Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie stosowania leku Noxap

Przedkliniczne badania bezpieczeństwa tlenku azotu (NO) dostarczają istotnych informacji na temat potencjalnych zagrożeń związanych ze stosowaniem produktu leczniczego Noxap (200 ppm mol/mol). Badania te obejmują ocenę toksyczności ostrej i przewlekłej, potencjał genotoksyczny, wpływ na hemostazę oraz mechanizmy działania na poziomie komórkowym.¹

Toksyczność po podaniu jednorazowym

W badaniach toksyczności ostrej przeprowadzonych na gryzoniach ustalono, że dawka śmiertelna tlenku azotu wynosi co najmniej 300 ppm. Mechanizm śmierci w przypadku ekspozycji na wysokie stężenia NO związany jest przede wszystkim z anoksją spowodowaną zwiększonym stężeniem methemoglobiny we krwi.²

Toksyczność po podaniu wielokrotnym

Badania z zastosowaniem dawek wielokrotnych wykazały, że gryzonie mogą przeżyć narażenie na tlenek azotu w utrzymującym się stężeniu około 250 ppm. Badania prowadzone na psach pozwoliły ustalić, że stężenie śmiertelne wynosi około 640 ppm NO przy 4-godzinnej ekspozycji, podczas gdy narażenie na stężenie 320 ppm NO przez ten sam okres nie kończyło się zgonem.³

Wpływ na poziom methemoglobiny

U zwierząt, które uległy śmiertelnemu zatruciu tlenkiem azotu, stwierdzono poziom methemoglobiny przekraczający 30%. Istotne jest jednak, że methemoglobinemia ustępuje stosunkowo szybko – pełne wyzdrowienie zaobserwowano już po niecałych 24 godzinach od ekspozycji. Badania na owcach wykazały, że przy stężeniu 80 ppm NO podawanym przez 3 godziny nie obserwowano wzrostu stężenia methemoglobiny.⁴

Mechanizmy biochemiczne i potencjał uszkadzający tkanki

Tlenek azotu może wchodzić w liczne interakcje biochemiczne w tkankach biologicznych, co ma istotne znaczenie dla bezpieczeństwa jego stosowania. NO może tworzyć nadtlenoazotyny (¯OONO) w reakcji z nadtlenkami (O2-). Są to niestabilne związki, które mogą uszkadzać tkanki poprzez dalsze reakcje redoks. Dodatkowo tlenek azotu wykazuje powinowactwo do metaloprotein i reaguje z grupami tiolowymi (-SH) w białkach, prowadząc do powstawania związków nitrozylowanych. Znaczenie kliniczne tych reakcji nie zostało w pełni określone.⁵

Wpływ na hemostazę

Badania przeprowadzone na królikach oraz u zdrowych ochotników wykazały, że inhalacja tlenkiem azotu powoduje wydłużenie czasu krwawienia około dwukrotnie. Ten efekt należy uwzględnić przy ocenie ryzyka stosowania produktu u pacjentów ze współistniejącymi zaburzeniami krzepnięcia lub otrzymujących leki przeciwkrzepliwe.⁶

Genotoksyczność i mutagenność

Liczne przedkliniczne badania genotoksyczności potwierdziły potencjał genotoksyczny tlenku azotu. Toksyczność ta jest częściowo związana z powstawaniem nadtlenoazotynu. Badania in vitro i in vivo przeprowadzone na bakteriach i myszach wykazały wystąpienie zmian chromosomalnych wywołanych przez NO, chociaż nie udokumentowano uszkodzeń DNA w komórkach ludzkich po narażeniu in vivo.⁷

Genotoksyczność tlenku azotu może być związana z kilkoma mechanizmami, w tym:

• Powstawaniem mutagennych nitrozoamin
• Bezpośrednimi zmianami w strukturze DNA
• Zaburzeniami w mechanizmach naprawy DNA

Znaczenie kliniczne tych obserwacji przy stosowaniu produktu u noworodków oraz potencjalny wpływ na komórki rozrodcze nie zostały jednoznacznie ustalone.⁸

Badania kancerogenności i toksyczności reprodukcyjnej

Należy zaznaczyć, że nie przeprowadzono kompletnych badań dotyczących potencjalnego działania rakotwórczego tlenku azotu ani jego wpływu na reprodukcję, co stanowi istotne ograniczenie w ocenie bezpieczeństwa długoterminowego stosowania tego związku.⁹