Przeciwwskazania
Methotrexat-Ebewe 5 mg

Przeciwwskazania stosowania leku Methotrexat-Ebewe

Lek Methotrexat-Ebewe, zawierający substancję czynną metotreksat, dostępny w tabletkach o mocy 2,5 mg, 5 mg i 10 mg, posiada szereg przeciwwskazań, które bezwzględnie wykluczają jego stosowanie. Lekarz powinien dokładnie przeanalizować stan pacjenta przed rozpoczęciem terapii tym lekiem cytostatycznym, zwracając szczególną uwagę na poniższe przeciwwskazania.¹

Nadwrażliwość na składniki preparatu

Leku nie należy stosować u pacjentów wykazujących nadwrażliwość na metotreksat lub którąkolwiek z substancji pomocniczych zawartych w preparacie. Należy zwrócić szczególną uwagę na zawartość laktozy jednowodnej, której ilość wynosi 78,6 mg w tabletkach 2,5 mg, 157,2 mg w tabletkach 5 mg oraz 314,4 mg w tabletkach 10 mg.²

Infekcje i stany zapalne

Metotreksat jest przeciwwskazany u pacjentów z ciężkimi i/lub czynnymi zakażeniami ze względu na jego działanie immunosupresyjne, które może prowadzić do dalszego osłabienia odporności i pogorszenia przebiegu infekcji. Podobnie, zapalenie jamy ustnej oraz owrzodzenia przewodu pokarmowego stanowią bezwzględne przeciwwskazania do stosowania tego leku z uwagi na ryzyko nasilenia istniejących uszkodzeń błony śluzowej.³

Zaburzenia czynności wątroby i nerek

Stosowanie metotreksatu jest przeciwwskazane w przypadku:

• Ciężkich zaburzeń czynności wątroby – gdy stężenie bilirubiny przekracza 5 mg/dl (85,5 µmol/l)
• Ciężkich zaburzeń czynności nerek – gdy klirens kreatyniny jest niższy niż 30 ml/min, nawet przy stosowaniu małych dawek metotreksatu (poniżej 100 mg/m² powierzchni ciała)

^{5 mg/dl [85,5 µmol/l]). […] Ciężkie zaburzenia czynności nerek (klirens kreatyniny <30 ml/min) w przypadku stosowania małych dawek metotreksatu (4}

Lek nie powinien być również stosowany u pacjentów nadużywających alkoholu, z poalkoholową chorobą wątroby oraz innymi przewlekłymi chorobami wątroby ze względu na zwiększone ryzyko hepatotoksyczności.⁵

Zaburzenia hematologiczne i immunologiczne

Metotreksat jest przeciwwskazany u pacjentów z:

• Zaburzeniami układu krwiotwórczego, szczególnie po wcześniejszej radioterapii lub chemioterapii
• Istniejącymi zmianami w obrazie krwi
• Niedoborami odporności

⁶

Ciąża i karmienie piersią

Stosowanie metotreksatu jest ściśle przeciwwskazane:

• W okresie karmienia piersią – ze względu na przenikanie leku do mleka matki i potencjalne poważne działania niepożądane u niemowląt
• W ciąży – w przypadku wskazań nieonkologicznych, ze względu na udowodnione działanie teratogenne i embriotoksyczne

⁷

Inne przeciwwskazania

Metotreksat nie powinien być stosowany u pacjentów ze świeżymi ranami chirurgicznymi ze względu na potencjalne zaburzenie procesu gojenia się ran, co może prowadzić do powikłań pooperacyjnych.⁸

Kiedy i w jakich warunkach odradzić pacjentowi stosowanie leku

Poza bezwzględnymi przeciwwskazaniami, lekarz powinien rozważyć odradzenie stosowania metotreksatu lub zachować szczególną ostrożność w następujących sytuacjach klinicznych:

Zaburzenia czynności narządów wewnętrznych

Należy odradzić stosowanie metotreksatu lub zalecić szczególną ostrożność w przypadku:

• Łagodnych do umiarkowanych zaburzeń czynności wątroby – ze względu na metabolizm wątrobowy leku i ryzyko nasilenia hepatotoksyczności
• Łagodnych do umiarkowanych zaburzeń czynności nerek (klirens kreatyniny 30-60 ml/min) – ze względu na wydalanie leku drogą nerkową i ryzyko kumulacji toksycznych metabolitów

^{5 mg/dl [85,5 µmol/l]). […] Ciężkie zaburzenia czynności nerek (klirens kreatyniny <30 ml/min) w przypadku stosowania małych dawek metotreksatu (9}

Pacjenci ze zwiększoną podatnością na działania niepożądane

Szczególna ostrożność lub odradzenie stosowania leku powinno dotyczyć:

• Pacjentów w podeszłym wieku – ze względu na często współistniejące zaburzenia czynności nerek i wątroby oraz zmniejszone rezerwy szpiku kostnego
• Osób z nieoptymalnymi parametrami hematologicznymi, nawet jeśli nie osiągają one poziomu określanego jako przeciwwskazanie
• Pacjentów w złym stanie ogólnym oraz z wyniszczeniem

¹⁰

Szczególne grupy pacjentów

Stosowanie metotreksatu należy odradzić lub zachować wyjątkową ostrożność u:

• Kobiet w wieku rozrodczym, które nie stosują skutecznej antykoncepcji – ze względu na teratogenne działanie leku
• Pacjentów planujących w przyszłości posiadanie potomstwa – ze względu na możliwy wpływ na płodność
• Osób z chorobami autoimmunologicznymi, u których występują jednocześnie infekcje oportunistyczne
• Pacjentów z chorobami przewlekłymi zwiększającymi ryzyko wystąpienia działań niepożądanych

¹¹

Należy podkreślić, że metotreksat, nawet w małych dawkach stosowanych w terapii chorób reumatycznych czy dermatologicznych, wymaga ostrożnego monitorowania parametrów laboratoryjnych oraz stanu klinicznego pacjenta. Decyzję o rozpoczęciu leczenia powinien podejmować lekarz specjalista z doświadczeniem w stosowaniu leków cytostatycznych i immunosupresyjnych.¹²