Działania niepożądane leku Finlepsin 200 retard

Finlepsin 200 retard (karbamazepina 200 mg w tabletkach o przedłużonym uwalnianiu) charakteryzuje się szerokim spektrum działań niepożądanych, których znajomość jest kluczowa dla prowadzenia bezpiecznej farmakoterapii. Działania niepożądane zależne od dawki zwykle ustępują w ciągu kilku dni od rozpoczęcia leczenia lub po zmniejszeniu dawki. Reakcje dotyczące układu nerwowego mogą świadczyć o przedawkowaniu leku lub znacznych wahaniach stężenia leku w surowicy, co może wymagać monitorowania stężenia leku i podziału dawki całkowitej. Warto zauważyć, że występowanie działań niepożądanych jest większe w przypadku leczenia skojarzonego niż monoterapii.¹

Genetyczne uwarunkowania działań niepożądanych

Istnieje coraz więcej dowodów wskazujących na związek między markerami genetycznymi a występowaniem niepożądanych reakcji skórnych takich jak zespół Stevensa-Johnsona (SJS), toksyczna nekroliza naskórka (TEN), DRESS (reakcja polekowa z eozynofilią i objawami ogólnoustrojowymi), AGEP (ostra uogólniona osutka krostkowa) oraz wysypka grudkowo-plamista. U pacjentów pochodzenia japońskiego oraz europejskiego, odnotowano takie reakcje po zastosowaniu karbamazepiny u nosicieli allelu HLA-A*3101. Innym markerem genetycznym wykazującym silny związek z wystąpieniem SJS oraz TEN jest allel HLA-B*1502 u osób pochodzenia chińskiego (grupa etniczna Han), tajskiego oraz z innych krajów azjatyckich.²

Często występujące działania niepożądane

Do często występujących działań niepożądanych karbamazepiny należą:

• zawroty głowy
• senność
• uspokojenie
• zmęczenie
• atakcja móżdżkowa
• bóle głowy
• podwójne widzenie
• złe samopoczucie
• wymioty
• reakcje alergiczne³

U pacjentów w podeszłym wieku szczególnie często może wystąpić niepokój i stany dezorientacji.⁴

Szczegółowa charakterystyka działań niepożądanych

Poniżej przedstawiono szczegółowe informacje o działaniach niepożądanych leku Finlepsin 200 retard, z uwzględnieniem częstości ich występowania oraz opisu klinicznego. Działania niepożądane mogą występować z różną częstością: bardzo często: >1/10; często: ≥1/100, <1/10; niezbyt często: ≥1/1000, <1/100; rzadko ≥1/10 000, <1/1000; bardzo rzadko: <1/10 000; częstość nieznana: nie może być ustalona na podstawie dostępnych danych i pojedyncze przypadki.^{1/10; często: ≥1/100, <1/10; niezbyt często: ≥1/1000, <1/100; rzadko ≥1/10 000, <1/1000; bardzo rzadko: 5}

Zaburzenia krwi i układu chłonnego

Zaburzenia hematologiczne stanowią istotną grupę działań niepożądanych karbamazepiny:

• Bardzo często: leukopenia.
• Często: trombocytopenia, eozynofilia.
• Rzadko: leukocytoza, limfadenopatia.
• Bardzo rzadko: agranulocytoza, niedokrwistość aplastyczna, pancytopenia, aplazja szpiku, niedokrwistość, niedokrwistość megaloblastyczna, porfiria, retikulocytoza, niedokrwistość hemolityczna.⁶

Zaburzenia układu immunologicznego

Karbamazepina może wywoływać następujące reakcje immunologiczne:

• Rzadko: nadwrażliwość typu późnego z gorączką, wysypką skórną, zapaleniem naczyń, obrzękiem węzłów chłonnych, bolesnością stawów (artralgią), zmianą liczby leukocytów, eozynofilią, powiększeniem wątroby i śledziony lub zmianami wyników testów wątrobowych. Może również wpływać na inne narządy takie jak płuca, nerki, trzustkę, mięsień sercowy i okrężnicę.
• Bardzo rzadko: aseptyczne zapalenie opon mózgowych z drgawkami klonicznymi i eozynofilią, reakcje anafilaktyczne i obrzęk naczynioruchowy.⁷

Zaburzenia metabolizmu i odżywiania

Z nieustaloną częstością występuje hiperamonemia.⁸

Zaburzenia endokrynologiczne

• Często: hiponatremia, powodująca zatrzymanie płynów, obrzęki, zwiększenie masy ciała i zmniejszoną osmolarność osocza. W rzadkich przypadkach stan ten prowadzi do wystąpienia wymiotów, bólów głowy i rzadko – dezorientacji, letargu i innych anomalii neurologicznych (tzw. zatrucie wodne).
• Bardzo rzadko:
  • zwiększenie wydzielania prolaktyny z objawami (lub bezobjawowo) mlekotoku, ginekomastii
  • zaburzenia czynności tarczycy (zmniejszenie aktywności FT4, T3, T4) i zwiększenie aktywności TSH
  • zaburzenia metabolizmu kostnego (zmniejszenie stężenia wapnia i 25-hydroksycholekalcyferolu w surowicy), co w rzadkich przypadkach prowadzi do uszkodzenia kości (osteoporoza/osteomalacja)
  • zwiększenie stężenia cholesterolu, HDL i trójglicerydów
• Pojedyncze przypadki: zmniejszenie stężenia kwasu foliowego, witaminy B12 i homocysteiny w surowicy krwi.⁹

Zaburzenia psychiczne

• Rzadko: omamy akustyczne i wizualne, depresja, fobia, zachowania agresywne, pobudzenie, dezorientacja.
• Bardzo rzadko: uaktywnienie się utajonego zespołu psychotycznego.¹⁰

Zaburzenia układu nerwowego

• Bardzo często: zawroty głowy, ataksja, senność, złe samopoczucie.
• Często: bóle głowy.
• Niezbyt często: ruchy mimowolne (drżenia trzepoczące, dystonia, tiki), oczopląs.
• Rzadko: zaburzenia myślenia, zaburzenia mowy, mimowolne ruchy twarzy przypominające grymasy (dyskineza ustno-twarzowa), niekontrolowane ruchy ciała z żywą gestykulacją (choreoatetoza), zapalenie nerwów obwodowych, parestezje, niedowład kończyn.
• Bardzo rzadko: zaburzenia smaku, złośliwy zespół neuroleptyczny.¹¹

Karbamazepina może zaostrzać objawy chorobowe stwardnienia rozsianego. Podobnie jak inne leki przeciwpadaczkowe, może zwiększać częstość napadów padaczkowych. Napady padaczkowe typu „absences” (specjalna postać napadu padaczkowego mająca początek w obydwu półkulach mózgowych) mogą być intensyfikowane lub wyzwalane.¹²

Zaburzenia oka

• Często: podwójne widzenie, zaburzenia akomodacji (nieostre widzenie).
• Rzadko: zaburzenia ruchu gałek ocznych.
• Bardzo rzadko: utrata przezroczystości soczewek, zapalenie spojówek, wzrost ciśnienia wewnątrzgałkowego.¹³

Zaburzenia ucha i błędnika

Bardzo rzadko: zaburzenia słuchu (szumy uszne, zwiększenie lub zmniejszenie wrażliwości słuchowej, zmiany percepcji tonów).¹⁴

Zaburzenia serca

• Rzadko: zaburzenia przewodnictwa, nadciśnienie lub niedociśnienie.
• Bardzo rzadko: bradykardia, arytmia, blok przedsionkowo-komorowy niekiedy z utratą przytomności (omdleniem), zapaść, zastoinowa niewydolność serca, zaostrzenie choroby wieńcowej, zakrzepowe zapalenie żył, epizody zakrzepowo-zatorowe.¹⁵

Zaburzenia układu oddechowego, klatki piersiowej i śródpiersia

Bardzo rzadko: reakcje nadwrażliwości ze strony płuc z gorączką, dusznością, także zapalenia albo zwłóknienia płuc (w razie wystąpienia tych reakcji leczenie karbamazepiną należy przerwać).¹⁶

Zaburzenia żołądka i jelit

• Bardzo często: złe samopoczucie, wymioty.
• Często: suchość błon śluzowych jamy ustnej, brak apetytu.
• Niezbyt często: biegunka lub zaparcie.
• Rzadko: ból brzucha.
• Bardzo rzadko: zapalenie jamy ustnej, dziąseł, języka, zapalenie trzustki.¹⁷

Zaburzenia wątroby i dróg żółciowych

• Bardzo często: zwiększenie aktywności gamma-glutamylotranspeptydazy (zwykle nieistotne klinicznie).
• Często: zwiększenie aktywności fosfatazy zasadowej.
• Niezbyt często: zwiększenie aktywności aminotransferaz.
• Rzadko: różne postacie zapalenia wątroby (cholestatyczne, wątrobowokomórkowe, typu mieszanego), żółtaczka.
• Bardzo rzadko: ziarniniakowe zapalenie wątroby, niewydolność wątroby.¹⁸

Zaburzenia skóry i tkanki podskórnej

• Bardzo często: alergiczne zapalenie skóry, pokrzywka (także ciężkie postacie).
• Niezbyt często: złuszczające zapalenie skóry, erytrodermia.
• Rzadko: toczeń rumieniowaty układowy, świąd.
• Bardzo rzadko: ciężkie reakcje dermatologiczne jak zespół Stevensa-Johnsona (SJS) i toksyczna nekroliza naskórka (TEN), nadwrażliwość na światło, rumień wielopostaciowy i guzowaty, zmiany w pigmentacji skóry, plamica, łysienie, obfite pocenie się, trądzik, hirsutyzm.¹⁹

Zaburzenia mięśniowo-szkieletowe i tkanki łącznej

• Rzadko: osłabienie mięśniowe.
• Bardzo rzadko: bóle stawów, bóle mięśni, skurcze mięśni.²⁰

Istnieją doniesienia o zmniejszeniu gęstości mineralnej kości, osteopenii, osteoporozie oraz o złamaniach u pacjentów stosujących karbamazepinę w długoterminowej terapii. Mechanizm działania karbamazepiny wpływający na metabolizm kostny nie został dotąd jednoznacznie ustalony.²¹

Zaburzenia nerek i dróg moczowych

Bardzo rzadko: śródmiąższowe zapalenie nerek, niewydolność nerek, białkomocz, krwiomocz, skąpomocz, zwiększenie stężenia azotu mocznikowego we krwi, częste oddawanie moczu, zatrzymanie moczu.²²

Zaburzenia układu rozrodczego i piersi

Bardzo rzadko: zaburzenia spermatogenezy (zmniejszenie liczebności plemników i/lub zmniejszenie ruchliwości), zaburzenia płodności u mężczyzn, zaburzenia libido, impotencja.²³

Tabela działań niepożądanych leku Finlepsin 200 retard

Zgłaszanie podejrzewanych działań niepożądanych

Po dopuszczeniu produktu leczniczego do obrotu istotne jest zgłaszanie podejrzewanych działań niepożądanych. Umożliwia to nieprzerwane monitorowanie stosunku korzyści do ryzyka stosowania produktu leczniczego. Osoby należące do fachowego personelu medycznego powinny zgłaszać wszelkie podejrzewane działania niepożądane za pośrednictwem Departamentu Monitorowania Niepożądanych Działań Produktów Leczniczych Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych Al. Jerozolimskie 181C, 02-222 Warszawa Tel.: + 48 22 49 21 301 Faks: + 48 22 49 21 309 Strona internetowa: https://smz.ezdrowie.gov.pl²⁴

Działania niepożądane można zgłaszać również podmiotowi odpowiedzialnemu.²⁵