Właściwości farmakokinetyczne metforminy

Poniższa charakterystyka farmakokinetyczna dotyczy substancji czynnej metforminy chlorowodorku zawartej w produkcie leczniczym Glucophage XR w postaci tabletek o przedłużonym uwalnianiu. Jedna tabletka zawiera 750 mg metforminy chlorowodorku, co odpowiada 585 mg metforminy.¹

Wchłanianie metforminy

Po jednorazowym podaniu doustnym 1500 mg produktu leczniczego Glucophage XR 750 mg, średnie maksymalne stężenie (Cmax) metforminy w osoczu wynosi 1193 ng/ml i występuje średnio po około 5 godzinach (w zakresie od 4 do 12 godzin).²

Wykazano biorównoważność produktu Glucophage XR 750 mg w dawce 1500 mg z dawką 1500 mg produktu leczniczego Glucophage XR 500 mg zarówno u zdrowych ochotników, na czczo, jak i po posiłku. Biorównoważność dotyczy parametrów Cmax i AUC (pole pod krzywą stężenia leku w funkcji czasu).³

Istotną cechą produktu o przedłużonym uwalnianiu jest to, że w stanie stacjonarnym, podobnie jak w przypadku produktu o natychmiastowym uwalnianiu, Cmax i AUC nie zwiększają się proporcjonalnie do podawanej dawki. Wartość AUC po jednorazowym podaniu doustnym 2000 mg metforminy chlorowodorku w postaci tabletek o przedłużonym uwalnianiu jest porównywalna do wartości obserwowanej po podaniu 1000 mg metforminy chlorowodorku w postaci tabletek o natychmiastowym uwalnianiu, dwa razy na dobę.⁴

Zmienność wewnątrzosobnicza parametrów Cmax i AUC dla metforminy chlorowodorku w postaci tabletek o przedłużonym uwalnianiu jest porównywalna do zmienności wewnątrzosobniczej obserwowanej przy podawaniu metforminy chlorowodorku w tabletkach o natychmiastowym uwalnianiu.⁵

Istotną informacją dotyczącą podawania leku jest to, że w przypadku przyjmowania tabletek o przedłużonym uwalnianiu na czczo, AUC zmniejsza się o 30% (bez wpływu zarówno na Cmax jak i Tmax). Jednocześnie należy zaznaczyć, że pokarm nie ma wpływu na wchłanianie metforminy o przedłużonym uwalnianiu.⁶

Po wielokrotnym podaniu metforminy chlorowodorku w postaci tabletek o przedłużonym uwalnianiu, w dawkach do 2000 mg, nie obserwowano kumulacji produktu leczniczego, co jest istotną informacją z punktu widzenia bezpieczeństwa terapii.⁷

Dystrybucja metforminy

Metformina w nieznacznym stopniu wiąże się z białkami osocza. Substancja czynna przenika do erytrocytów, które stanowią prawdopodobnie drugi kompartment dystrybucji leku. Maksymalne stężenie leku we krwi jest mniejsze niż w osoczu i występuje w przybliżeniu w tym samym czasie. Średnia objętość dystrybucji (Vd) wynosi od 63 do 276 l.⁸

Metabolizm metforminy

Metformina jest wydalana z moczem w postaci niezmienionej. U ludzi nie zidentyfikowano żadnych metabolitów metforminy, co oznacza, że lek nie podlega istotnym przemianom metabolicznym w organizmie.⁹

Eliminacja metforminy

Klirens nerkowy metforminy jest większy niż 400 ml/min, co wskazuje, że metformina jest wydalana w wyniku dwóch procesów: przesączania kłębuszkowego oraz wydzielania kanalikowego. Po podaniu doustnym rzeczywisty okres półtrwania w końcowej fazie eliminacji wynosi około 6,5 godziny.¹⁰

W przypadku zaburzeń czynności nerek klirens nerkowy zmniejsza się proporcjonalnie do klirensu kreatyniny, co prowadzi do wydłużenia okresu półtrwania leku i w konsekwencji do zwiększenia stężenia metforminy w osoczu.¹¹

Farmakokinetyka w szczególnych grupach pacjentów

Niewydolność nerek

Dostępne dane dotyczące pacjentów z umiarkowaną niewydolnością nerek są niewystarczające do wiarygodnego oszacowania ogólnoustrojowej ekspozycji na metforminę w porównaniu z pacjentami z prawidłową czynnością nerek. Z tego względu dostosowanie dawki należy rozważyć indywidualnie, kierując się oceną skuteczności klinicznej i/lub tolerancji leku przez pacjenta.¹²

Najważniejsze parametry farmakokinetyczne metforminy