Przeciwwskazania
Glucophage XR 750 mg

Przeciwwskazania stosowania leku Glucophage XR 750 mg

Metformina w postaci tabletek o przedłużonym uwalnianiu (Glucophage XR 750 mg) jest powszechnie stosowanym lekiem przeciwcukrzycowym, jednak istnieją określone sytuacje kliniczne, w których jej stosowanie jest bezwzględnie przeciwwskazane. Należy dokładnie przeanalizować wywiad i stan kliniczny pacjenta przed wdrożeniem terapii chlorowodorkiem metforminy w celu uniknięcia potencjalnie poważnych powikłań.¹

Nadwrażliwość na składniki preparatu

Bezwzględnym przeciwwskazaniem do stosowania leku Glucophage XR jest nadwrażliwość na metforminę lub którąkolwiek z substancji pomocniczych zawartych w preparacie. U pacjentów z wcześniejszymi reakcjami alergicznymi na lek lub jego komponenty nie należy wdrażać terapii.²

Ostre stany kwasicy metabolicznej

Lek jest przeciwwskazany w każdym rodzaju ostrej kwasicy metabolicznej, niezależnie od jej etiologii. Dotyczy to w szczególności:

• Kwasicy mleczanowej – stanu metabolicznego związanego z nadmiernym gromadzeniem się mleczanów we krwi, mogącego wystąpić jako powikłanie terapii metforminą
• Cukrzycowej kwasicy ketonowej – ostrego powikłania cukrzycy z charakterystycznym wzrostem stężenia ciał ketonowych i obniżeniem pH krwi

Występowanie któregokolwiek z tych stanów wyklucza możliwość zastosowania leku Glucophage XR.³

Stan przedśpiączkowy w cukrzycy

Stan przedśpiączkowy w cukrzycy stanowi bezwzględne przeciwwskazanie do zastosowania metforminy. W tej sytuacji klinicznej wymagane jest natychmiastowe wdrożenie insulinoterapii oraz intensywnego leczenia wspierającego, nie zaś podawanie doustnych leków przeciwcukrzycowych.⁴

Zaburzenia funkcji nerek

Metformina jest wydalana przez nerki, dlatego ciężka niewydolność nerek z przesączaniem kłębuszkowym (GFR) poniżej 30 ml/min stanowi bezwzględne przeciwwskazanie do jej stosowania. U pacjentów z istotnie upośledzoną funkcją nerek może dochodzić do kumulacji leku i znacząco wzrasta ryzyko kwasicy mleczanowej.⁵

Ostre stany zagrażające funkcji nerek

Przeciwwskazaniem do stosowania leku Glucophage XR są również ostre stany chorobowe wiążące się z ryzykiem zaburzeń czynności nerek, takie jak:

• Odwodnienie – prowadzące do hipowolemii i zmniejszenia perfuzji nerkowej
• Ciężkie zakażenie – szczególnie z towarzyszącą sepsą, która może upośledzać perfuzję narządową
• Wstrząs – niezależnie od etiologii, powodujący zmniejszenie perfuzji narządowej w tym nerek

Wszystkie te stany mogą prowadzić do ostrego pogorszenia funkcji nerek i zwiększać ryzyko działań niepożądanych związanych z metforminą.⁶

Stany związane z niedotlenieniem tkanek

Chlorowodorek metforminy jest przeciwwskazany w chorobach mogących być przyczyną niedotlenienia tkanek, szczególnie w stanach ostrych lub zaostrzeniach chorób przewlekłych, takich jak:

• Niewyrównana niewydolność serca – prowadząca do zmniejszenia rzutu serca i niedotlenienia tkanek obwodowych
• Niewydolność oddechowa – skutkująca hipoksemią i niedotlenieniem tkanek
• Niedawno przebyty zawał mięśnia sercowego – związany z upośledzeniem funkcji serca i ryzykiem niedotlenienia narządów
• Wstrząs – powodujący centralizację krążenia i niedotlenienie obwodowe

W powyższych sytuacjach klinicznych ryzyko kwasicy mleczanowej znacząco wzrasta, co wyklucza możliwość stosowania metforminy.⁷

Zaburzenia funkcji wątroby i problemy związane z alkoholem

Przeciwwskazania do stosowania leku Glucophage XR obejmują również:

• Niewydolność wątroby – w której może dochodzić do zaburzeń metabolizmu kwasu mlekowego
• Ostre zatrucie alkoholem – stan związany z ryzykiem kwasicy mleczanowej
• Alkoholizm – przewlekłe spożywanie alkoholu może prowadzić do uszkodzenia wątroby oraz zwiększać ryzyko kwasicy mleczanowej podczas terapii metforminą

We wszystkich powyższych przypadkach stosowanie metforminy jest przeciwwskazane ze względu na podwyższone ryzyko metabolicznych działań niepożądanych.⁸

Rekomendacje dla lekarzy odnośnie odradzania stosowania leku

Przed włączeniem terapii metforminą (Glucophage XR 750 mg) lekarz powinien przeprowadzić dokładną ocenę stanu klinicznego pacjenta, ze szczególnym uwzględnieniem funkcji nerek, wątroby oraz układu sercowo-naczyniowego. Należy również rozważyć potencjalne ryzyko interakcji z innymi lekami oraz wpływ współistniejących chorób na bezpieczeństwo terapii.⁹

W przypadku stwierdzenia któregokolwiek z wymienionych przeciwwskazań, lekarz powinien kategorycznie odradzić pacjentowi stosowanie leku Glucophage XR i rozważyć alternatywne metody terapii cukrzycy, w tym zastosowanie innych grup leków przeciwcukrzycowych lub insulinoterapii, w zależności od indywidualnej sytuacji klinicznej pacjenta.¹⁰