Właściwości farmakodynamiczne leku Fostex NEXThaler

Fostex NEXThaler należy do grupy farmakoterapeutycznej leków adrenergicznych stosowanych wziewnie, a dokładniej do kategorii leków adrenergicznych w połączeniu z glikokortykosteroidami (z wyłączeniem leków przeciwcholinergicznych). Produkt został sklasyfikowany kodem ATC: R03AK08, co wskazuje na jego zastosowanie w chorobach układu oddechowego.¹

Skład i postać farmaceutyczna

Fostex NEXThaler to biały lub prawie biały proszek do inhalacji, zawierający dwie substancje czynne w jednej dawce odmierzonej: 200 mikrogramów beklometazonu dipropionianu oraz 12 mikrogramów formoterolu fumaranu dwuwodnego. Dawka dostarczona (opuszczająca ustnik inhalatora) zawiera 173,9 mikrograma beklometazonu dipropionianu i 10,4 mikrograma formoterolu fumaranu dwuwodnego. Produkt zawiera także laktozę (19,75 mg w dawce odmierzonej) jako substancję pomocniczą.²

Charakterystyka technologii extrafine

Produkt Fostex NEXThaler wykorzystuje innowacyjną technologię extrafine, dzięki której substancje czynne są podawane w postaci aerozolu cząsteczek o bardzo drobnych rozmiarach. Mediana rozkładu cząsteczek ze względu na ich średnicę aerodynamiczną (MMAD – Mass Median Aerodynamic Diameter) wynosi 1,4-1,7 mikrometra. Ta charakterystyka zapewnia równomierne osadzanie obu składników w płucach. Cząsteczki Fostex NEXThaler są znacząco mniejsze w porównaniu do cząsteczek z innych postaci farmaceutycznych, które nie wykorzystują technologii extrafine.³

Depozycja płucna

Badania z wykorzystaniem radioaktywnie znakowanego leku Fostex NEXThaler (w dawce 100+6 mikrogramów) u osób dorosłych z astmą wykazały wysoki odsetek depozycji płucnej. Około 42% dawki nominalnej dociera do płuc, osadzając się równomiernie w drogach oddechowych. Ta korzystna charakterystyka dystrybucji uzasadnia stosowanie mniejszej dawki kortykosteroidu przy jednoczesnym zachowaniu silnego miejscowego działania farmakodynamicznego, porównywalnego z odpowiadającym mu lekiem w postaci ciśnieniowego aerozolu inhalacyjnego.⁴

Mechanizm działania substancji czynnych

Fostex NEXThaler zawiera dwie substancje czynne o różnych mechanizmach działania. Podobnie jak w przypadku innych skojarzeń kortykosteroidów wziewnych z agonistami receptorów beta2-adrenergicznych, łączne stosowanie beklometazonu dipropionianu i formoterolu prowadzi do zmniejszenia częstości zaostrzeń astmy.⁵

Beklometazonu dipropionian

Beklometazonu dipropionian stosowany wziewnie w zalecanych dawkach wykazuje działanie przeciwzapalne charakterystyczne dla glikokortykosteroidów. Działanie to prowadzi do zmniejszenia nasilenia objawów astmy oraz ograniczenia częstości występowania zaostrzeń choroby. Istotną korzyścią stosowania tej substancji wziewnie jest mniejsza częstość występowania działań niepożądanych w porównaniu do kortykosteroidów podawanych ogólnoustrojowo.⁶

Formoterol

Formoterol jest selektywnym agonistą receptorów beta2-adrenergicznych, który powoduje rozkurcz mięśni gładkich oskrzeli u pacjentów z odwracalną obturacją dróg oddechowych. Charakteryzuje się szybkim początkiem działania – efekt rozszerzający oskrzela pojawia się w ciągu 1-3 minut po inhalacji i utrzymuje się przez 12 godzin po podaniu dawki.⁷

Skuteczność kliniczna

Astma (terapia podtrzymująca)

Skuteczność składników produktu Fostex NEXThaler w postaci proszku do inhalacji oceniano na podstawie produktu o mocy 100+6 mikrogramów/dawkę u pacjentów z przewlekłą astmą o nasileniu od umiarkowanego do ciężkiego. Przeprowadzono trzy osobne badania kliniczne porównujące proszek do inhalacji z odpowiadającym mu produktem w postaci roztworu w ciśnieniowym aerozolu inhalacyjnym (zawierającym 100 μg beklametazonu dipropionianu i 6 μg formoterolu). Badania prowadzono w schematach dawkowania obejmujących 1 inhalację dwa razy na dobę oraz 2 inhalacje dwa razy na dobę, oczekując równoważnej skuteczności obu postaci leku w praktyce klinicznej.⁸

Parametry oceny skuteczności

Głównym celem jednego z badań była ocena skuteczności kortykosteroidu wziewnego, mierzona stopniem rozszerzania oskrzeli, a dokładniej przez pomiar natężonej objętości wydechowej pierwszosekundowej (FEV1 – Forced Expiratory Volume) przed podaniem kolejnej dawki leku. W grupie 696 pacjentów z umiarkowaną lub ciężką astmą objawową obserwowano klinicznie istotne zwiększenie wartości FEV1 mierzonych przed podaniem leku po 3 miesiącach terapii. Poprawa dotyczyła zarówno schematu z 1 inhalacją dwa razy na dobę, jak i 2 inhalacjami dwa razy na dobę, dla obu postaci farmaceutycznych. Zanotowano średni wzrost FEV1 o co najmniej 250 ml.⁹

W badaniach nie odnotowano klinicznie istotnych różnic w wartości FEV1 pomiędzy produktem Fostex NEXThaler (100+6 μg/dawkę) w postaci proszku do inhalacji a produktem w postaci roztworu w ciśnieniowym aerozolu inhalacyjnym, niezależnie od zastosowanego schematu dawkowania. Zaobserwowano natomiast znaczącą zależność dawka-odpowiedź dla porannych pomiarów szczytowego przepływu wydechowego (PEF – Peak Expiratory Flow). Nie stwierdzono jednak statystycznie istotnej zależności dawka-odpowiedź dla wartości FEV1 mierzonych przed podaniem leku.¹⁰

Wskaźniki stopnia kontroli astmy, takie jak punktowa ocena objawów astmy występujących rano i wieczorem czy odsetek dni bez objawów astmy, ulegały znaczącej poprawie od początku do zakończenia leczenia. Poprawa była szczególnie widoczna w przypadku zastosowania dwóch większych dawek obu porównywanych produktów.¹¹

POChP

W celu potwierdzenia skuteczności inhalatora NEXThaler niezależnie od wieku pacjenta oraz choroby i jej nasilenia, przeprowadzono otwarte kontrolowane badanie kliniczne z zastosowaniem placebo. Badanie miało na celu ocenę, czy przepływ wdechowy, który pacjent może wygenerować w inhalatorze NEXThaler, jest wystarczający do aktywacji i uwolnienia leku z urządzenia. Głównym punktem końcowym badania był odsetek pacjentów w poszczególnych grupach wiekowych i rodzajach choroby, zdolnych do aktywacji inhalatora.¹²

W badaniu wzięło udział 89 pacjentów w wieku od 5 do 84 lat, w tym pacjenci z astmą o umiarkowanym nasileniu (FEV1 > 60% wartości należnej) i ciężkim nasileniu (FEV1 ≤ 60% wartości należnej) oraz pacjenci z umiarkowaną (FEV1 ≥ 50% wartości należnej) i ciężką POChP (FEV1 < 50% wartości należnej). Wyniki badania wykazały, że wszyscy pacjenci, niezależnie od wieku, rodzaju choroby i jej nasilenia, byli w stanie wygenerować wystarczający przepływ wdechowy do aktywacji inhalatora NEXThaler. ^{60% i ≤ 60% wartości należnej) oraz pacjenci z umiarkowaną i ciężką POChP (FEV1 50% i 13}