Właściwości farmakodynamiczne
Noxap 200 ppm mol/mol

Właściwości farmakodynamiczne leku NOXAP

NOXAP (200 ppm mol/mol, gaz medyczny, sprężony) należy do grupy farmakoterapeutycznej określanej jako inne leki działające na układ oddechowy, kod ATC: R07AX01. Preparat zawiera tlenek azotu (NO) w stężeniu 200 ppm mol/mol (0,2 ml tlenku azotu w 999,8 ml azotu).¹

Mechanizm działania

Tlenek azotu stanowi naturalny związek wytwarzany przez liczne komórki organizmu. Jego głównym mechanizmem działania jest rozluźnienie mięśni gładkich naczyń krwionośnych. Proces ten zachodzi poprzez wiązanie z grupą hemową cytozolowej cyklazy guanylanowej, co prowadzi do aktywacji tego enzymu i następowego wzrostu wewnątrzkomórkowego stężenia cyklicznego guanozyno-3′,5′-monofosforanu. Kaskada biochemiczna skutkuje finalnie rozszerzeniem naczyń krwionośnych. W przypadku podawania wziewnego, tlenek azotu wywołuje selektywne rozszerzenie naczyń płucnych.²

Działanie farmakodynamiczne

Wartość terapeutyczna inhalacji tlenkiem azotu wynika z jego selektywnego działania rozszerzającego na naczynia płucne przy jednoczesnym zminimalizowaniu oddziaływania na układ krążenia. Ta wysoka selektywność wobec krążenia płucnego jest możliwa dzięki szybkiej inaktywacji substancji poprzez reakcję z grupami hemowymi. Średni okres występowania NO w organizmie (in vivo) wynosi zaledwie kilka sekund, co potwierdza jego krótkotrwałe działanie miejscowe.³

Kluczowym efektem farmakodynamicznym leku NOXAP jest zwiększenie ciśnienia parcjalnego tlenu we krwi tętniczej (PaO2). Mechanizm tego działania opiera się na rozszerzaniu naczyń w lepiej wentylowanych obszarach płuc, co powoduje przemieszczenie przepływu krwi z regionów o niskim stosunku wentylacji do perfuzji (V/Q) do obszarów o prawidłowym współczynniku V/Q. Badania potwierdziły, że tlenek azotu wywiera działanie farmakodynamiczne w obrębie płuc już przy niskim stężeniu 1 ppm w drogach oddechowych.⁴

Skuteczność kliniczna i bezpieczeństwo stosowania

Liczne badania kliniczne potwierdziły, że wziewne podawanie tlenku azotu w przebiegu różnych stanów patologicznych skutecznie zmniejsza płucny opór naczyniowy i znacząco poprawia natlenienie krwi.⁵

Zastosowanie u noworodków z hipoksyjną niewydolnością oddechową

Skuteczność terapeutyczna tlenku azotu podawanego wziewnie została gruntownie zbadana u noworodków z hipoksyjną niewydolnością oddechową o różnej etiologii. W przypadku noworodków z przetrwałym nadciśnieniem płucnym inhalacja NO znacząco poprawia natlenienie krwi i zmniejsza ryzyko konieczności zastosowania membranowego natleniania pozaustrojowego (ECMO).⁶

Metaanaliza randomizowanych badań klinicznych prowadzonych u noworodków z przetrwałym nadciśnieniem płucnym bez wrodzonej przepukliny przeponowej (n = 548) wykazała, że wziewne podawanie NO istotnie ogranicza zapotrzebowanie na ECMO (ryzyko względne: 0,73; 95% CI: 0,60 do 0,90) oraz znacząco poprawia natlenienie, co potwierdza wzrost PaO2 o średnio 53,3 mm Hg (95% CI: 44,8 do 61,4) oraz obniżenie wskaźnika utlenowania o średnio -12,2 (95% CI: -14,1 do -9,9).⁷

Inne badanie metaanalityczne, obejmujące noworodki z hipoksyjną niewydolnością oddechową (n = 989), potwierdziło, że inhalacja NO znacząco poprawia PaO2 o średnio 46,4 Tr w porównaniu z grupą kontrolną (95% CI: 34,2 do 58,5) oraz istotnie obniża wskaźnik natlenienia o 10,7 w porównaniu z grupą kontrolną (95% CI: -14,1 do -7,4). Co szczególnie istotne, częstość zgonów lub konieczności stosowania membranowego natleniania pozaustrojowego (ECMO) była znacząco mniejsza w grupie leczonej tlenkiem azotu, przy względnym ryzyku wynoszącym 0,72 w porównaniu z grupą kontrolną (95% CI: 0,6–0,87).⁸

Zastosowanie w kardiochirurgii

Nadciśnienie płucne i zwiększony płucny opór naczyniowy to częste powikłania u pacjentów poddawanych zabiegom kardiochirurgicznym, występujące najczęściej po odłączeniu od krążenia pozaustrojowego. Zjawisko to wynika ze skurczu naczyń płucnych, prawdopodobnie wywołanego odpowiedzią zapalną na zabieg operacyjny. Zwiększony opór naczyń płucnych może prowadzić do poważnego powikłania, jakim jest niewydolność prawej komory serca.⁹

Potwierdzono klinicznie, że wdychanie tlenku azotu efektywnie obniża płucny opór naczyniowy i eliminuje nadciśnienie w tętnicy płucnej, co prowadzi do poprawy frakcji wyrzutowej prawej komory serca. Efektem terapeutycznym jest stabilizacja parametrów hemodynamicznych oraz znacząca poprawa natlenienia krwi u pacjentów kardiochirurgicznych.¹⁰

Potencjalne ryzyko

Należy zaznaczyć, że istnieje potencjalna zależność między leczeniem podawanym wziewnie NO a retinopatią wcześniaków u dzieci poniżej 34. tygodnia wieku ciążowego. Ta zależność opiera się jednak na ograniczonych danych klinicznych i nie została jeszcze ostatecznie potwierdzona, co wskazuje na konieczność dalszych badań w tym zakresie.<sup data-drug="Noxap" data-section="Właściwości farmakodynamiczne" title="Istnieje potencjalna zależność między leczeniem podawanym wziewnie NO a retinopatią wcześniaków u dzieci 11

Informacje o preparacie

NOXAP dostępny jest jako gaz medyczny sprężony, bezbarwny i bezwonny, w butlach o różnej objętości (2, 5, 10, 20 i 40 litrów) pod ciśnieniem 200 bar, zawierających odpowiednio:

¹²