Interakcje z innymi produktami leczniczymi i inne rodzaje interakcji

Produkt leczniczy Oriven (wenlafaksyna) może wchodzić w liczne istotne klinicznie interakcje z innymi lekami oraz substancjami, które należy uwzględnić podczas planowania terapii. Poniżej przedstawiono szczegółowe informacje dotyczące najważniejszych interakcji, ich mechanizmów oraz zaleceń klinicznych.¹

Interakcje z inhibitorami monoaminooksydazy (IMAO)

Interakcje z IMAO należą do najpoważniejszych i potencjalnie zagrażających życiu. Wyróżniamy kilka kategorii IMAO, które różnią się profilem interakcji z wenlafaksyną:²

• Nieodwracalne nieselektywne IMAO – jednoczesne stosowanie jest bezwzględnie przeciwwskazane. Należy zachować okres wymywania wynoszący co najmniej 14 dni po zakończeniu stosowania IMAO przed rozpoczęciem terapii wenlafaksyną. Po odstawieniu wenlafaksyny należy odczekać minimum 7 dni przed zastosowaniem nieodwracalnego IMAO.³
• Odwracalne, selektywne inhibitory MAO-A (np. moklobemid) – również przeciwwskazane ze względu na ryzyko zespołu serotoninowego. Okres wymywania może być krótszy niż 14 dni po zakończeniu terapii moklobemidem, natomiast po zakończeniu leczenia wenlafaksyną należy odczekać minimum 7 dni przed zastosowaniem moklobemidu.⁴
• Odwracalne, nieselektywne inhibitory MAO (np. linezolid) – antybiotyk linezolid jest słabym odwracalnym, nieselektywnym IMAO i nie powinien być stosowany u pacjentów leczonych wenlafaksyną.⁵

Ciężkie działania niepożądane obserwowane podczas łączenia IMAO z wenlafaksyną obejmują: drżenia mięśni, skurcze miokloniczne, obfite pocenie się, nudności, wymioty, nagłe zaczerwienienie twarzy, zawroty głowy, hipertermię z objawami przypominającymi złośliwy zespół neuroleptyczny, drgawki, a w skrajnych przypadkach zgon.⁶

Ryzyko zespołu serotoninowego

Podczas leczenia wenlafaksyną może wystąpić zespół serotoninowy, stan potencjalnie zagrażający życiu. Ryzyko to wzrasta podczas jednoczesnego stosowania innych leków o działaniu serotoninergicznym:⁷

• Tryptany (leki przeciwmigrenowe)
• Inhibitory wychwytu zwrotnego serotoniny (SSRI)
• Inne inhibitory wychwytu zwrotnego noradrenaliny i serotoniny (SNRI)
• Trójpierścieniowe leki przeciwdepresyjne
• Amfetaminy
• Lit
• Sybutramina
• Ziele dziurawca zwyczajnego (Hypericum perforatum)
• Opioidy (w tym buprenorfina, fentanyl i jego pochodne, tramadol, dekstrometorfan, tapentadol, petydyna, metadon i pentazocyna)
• Produkty osłabiające metabolizm serotoniny (np. IMAO, błękit metylenowy)
• Prekursory serotoniny (np. suplementy tryptofanu)
• Leki przeciwpsychotyczne i inni antagoniści dopaminy⁸

Gdy leczenie wenlafaksyną w skojarzeniu z SSRI, SNRI lub agonistą receptora serotoninowego (tryptan) jest klinicznie uzasadnione, zaleca się uważne monitorowanie pacjenta, szczególnie na początku leczenia i podczas zwiększania dawki. Jednoczesne stosowanie wenlafaksyny z prekursorami serotoniny (np. suplementami tryptofanu) nie jest zalecane.⁹

Interakcje z alkoholem

Jednoczesne stosowanie wenlafaksyny z etanolem nie jest zalecane ze względu na kilka istotnych klinicznie aspektów:

• Niekorzystny wpływ na ośrodkowy układ nerwowy (OUN) – alkohol może potęgować depresyjne działanie wenlafaksyny na OUN
• Możliwość nasilenia istniejących zaburzeń psychicznych
• Ryzyko zwiększenia nasilenia działań niepożądanych

Pacjenci przyjmujący wenlafaksynę powinni zostać poinformowani o konieczności powstrzymania się od spożywania alkoholu podczas terapii.¹⁰

Leki wydłużające odstęp QT

Jednoczesne stosowanie wenlafaksyny z produktami leczniczymi wydłużającymi odstęp QT zwiększa ryzyko wystąpienia wydłużenia odstępu QT i/lub arytmii komorowych (np. torsade de pointes). Takich połączeń należy unikać. Do leków wydłużających odstęp QT należą:¹¹

• Leki przeciwarytmiczne klasy IA i III (np. chinidyna, amiodaron, sotalol, dofetylid)
• Niektóre leki przeciwpsychotyczne (np. tiorydazyna)
• Niektóre antybiotyki makrolidowe (np. erytromycyna)
• Niektóre leki przeciwhistaminowe
• Niektóre antybiotyki z grupy chinolonów (np. moksyfloksacyna)¹²

Należy pamiętać, że powyższa lista nie jest wyczerpująca, dlatego należy zachować ostrożność również przy stosowaniu innych leków znanych z potencjału wydłużania odstępu QT.¹³

Interakcje farmakokinetyczne

Leki wpływające na farmakokinetykę wenlafaksyny

Ketokonazol i inne inhibitory CYP3A4 (atazanawir, klarytromycyna, indynawir, itrakonazol, worykonazol, posakonazol, ketokonazol, nelfinawir, rytonawir, sakwinawir, telitromycyna) mogą zwiększać stężenie wenlafaksyny i jej aktywnego metabolitu O-demetylowenlafaksyny w osoczu. W badaniu farmakokinetycznym ketokonazol powodował zwiększenie wartości AUC wenlafaksyny o 70% u osób z intensywnym metabolizmem (EM) i o 21% u osób z powolnym metabolizmem (PM) przy udziale izoenzymu CYP2D6. Należy zachować ostrożność podczas jednoczesnego stosowania tych leków.¹⁴

Wpływ wenlafaksyny na farmakokinetykę innych leków

Wenlafaksyna może wpływać na farmakokinetykę kilku istotnych klinicznie leków:

• Imipramina – wenlafaksyna zwiększa 2,5-4,5 razy AUC 2-hydroksydezypraminy (metabolit imipraminy) w sposób zależny od dawki. Kliniczne znaczenie tej interakcji nie jest w pełni poznane, ale zaleca się szczególną ostrożność podczas jednoczesnego stosowania tych leków.¹⁵
• Haloperydol – wenlafaksyna zmniejsza klirens haloperydolu o 42%, zwiększa AUC o 70% oraz Cmax o 88%, nie zmieniając jego okresu półtrwania. Należy to uwzględnić podczas jednoczesnego stosowania tych leków.¹⁶
• Rysperydon – wenlafaksyna zwiększa AUC rysperydonu o 50%, jednak tylko nieznacznie wpływa na profil farmakokinetyczny całkowitej aktywnej frakcji (rysperydon i 9-hydroksyrysperydon).¹⁷
• Metoprolol – wenlafaksyna zwiększa stężenie metoprololu w osoczu o około 30-40%, nie wpływając na jego aktywny metabolit α-hydroksymetoprolol. Zaleca się szczególną ostrożność w przypadku jednoczesnego stosowania tych leków u pacjentów z nadciśnieniem.¹⁸
• Indynawir – wenlafaksyna zmniejsza AUC indynawiru o 28% oraz obniża Cmax o 36%. Indynawir nie wpływa na farmakokinetykę wenlafaksyny.¹⁹

Wenlafaksyna jest stosunkowo słabym inhibitorem izoenzymu CYP2D6, natomiast in vivo nie wykazuje działania hamującego na CYP3A4 (alprazolam i karbamazepina), CYP1A2 (kofeina), CYP2C9 (tolbutamid) oraz CYP2C19 (diazepam).²⁰

Inne istotne interakcje

Doustne środki antykoncepcyjne – po wprowadzeniu leku do obrotu raportowano przypadki niezamierzonej ciąży u pacjentek stosujących doustną antykoncepcję podczas przyjmowania wenlafaksyny. Nie jest jednoznacznie ustalone, czy przypadki te wynikały z interakcji lekowej z wenlafaksyną. Nie przeprowadzono formalnych badań interakcji z hormonalnymi środkami antykoncepcyjnymi.²¹

Diazepam – wenlafaksyna nie wpływa na farmakokinetykę i farmakodynamikę diazepamu ani jego aktywnego metabolitu demetylodiazepamu. Diazepam również wydaje się nie wpływać na farmakokinetykę wenlafaksyny i jej metabolitu. Nie wiadomo, czy występują interakcje z innymi benzodiazepinami.²²

Substancje oddziałujące na OUN – ryzyko stosowania wenlafaksyny w skojarzeniu z innymi lekami oddziałującymi na OUN nie było systematycznie badane. Zaleca się zachowanie ostrożności podczas łączenia wenlafaksyny z lekami o działaniu ośrodkowym.²³

Tabela interakcji lekowych wenlafaksyny