Specjalne ostrzeżenia
Oriven

Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania leku Oriven

Podczas stosowania wenlafaksyny (Oriven) konieczne jest zachowanie szczególnej ostrożności w wielu aspektach klinicznych. Poniżej przedstawiono najważniejsze informacje dotyczące bezpieczeństwa stosowania tego leku, które powinny być brane pod uwagę podczas podejmowania decyzji terapeutycznych.¹

Ryzyko przedawkowania i interakcje z alkoholem

Pacjentów należy stanowczo pouczyć o konieczności unikania spożywania alkoholu podczas terapii wenlafaksyną. Alkohol może nasilać wpływ leku na ośrodkowy układ nerwowy (OUN), powodować zaostrzenie zaburzeń psychicznych oraz wchodzić w niebezpieczne interakcje z wenlafaksyną. Przypadki przedawkowania wenlafaksyny, w tym te zakończone zgonem, odnotowywano głównie w skojarzeniu z alkoholem i/lub innymi produktami leczniczymi.²

Aby zminimalizować ryzyko przedawkowania, wenlafaksynę należy przepisywać w najmniejszej ilości, zgodnej z zaleconym dla danego pacjenta dawkowaniem.³

Ryzyko samobójstwa i myśli samobójcze

Depresja jest związana ze zwiększonym ryzykiem wystąpienia myśli samobójczych, samookaleczenia oraz zachowań samobójczych. Ryzyko to utrzymuje się do czasu osiągnięcia pełnej remisji. Ponieważ poprawa stanu klinicznego może nie nastąpić w ciągu pierwszych kilku tygodni leczenia lub nawet później, pacjenci wymagają ścisłej obserwacji do czasu wystąpienia poprawy. Z doświadczeń klinicznych wynika, że ryzyko samobójstwa może zwiększyć się we wczesnym etapie powrotu do zdrowia.⁴

Również inne zaburzenia psychiczne, w których przepisywana jest wenlafaksyna, mogą wiązać się ze zwiększonym ryzykiem zachowań samobójczych. Ponadto, zaburzenia te mogą współistnieć z dużą depresją. W związku z tym, u pacjentów leczonych z powodu innych zaburzeń psychicznych należy zastosować takie same środki ostrożności jak u pacjentów z depresją.⁵

Szczególnie dokładnej obserwacji wymagają pacjenci z zachowaniami samobójczymi w wywiadzie lub ci, którzy przed rozpoczęciem leczenia przejawiają znacznego stopnia skłonności samobójcze, ponieważ należą do grupy zwiększonego ryzyka wystąpienia myśli samobójczych lub prób samobójczych.⁶

Metaanaliza kontrolowanych placebo badań klinicznych dotyczących leków przeciwdepresyjnych u dorosłych pacjentów z zaburzeniami psychicznymi wykazała zwiększone ryzyko zachowań samobójczych u pacjentów poniżej 25 lat stosujących leki przeciwdepresyjne w porównaniu z grupą otrzymującą placebo.⁷

W trakcie leczenia, zwłaszcza na początku oraz przy zmianie dawki, należy ściśle obserwować pacjentów, szczególnie z grupy podwyższonego ryzyka. Pacjentów oraz ich opiekunów należy uprzedzić o konieczności zwrócenia uwagi na każdy objaw klinicznego nasilenia choroby, wystąpienie zachowań lub myśli samobójczych oraz nietypowych zmian w zachowaniu, a w razie ich wystąpienia, o konieczności niezwłocznego kontaktu z lekarzem.⁸

Stosowanie u dzieci i młodzieży

Wenlafaksyny nie należy stosować w leczeniu dzieci i młodzieży poniżej 18 lat. W badaniach klinicznych u dzieci i młodzieży leczonych lekami przeciwdepresyjnymi obserwowano zachowania samobójcze (próby samobójcze i myśli samobójcze) oraz wrogość (przede wszystkim agresję, zachowania buntownicze i gniew) częściej niż u dzieci i młodzieży otrzymujących placebo.⁹

Jeżeli jednak, w oparciu o istniejącą potrzebę kliniczną, zostanie podjęta decyzja o leczeniu, pacjenta należy poddać ścisłej obserwacji pod kątem wystąpienia objawów samobójczych. Ponadto brak jest danych dotyczących bezpieczeństwa długotrwałego stosowania leku u dzieci i młodzieży w odniesieniu do wpływu leczenia na wzrost, dojrzewanie oraz rozwój poznawczy i behawioralny.¹⁰

Zespół serotoninowy

Podczas leczenia wenlafaksyną, podobnie jak w przypadku innych leków działających serotoninergicznie, może wystąpić potencjalnie zagrażający życiu zespół serotoninowy. Ryzyko to wzrasta zwłaszcza przy jednoczesnym stosowaniu innych substancji wpływających na system neuroprzekaźnictwa serotoninergicznego, w tym:¹¹

• tryptany
• inhibitory zwrotnego wychwytu serotoniny (SSRI)
• inne inhibitory zwrotnego wychwytu noradrenaliny i serotoniny (SNRI)
• trójpierścieniowe leki przeciwdepresyjne
• amfetaminy
• lit
• sybutramina
• ziele dziurawca zwyczajnego (Hypericum perforatum)
• opioidy (np. buprenorfina, fentanyl i jego pochodne, tramadol, dekstrometorfan, tapentadol, petydyna, metadon, pentazocyna)
• substancje zaburzające metabolizm serotoniny (np. inhibitory MAO, błękit metylenowy)
• prekursory serotoniny (np. suplementy tryptofanu)
• leki przeciwpsychotyczne lub inne antagonisty dopaminy¹²

Objawy zespołu serotoninowego mogą obejmować:¹³

• zmiany stanu psychicznego (np. pobudzenie, omamy, śpiączka)
• chwiejność autonomiczną (np. tachykardia, labilne ciśnienie krwi, hipertermia)
• aberracje neuromięśniowe (np. hiperrefleksja, brak koordynacji ruchów)
• objawy żołądkowo-jelitowe (np. nudności, wymioty, biegunka)

Najcięższa postać zespołu serotoninowego może przypominać złośliwy zespół neuroleptyczny (NMS), który charakteryzuje się hipertermią, sztywnością mięśni, niestabilnością autonomiczną z możliwą szybką fluktuacją objawów życiowych i zmianami stanu psychicznego.¹⁴

Jeśli leczenie wenlafaksyną w skojarzeniu z inną substancją wpływającą na system neuroprzekaźnictwa serotoninergicznego i/lub dopaminergicznego jest klinicznie uzasadnione, zaleca się uważne obserwowanie pacjenta, zwłaszcza na początku leczenia i po zwiększeniu dawki.¹⁵

Nie zaleca się jednoczesnego stosowania wenlafaksyny z prekursorami serotoniny (takimi jak suplementy tryptofanu).¹⁶

Jaskra z wąskim kątem przesączania

Podczas leczenia wenlafaksyną może wystąpić rozszerzenie źrenic. Zaleca się ścisłe monitorowanie pacjentów z podwyższonym ciśnieniem wewnątrzgałkowym oraz pacjentów ze zwiększonym ryzykiem wystąpienia ostrej jaskry z wąskim kątem przesączania (jaskra z zamkniętym kątem).¹⁷

Ciśnienie tętnicze krwi

U niektórych pacjentów leczonych wenlafaksyną obserwowano zależne od dawki zwiększenie ciśnienia tętniczego krwi. Po wprowadzeniu produktu do obrotu opisywano przypadki podwyższonego ciśnienia krwi wymagającego natychmiastowego leczenia.¹⁸

Zalecenia dotyczące monitorowania ciśnienia krwi:¹⁹

• Regularne monitorowanie ciśnienia krwi u wszystkich pacjentów leczonych wenlafaksyną
• Uzyskanie kontroli istniejącego nadciśnienia przed rozpoczęciem leczenia
• Okresowe monitorowanie ciśnienia po rozpoczęciu leczenia i po każdym zwiększeniu dawki
• Zachowanie szczególnej ostrożności u pacjentów, u których współistniejące choroby mogą ulec pogorszeniu w następstwie zwiększenia ciśnienia tętniczego krwi, np. pacjenci z zaburzeniami czynności serca²⁰

Częstość akcji serca

W trakcie leczenia wenlafaksyną może wystąpić przyspieszenie czynności serca, szczególnie po zastosowaniu dużych dawek. Należy zachować szczególną ostrożność u pacjentów, u których współistniejące choroby mogą się nasilić w następstwie przyspieszenia akcji serca.²¹

Choroby serca i ryzyko zaburzeń rytmu

Nie oceniono stosowania wenlafaksyny u pacjentów ze świeżym zawałem mięśnia sercowego w wywiadzie lub niestabilną chorobą serca. Dlatego u tych pacjentów należy zachować szczególną ostrożność podczas stosowania leku.²²

Po wprowadzeniu produktu do obrotu zgłaszano przypadki:²³

• wydłużenia odstępu QT
• Torsade de Pointes (TdP)
• tachykardii komorowej
• zaburzeń rytmu serca ze skutkiem śmiertelnym

Powyższe zaburzenia występowały podczas stosowania wenlafaksyny, zwłaszcza po przedawkowaniu lub u pacjentów z innymi czynnikami ryzyka wydłużenia odstępu QT i/lub TdP. U pacjentów z podwyższonym ryzykiem ciężkich zaburzeń rytmu serca lub wydłużenia odstępu QT należy przed zastosowaniem wenlafaksyny dokładnie rozważyć stosunek korzyści do ryzyka.²⁴

Drgawki

W trakcie leczenia wenlafaksyną mogą wystąpić drgawki. Podobnie jak w przypadku innych leków przeciwdepresyjnych, wenlafaksynę należy stosować ostrożnie u pacjentów z drgawkami w wywiadzie. Pacjentów tych należy ściśle monitorować. W razie pojawienia się drgawek, leczenie należy przerwać.²⁵

Hiponatremia

W trakcie leczenia wenlafaksyną może wystąpić hiponatremia i/lub zespół niewłaściwego wydzielania hormonu antydiuretycznego (SIADH). Przypadki te obserwowano częściej u pacjentów ze zmniejszoną objętością krwi krążącej lub odwodnionych.²⁶

Zwiększone ryzyko wystąpienia hiponatremii dotyczy:²⁷

• osób w podeszłym wieku
• pacjentów przyjmujących leki moczopędne
• pacjentów ze zmniejszoną objętością krążącej krwi

Nietypowe krwawienia

Produkty lecznicze hamujące wychwyt serotoniny mogą prowadzić do zaburzeń czynności płytek krwi. Krwawienia związane ze stosowaniem SSRI oraz SNRI obejmowały następujący zakres: od siniaków, krwiaków, krwawień z nosa i wybroczyn do krwawień z przewodu pokarmowego i krwotoków zagrażających życiu.²⁸

Leki z grupy SSRI/SNRI, w tym także wenlafaksyna, mogą zwiększać ryzyko wystąpienia krwotoku poporodowego.²⁹

Ryzyko krwawienia może być zwiększone u pacjentów przyjmujących wenlafaksynę. Podobnie jak w przypadku innych inhibitorów wychwytu zwrotnego serotoniny, wenlafaksynę należy stosować ostrożnie u osób z predyspozycjami do krwawień, w tym u pacjentów przyjmujących antykoagulanty i inhibitory płytek.³⁰

Cholesterol w surowicy

W kontrolowanych placebo badaniach klinicznych odnotowano znaczące klinicznie zwiększenie stężenia cholesterolu w surowicy u 5,3% pacjentów przyjmujących wenlafaksynę w porównaniu do 0,0% pacjentów przyjmujących placebo. Badania te przeprowadzano u pacjentów leczonych przez co najmniej 3 miesiące.³¹

W przypadku terapii długoterminowej należy okresowo dokonywać pomiaru stężenia cholesterolu w surowicy.³²

Jednoczesne podawanie z produktami zmniejszającymi masę ciała

Bezpieczeństwo i skuteczność stosowania wenlafaksyny w skojarzeniu z produktami zmniejszającymi masę ciała, w tym fenterminą, nie zostało ustalone. Nie zaleca się jednoczesnego stosowania wenlafaksyny i produktów zmniejszających masę ciała. Wenlafaksyna nie jest wskazana w leczeniu otyłości, zarówno w monoterapii, jak i w terapii skojarzonej z innymi produktami.³³

Mania/hipomania

U niewielkiej części pacjentów z zaburzeniami nastroju, którzy przyjmowali leki przeciwdepresyjne, w tym wenlafaksynę, może wystąpić mania lub hipomania. Podobnie jak w przypadku innych leków przeciwdepresyjnych, wenlafaksynę należy stosować ostrożnie u pacjentów z zaburzeniami afektywnymi dwubiegunowymi w wywiadzie lub w wywiadzie rodzinnym.³⁴

Zachowania agresywne

U niektórych pacjentów przyjmujących leki przeciwdepresyjne, w tym wenlafaksynę, mogą wystąpić zachowania agresywne. Zgłaszane przypadki wystąpiły podczas rozpoczęcia leczenia, zmiany dawki i przerwania leczenia. Podobnie jak w przypadku innych leków przeciwdepresyjnych, wenlafaksynę należy stosować ostrożnie u pacjentów z zachowaniami agresywnymi w wywiadzie.³⁵

Przerwanie leczenia

Wiadomo, że ze stosowaniem leków przeciwdepresyjnych wiąże się występowanie objawów odstawienia po przerwaniu leczenia, które w niektórych przypadkach mogą mieć długotrwały i ciężki przebieg. Podczas zmiany dawki wenlafaksyny, w tym w trakcie odstawiania leczenia, obserwowano przypadki występowania u pacjentów zachowań lub myśli samobójczych oraz agresji. Dlatego należy ściśle obserwować pacjentów podczas zmniejszania dawki lub odstawiania leczenia.³⁶

Po przerwaniu leczenia występują często objawy odstawienia, zwłaszcza w przypadku nagłego przerwania leczenia. W badaniach klinicznych obserwowano zdarzenia niepożądane związane z przerwaniem leczenia (podczas zmniejszania dawki i po zmniejszeniu dawki) u około 31% pacjentów leczonych wenlafaksyną i 17% pacjentów przyjmujących placebo.³⁷

Ryzyko wystąpienia objawów odstawienia może zależeć od różnych czynników, w tym od czasu trwania leczenia, dawki i stopnia zmniejszania dawki.³⁸

Do najczęściej obserwowanych objawów odstawienia należą:³⁹

• zawroty głowy
• zaburzenia czucia (w tym parestezje)
• zaburzenia snu (w tym bezsenność i intensywne sny)
• pobudzenie lub lęk
• nudności i/lub wymioty
• drżenie
• ból głowy
• zaburzenia widzenia
• nadciśnienie tętnicze

Zazwyczaj objawy te mają łagodny do umiarkowanego charakter, jednakże u niektórych pacjentów mogą mieć ciężki przebieg. Objawy odstawienia zazwyczaj występują w trakcie kilku pierwszych dni po przerwaniu leczenia, ale odnotowano bardzo rzadkie przypadki ich wystąpienia u pacjentów, którzy przypadkowo pominęli dawkę.⁴⁰

Objawy odstawienia zazwyczaj ustępują samoistnie w ciągu 2 tygodni, jednak u niektórych osób mogą występować dłużej (2-3 miesiące lub dłużej). Dlatego w przypadku przerwania leczenia zaleca się stopniowe zmniejszanie dawek wenlafaksyny przez okres kilku tygodni lub miesięcy, w zależności od odpowiedzi pacjenta.⁴¹ U niektórych pacjentów okres odstawiania leczenia może trwać kilka miesięcy lub dłużej.⁴²

Zaburzenia czynności seksualnych

Inhibitory wychwytu zwrotnego serotoniny i noradrenaliny (SNRI), do których należy wenlafaksyna, mogą powodować wystąpienie objawów zaburzeń czynności seksualnych. Zgłaszano przypadki długotrwałych zaburzeń czynności seksualnych, w których objawy utrzymywały się pomimo przerwania stosowania SNRI.⁴³

Akatyzja/niepokój psychoruchowy

Stosowanie wenlafaksyny wiąże się z wystąpieniem akatyzji, która charakteryzuje się subiektywnie nieprzyjemnym lub wyczerpującym niepokojem oraz potrzebą ruchu, często powiązaną z niezdolnością do siedzenia lub stania w miejscu. Stan ten najczęściej występuje podczas kilku pierwszych tygodni leczenia. U pacjentów, u których pojawiły się takie objawy, zwiększenie dawki może być szkodliwe.⁴⁴

Suchość w jamie ustnej

Suchość w jamie ustnej zgłasza 10% pacjentów leczonych wenlafaksyną. Może to powodować zwiększenie ryzyka wystąpienia próchnicy. Należy poinformować pacjentów o konieczności dbania o higienę jamy ustnej.⁴⁵

Cukrzyca

U pacjentów z cukrzycą leczenie SSRI lub wenlafaksyną może wpływać na kontrolę glikemii. Może być konieczne dostosowanie dawkowania insuliny i/lub doustnych leków przeciwcukrzycowych.⁴⁶

Interakcje w zakresie badań laboratoryjnych

Zgłaszano fałszywie dodatnie wyniki testów immunologicznych przesiewowych moczu na obecność fencyklidyny (PCP) i amfetaminy u pacjentów przyjmujących wenlafaksynę. Jest to spowodowane brakiem swoistości testów przesiewowych. Fałszywie dodatnich wyników badań można spodziewać się przez kilka dni po zaprzestaniu stosowania terapii wenlafaksyną.⁴⁷

Testy potwierdzające, takie jak chromatografia gazowa i/lub spektrometria masowa, różnicują wenlafaksynę z PCP i amfetaminą.⁴⁸

Substancje pomocnicze

Oriven, 150 mg w kapsułkach zawiera barwniki: żółcień pomarańczową (E 110) oraz czerwień Allura (E 129), które mogą powodować reakcje alergiczne.⁴⁹

Oriven, 225 mg w kapsułkach zawiera barwnik, karmoizynę (E 122), który może powodować reakcje alergiczne.⁵⁰