Wpływ ibuprofenu na płodność, ciążę i laktację

Ibuprofen B. Braun w postaci roztworu do infuzji (600 mg/100 ml) wymaga szczególnej uwagi w kontekście stosowania u kobiet w wieku rozrodczym, kobiet ciężarnych oraz karmiących piersią. Personel medyczny powinien dokładnie rozważyć korzyści i zagrożenia związane z podawaniem tego produktu leczniczego w powyższych grupach pacjentek, uwzględniając specyfikę działania inhibitorów syntezy prostaglandyn na organizm kobiety i rozwijający się płód.¹

Wpływ na ciążę

Mechanizm działania ibuprofenu związany z hamowaniem syntezy prostaglandyn może wywierać niekorzystny wpływ zarówno na przebieg ciąży, jak i rozwój zarodkowo-płodowy. Dane epidemiologiczne wskazują na podwyższone ryzyko poronień oraz występowania wad wrodzonych serca i wytrzewienia przy stosowaniu inhibitorów syntezy prostaglandyn we wczesnym okresie ciąży. Szczególnie istotny jest fakt, że odnotowano wzrost bezwzględnego ryzyka wad wrodzonych układu krążenia z poziomu poniżej 1% do około 1,5%. Ryzyko to wzrasta wraz ze zwiększeniem dawki i wydłużeniem okresu stosowania leku.²

Badania na modelach zwierzęcych wykazały, że podawanie inhibitorów syntezy prostaglandyn prowadzi do zwiększenia strat przed- i poimplantacyjnych oraz zwiększenia przypadków obumarcia zarodka lub płodu. Dodatkowo u zwierząt otrzymujących inhibitory syntezy prostaglandyn w okresie organogenezy odnotowano zwiększoną częstość występowania różnych wad wrodzonych, w tym dotyczących układu krążenia.³

Szczególne zagrożenia w poszczególnych trymestrach ciąży

Stosowanie ibuprofenu począwszy od 20. tygodnia ciąży może powodować małowodzie wskutek zaburzeń czynności nerek płodu. Jest to efekt zwykle odwracalny po przerwaniu leczenia. Ponadto odnotowano przypadki zwężenia przewodu tętniczego po leczeniu w drugim trymestrze, z których większość ustąpiła po zaprzestaniu terapii.⁴

W pierwszym i drugim trymestrze ciąży ibuprofenu nie należy podawać, chyba że jest to bezwzględnie konieczne. W przypadku konieczności zastosowania ibuprofenu u kobiety planującej ciążę lub będącej w pierwszym bądź drugim trymestrze ciąży, należy stosować najmniejszą skuteczną dawkę przez możliwie najkrótszy czas. Mimo że podawanie ibuprofenu dożylnie jest wskazane tylko przez okres do 3 dni, w przypadku ekspozycji na ibuprofen przez kilka dni począwszy od 20. tygodnia ciąży należy rozważyć przedporodowe monitorowanie płodu w kierunku małowodzia i zwężenia przewodu tętniczego. W przypadku stwierdzenia któregokolwiek z tych stanów, należy niezwłocznie zaprzestać stosowania ibuprofenu.⁵

W trzecim trymestrze ciąży wszystkie inhibitory syntezy prostaglandyn mogą powodować poważne konsekwencje zarówno dla płodu, jak i dla matki oraz noworodka.⁶

Potencjalne działania niepożądane w trzecim trymestrze ciąży

W organizmie płodu inhibitory syntezy prostaglandyn, w tym ibuprofen, mogą wywoływać:⁷

• Działania toksyczne w obrębie układu krążenia i układu oddechowego (przedwczesne zwężenie/zamknięcie przewodu tętniczego i rozwój nadciśnienia płucnego)⁸
• Dysfunkcję nerek z konsekwencjami podobnymi do obserwowanych od 20. tygodnia ciąży⁹

W organizmie matki i noworodka, pod koniec ciąży, mogą wystąpić:¹⁰

• Wydłużenie czasu krwawienia na skutek działania przeciwagregacyjnego, które może wystąpić nawet po bardzo małych dawkach¹¹
• Zahamowanie czynności skurczowej macicy prowadzące do opóźnienia lub wydłużenia akcji porodowej¹²

Ze względu na powyższe zagrożenia, stosowanie ibuprofenu jest bezwzględnie przeciwwskazane w trzecim trymestrze ciąży.¹³

Karmienie piersią

Ibuprofen i jego metabolity mogą przenikać do mleka kobiecego, jednak stężenia są zazwyczaj niewielkie. Do chwili obecnej nie zidentyfikowano przejawów szkodliwego działania na niemowlęta karmione piersią przez matki przyjmujące ibuprofen w małych dawkach przez krótki czas.¹⁴

Zalecenia dotyczące karmienia piersią podczas terapii ibuprofenem:

• Przy krótkotrwałym stosowaniu mniejszych dawek (poniżej 1200 mg na dobę) nie jest konieczne przerywanie karmienia piersią¹⁵
• W przypadku stosowania dawek przekraczających 1200 mg na dobę lub leczenia długotrwałego zalecane jest przerwanie karmienia piersią ze względu na możliwość zahamowania syntezy prostaglandyn u noworodka¹⁶

Wpływ na płodność

Ibuprofen może niekorzystnie wpływać na płodność zarówno kobiet, jak i mężczyzn. Istnieją dowody wskazujące, że leki hamujące syntezę cyklooksygenazy/prostaglandyn mogą powodować zaburzenia płodności poprzez wpływ na owulację. Efekt ten jest odwracalny po zaprzestaniu leczenia.¹⁷

Stosowanie ibuprofenu nie jest wskazane u kobiet, które planują zajść w ciążę. U kobiet, które mają problemy z zajściem w ciążę lub które poddawane są badaniu płodności, należy rozważyć zaprzestanie stosowania ibuprofenu.¹⁸

Podsumowanie wskazań i przeciwwskazań w okresie ciąży