńczenie składników krwi, np. czynników krzepnięcia i innych białek osocza oraz zmniejszenie hematokrytu, co może mieć znaczenie kliniczne, szczególnie u pacjentów z zaburzeniami krzepnięcia

Postępowanie w przypadku wystąpienia działań niepożądanych

W przypadku zaobserwowania działań niepożądanych należy zastosować odpowiedni protokół postępowania:⁷

1. Natychmiast przerwać infuzję
2. Dokładnie ocenić stan pacjenta
3. Wdrożyć odpowiednie leczenie
4. Jeśli to konieczne, zachować pozostałą część roztworu do badań laboratoryjnych

Zgłaszanie działań niepożądanych

Po dopuszczeniu produktu leczniczego do obrotu istotne jest zgłaszanie podejrzewanych działań niepożądanych, co umożliwia nieprzerwane monitorowanie stosunku korzyści do ryzyka stosowania produktu leczniczego. Fachowy personel medyczny powinien zgłaszać wszelkie podejrzewane działania niepożądane za pośrednictwem Departamentu Monitorowania Niepożądanych Działań Produktów Leczniczych Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych lub bezpośrednio do podmiotu odpowiedzialnego.⁸

Tabela działań niepożądanych Płynu Ringera Fresenius

Szczegółowe zagrożenia związane z działaniami niepożądanymi

Ryzyko związane z zaburzeniami elektrolitowymi

Zaburzenia elektrolitowe stanowią najczęstsze działanie niepożądane Płynu Ringera Fresenius. Pomimo że skład elektrololityczny produktu (Na⁺ 147,2 mmol/1000 ml, K⁺ 4,0 mmol/1000 ml, Ca²⁺ 2,25 mmol/1000 ml, Cl⁻ 155,7 mmol/1000 ml) jest zbliżony do fizjologicznego, zbyt szybka infuzja lub podanie dużych objętości może prowadzić do dysbalansu elektrolitowego.⁹ Szczególnie niebezpieczne mogą być zaburzenia stężenia sodu, potasu i wapnia, które bezpośrednio wpływają na prawidłowe funkcjonowanie układu nerwowego i mięśnia sercowego.

Konsekwencje przeładowania płynowego

Przewodnienie i hiperwolemia to istotne powikłania terapii płynowej. Zbyt intensywne podawanie Płynu Ringera Fresenius może prowadzić do zwiększenia objętości płynu pozakomórkowego i krwi krążącej, co skutkuje obrzękami obwodowymi, a w poważniejszych przypadkach obrzękiem płuc i niewydolnością serca. Szczególnie narażeni są pacjenci z upośledzoną funkcją nerek, wątroby lub z istniejącą niewydolnością serca.¹⁰

Powikłania miejscowe związane z podaniem

Powikłania związane z techniką podawania, takie jak zakażenia miejscowe, zakrzepica żyły czy wynaczynienie, mogą prowadzić do dodatkowych problemów klinicznych, przedłużenia hospitalizacji i konieczności wdrożenia dodatkowego leczenia. Zakrzepica żyły może w niektórych przypadkach prowadzić do poważniejszych powikłań zakrzepowo-zatorowych, natomiast wynaczynienie może skutkować uszkodzeniem tkanek okolicznych.¹¹

Wpływ na parametry hematologiczne

Długotrwałe lub intensywne stosowanie dużych objętości Płynu Ringera Fresenius może prowadzić do rozcieńczenia składników krwi, szczególnie czynników krzepnięcia i innych białek osocza, a także zmniejszenia hematokrytu. Należy regularnie monitorować parametry hematologiczne i w razie potrzeby podejmować odpowiednie działania korekcyjne.¹²