Wpływ na płodność, ciążę i laktację
Methotrexat-Ebewe 5 mg

Metotreksat (Methotreksat-Ebewe) stanowi lek o istotnym potencjale teratogennym i genotoksycznym, co wymaga szczególnej uwagi podczas stosowania u pacjentek w wieku rozrodczym, w ciąży oraz w okresie laktacji. Konieczne jest zapewnienie skutecznej antykoncepcji u kobiet podczas terapii oraz przez co najmniej 6 miesięcy po jej zakończeniu, a u mężczyzn – przez co najmniej 3 miesiące po zakończeniu leczenia, nawet przy dawkach poniżej 30 mg/tydzień. Przed rozpoczęciem terapii należy wykluczyć ciążę testem ciążowym, a w trakcie leczenia wykonywać je w razie potrzeby. W przypadku zajścia w ciążę podczas terapii lub w ciągu 6 miesięcy po jej zakończeniu, wskazane jest monitorowanie rozwoju płodu za pomocą badań ultrasonograficznych oraz informowanie pacjentki o zwiększonym ryzyku poronień (42,5% vs. 22,5% w grupie kontrolnej) i poważnych wad wrodzonych (6,6% vs. 4%). Stosowanie metotreksatu w ciąży jest bezwzględnie przeciwwskazane, a w okresie laktacji lek przenika do mleka i wymaga zaprzestania karmienia piersią przed rozpoczęciem terapii.

Pobierz ChPL PDF Methotrexat-Ebewe – Tabletki – 5 mg
  1. Wpływ metotreksatu na płodność, ciążę i laktację
    1. Antykoncepcja u kobiet w wieku rozrodczym
    2. Antykoncepcja u mężczyzn
    3. Metotreksat w czasie ciąży
    4. Metotreksat podczas karmienia piersią
    5. Wpływ metotreksatu na płodność
    6. Kolejne rozdziały
Wskazania
  1. choroba autoimmunologiczna
  2. łuszczyca pospolita
  3. łuszczycowe zapalenie stawów
  4. nowotwór złośliwy
  5. ostra białaczka
  6. reumatoidalne zapalenie stawów
Substancja czynna
  1. metotreksat
Kategoria leku
  1. leki cytostatyczne
  2. leki immunosupresyjne
  3. leki przeciwnowotworowe
  4. leki przeciwreumatyczne

Wpływ metotreksatu na płodność, ciążę i laktację

Metotreksat (Methotreksat-Ebewe) to lek, który wymaga szczególnej uwagi w kontekście stosowania u pacjentek w wieku rozrodczym, w czasie ciąży oraz podczas karmienia piersią. Jako lekarz, należy przekazać pacjentce kompleksowe informacje dotyczące wpływu tego leku na płodność, ciążę i laktację, ze względu na jego potencjalne działanie teratogenne oraz genotoksyczne.1

Antykoncepcja u kobiet w wieku rozrodczym

Pacjentki w wieku rozrodczym muszą zostać poinformowane o krytycznym znaczeniu zapobiegania ciąży podczas terapii metotreksatem. Jako lekarz, należy podkreślić następujące kwestie:2

  • Konieczność stosowania skutecznej antykoncepcji w trakcie leczenia metotreksatem oraz przez co najmniej 6 miesięcy po jego zakończeniu
  • Przed rozpoczęciem terapii należy definitywnie wykluczyć ciążę wykonując test ciążowy
  • W trakcie leczenia wskazane jest powtarzanie testów ciążowych, gdy jest to klinicznie uzasadnione (np. po przerwie w stosowaniu antykoncepcji)
  • Pacjentkom należy udzielić szczegółowych porad dotyczących zapobiegania i planowania ciąży3

Antykoncepcja u mężczyzn

Mężczyźni leczeni metotreksatem także powinni otrzymać kompleksowe informacje dotyczące konieczności zapobiegania ciąży u partnerek:4

  • Pomimo ograniczonych dowodów klinicznych na zwiększone ryzyko wad rozwojowych przy małych dawkach metotreksatu (poniżej 30 mg/tydzień), zaleca się stosowanie skutecznych metod antykoncepcji przez pacjenta lub jego partnerkę
  • Antykoncepcja powinna być stosowana podczas terapii oraz przez co najmniej 3 miesiące po zakończeniu leczenia
  • Pacjent powinien zostać poinformowany, że nie może być dawcą nasienia w trakcie leczenia oraz przez 3 miesiące po jego zakończeniu5

Metotreksat w czasie ciąży

Stosowanie metotreksatu w ciąży we wskazaniach nieonkologicznych jest bezwzględnie przeciwwskazane. Jeżeli pacjentka zajdzie w ciążę podczas terapii lub w ciągu 6 miesięcy po jej zakończeniu, należy:6

  • Udzielić szczegółowych porad medycznych dotyczących ryzyka dla płodu
  • Wykonywać regularne badania ultrasonograficzne monitorujące rozwój płodu
  • Poinformować o zwiększonym ryzyku poronień samoistnych, wewnątrzmacicznego zahamowania wzrostu płodu oraz wad wrodzonych7

Dane kliniczne dotyczące wpływu metotreksatu na ciążę wykazują, że:8

Skutek ekspozycji na metotreksat w czasie ciąży Częstość występowania Porównanie z grupą kontrolną
Poronienia samoistne (małe dawki <30 mg/tydzień) 42,5% przypadków 22,5% w grupie pacjentek przyjmujących inne leki
Poważne wady wrodzone (małe dawki <30 mg/tydzień) 6,6% żywych urodzeń 4% żywych urodzeń w grupie pacjentek przyjmujących inne leki
Narażenie na dawki >30 mg/tydzień Przewiduje się wyższy wskaźnik poronień i wad wrodzonych, zwłaszcza w dawkach onkologicznych

W przypadku wskazań onkologicznych należy przekazać następujące informacje:9

  • Metotreksatu nie należy podawać w czasie ciąży, szczególnie w pierwszym trymestrze
  • Pacjentki powinny planować ciążę nie wcześniej niż po upływie 1-2 lat od zakończenia terapii
  • W każdym przypadku należy rozważyć stosunek korzyści z leczenia do potencjalnego ryzyka dla płodu
  • Gdy stosowanie leku jest bezwzględnie konieczne w czasie ciąży, pacjentkę należy szczegółowo poinformować o ryzyku dla płodu10

Metotreksat podczas karmienia piersią

Stosowanie metotreksatu podczas karmienia piersią jest bezwzględnie przeciwwskazane, ponieważ przenika on do mleka kobiecego. Jako lekarz, należy przekazać pacjentce następujące informacje:11

  • Jeśli stosowanie leku jest konieczne w okresie laktacji, przed rozpoczęciem terapii należy przerwać karmienie piersią
  • Nie należy wracać do karmienia piersią w trakcie terapii metotreksatem

Wpływ metotreksatu na płodność

Metotreksat może znacząco wpływać na płodność zarówno u kobiet, jak i u mężczyzn. Podczas konsultacji należy poinformować pacjentów o następujących faktach:12

Przed rozpoczęciem leczenia we wskazaniach onkologicznych należy udzielić następujących porad:13

  • Kobietom planującym ciążę zaleca się konsultację w poradni genetycznej przed rozpoczęciem terapii
  • Mężczyznom należy przedstawić możliwość kriokonserwacji nasienia przed rozpoczęciem leczenia, ze względu na potencjalne działanie genotoksyczne metotreksatu, szczególnie w większych dawkach

Stosowanie metotreksatu wymaga szczegółowej oceny korzyści i ryzyka, zwłaszcza u pacjentów w wieku rozrodczym. Jako lekarz, powinieneś dokładnie wyjaśnić wszystkie aspekty wpływu leku na płodność, ciążę i laktację, aby pacjent mógł świadomie uczestniczyć w procesie terapeutycznym.14

Kolejne rozdziały

Zapraszamy do dalszego czytania naszego leksykonu.

Wybierz kolejny rozdział z menu poniżej, aby otworzyć nową podstronę kompedium wiedzy i uzyskać szczegółowe informację o leku, substancji lub chorobie.

  1. 09.04.2026
  2. www.leksykon.com.pl