Interakcje z innymi produktami leczniczymi i inne rodzaje interakcji

Esomeprazol, jako silny inhibitor pompy protonowej, może wchodzić w istotne klinicznie interakcje z wieloma lekami stosowanymi w terapii różnych schorzeń. Interakcje te zachodzą głównie na drodze dwóch mechanizmów: poprzez zmianę pH żołądkowego i poprzez hamowanie aktywności enzymu CYP2C19, odgrywającego kluczową rolę w metabolizmie esomeprazolu i innych leków.¹

Wpływ esomeprazolu na inhibitory proteazy HIV

Esomeprazol wykazuje istotne interakcje z niektórymi inhibitorami proteazy stosowanymi w leczeniu zakażeń HIV. Interakcje te mogą zachodzić poprzez zmianę pH wewnątrzżołądkowego oraz hamowanie aktywności enzymu CYP2C19.²

• Atazanawir i nelfinawir – jednoczesne stosowanie esomeprazolu z tymi lekami prowadzi do znaczącego zmniejszenia ich stężenia w surowicy. Jednoczesne stosowanie esomeprazolu i atazanawiru nie jest zalecane, natomiast stosowanie esomeprazolu z nelfinawirem jest przeciwwskazane.³
• Sakwinawir – jednoczesne stosowanie z esomeprazolem może powodować zwiększenie stężenia sakwinawiru w surowicy (o 80-100%) podczas jednoczesnego podawania z rytonawirem.⁴
• Darunawir, amprenawir i lopinawir – esomeprazol w dawce 20 mg raz na dobę nie wpływa na ekspozycję na darunawir (stosowany z rytonawirem) ani na amprenawir (stosowany z rytonawirem lub bez). Również leczenie omeprazolem w dawce 40 mg raz na dobę nie ma wpływu na ekspozycję na lopinawir stosowany w skojarzeniu z rytonawirem.⁵

Interakcje z lekami, których wchłanianie jest zależne od pH

Esomeprazol, poprzez zmniejszanie kwaśności soku żołądkowego, może wpływać na wchłanianie leków, których biodostępność zależy od pH środowiska.⁶

• Zmniejszone wchłanianie: ketokonazol, itrakonazol, erlotynib – w środowisku o zmniejszonej kwasowości wchłanianie tych leków może być istotnie zmniejszone.⁷
• Zwiększone wchłanianie: digoksyna – wchłanianie digoksyny może być zwiększone. Jednoczesne stosowanie omeprazolu w dawce 20 mg na dobę zwiększało biodostępność digoksyny o 10% (do 30% u niektórych pacjentów). U pacjentów w podeszłym wieku leczonych esomeprazolem w dużych dawkach należy monitorować stężenie digoksyny.⁸

Interakcje z lekami metabolizowanymi przez CYP2C19

Esomeprazol hamuje aktywność enzymu CYP2C19, co może prowadzić do zwiększenia stężenia w osoczu leków metabolizowanych przez ten enzym. Podczas dożylnego podawania esomeprazolu (szczególnie w dużych dawkach) wpływ na leki metabolizowane przez CYP2C19 może być silniejszy niż przy podaniu doustnym.⁹

• Diazepam – jednoczesne podanie doustne esomeprazolu w dawce 30 mg powoduje zmniejszenie klirensu diazepamu o 45%. W związku z tym może być konieczne zmniejszenie dawki diazepamu.¹⁰
• Fenytoina – jednoczesne podanie esomeprazolu w dawce 40 mg i fenytoiny u pacjentów z padaczką powoduje zwiększenie minimalnego stężenia fenytoiny w osoczu o 13%. Zaleca się kontrolowanie stężenia fenytoiny w osoczu przy rozpoczynaniu i kończeniu leczenia esomeprazolem.¹¹
• Worykonazol – omeprazol (40 mg na dobę) zwiększa Cmax worykonazolu o 15% i AUCτ o 41%. Można spodziewać się podobnego efektu przy stosowaniu esomeprazolu.¹²
• Cylostazol – esomeprazol może zwiększać Cmax i AUC cylostazolu oraz jego aktywnych metabolitów, podobnie jak obserwowano dla omeprazolu, który powodował zwiększenie Cmax i AUC cylostazolu odpowiednio o 18% i 26%, a jednego z jego aktywnych metabolitów odpowiednio o 29% i 69%.¹³
• Cyzapryd – jednoczesne doustne podanie 40 mg esomeprazolu i cyzaprydu prowadzi do zwiększenia o 32% wartości AUC cyzaprydu i do wydłużenia o 31% półokresu eliminacji, bez istotnego wzrostu maksymalnego stężenia cyzaprydu w osoczu.¹⁴

Inne istotne klinicznie interakcje

Metotreksat – u niektórych pacjentów zaobserwowano zwiększenie stężenia metotreksatu podczas jego podawania łącznie z inhibitorami pompy protonowej. W przypadku podawania dużych dawek metotreksatu może być konieczne czasowe wstrzymanie stosowania esomeprazolu.¹⁵

Takrolimus – jednoczesne stosowanie esomeprazolu z takrolimusem może powodować zwiększenie stężenia takrolimusu w surowicy. Konieczne jest monitorowanie stężenia takrolimusu i czynności nerek (klirensu kreatyniny) oraz dostosowanie dawki takrolimusu w razie potrzeby.¹⁶

Warfaryna – chociaż w badaniach klinicznych jednoczesne podanie 40 mg esomeprazolu pacjentom leczonym warfaryną nie wpływało istotnie na czasy krzepnięcia, w praktyce klinicznej odnotowano kilka przypadków istotnego klinicznie podwyższenia wartości INR. Zaleca się monitorowanie stanu pacjenta podczas rozpoczynania i kończenia leczenia esomeprazolem u osób stosujących warfarynę lub inne pochodne kumaryny.¹⁷

Klopidogrel – badania wykazały farmakokinetyczno-farmakodynamiczne interakcje między klopidogrelem a esomeprazolem, co prowadzi do obniżenia ekspozycji na aktywny metabolit klopidogrelu o średnio 40% oraz obniżenia maksymalnego zahamowania agregacji płytek o 14%. W celu zachowania szczególnej ostrożności nie zaleca się jednoczesnego stosowania klopidogrelu z esomeprazolem.¹⁸

Wpływ innych leków na farmakokinetykę esomeprazolu

Esomeprazol jest metabolizowany przez izoenzymy CYP2C19 i CYP3A4. Leki wpływające na aktywność tych enzymów mogą zmieniać stężenie esomeprazolu w osoczu.¹⁹

• Inhibitory CYP2C19 i CYP3A4 (np. klarytromycyna, worykonazol) – mogą powodować nawet ponad dwukrotne zwiększenie ekspozycji na esomeprazol. Zmiana dawkowania nie jest zwykle wymagana, z wyjątkiem pacjentów z ciężkimi zaburzeniami czynności wątroby oraz w przypadku długotrwałego leczenia.²⁰
• Induktory CYP2C19 i CYP3A4 (np. ryfampicyna, ziele dziurawca) – mogą powodować zmniejszenie stężenia esomeprazolu w osoczu poprzez przyspieszenie jego metabolizmu.²¹

Produkty lecznicze nie wywołujące klinicznie istotnych interakcji z esomeprazolem: amoksycylina, chinidyna, naproksen i rofekoksyb.²²

Interakcje esomeprazolu z alkoholem

Chociaż w charakterystyce produktu leczniczego Esomeprazol Accord nie opisano szczegółowo interakcji z alkoholem, należy zaznaczyć kilka istotnych aspektów:

• Alkohol może nasilać działanie drażniące na błonę śluzową żołądka i zwiększać wydzielanie kwasu żołądkowego, co może antagonizować działanie esomeprazolu.
• Zarówno alkohol, jak i esomeprazol są metabolizowane w wątrobie, co teoretycznie może prowadzić do konkurencji o enzymy wątrobowe, choć nie wykazano klinicznie istotnych interakcji.
• Spożywanie alkoholu może nasilać objawy chorób przewodu pokarmowego, w leczeniu których stosowany jest esomeprazol.
• Z uwagi na brak jednoznacznych danych dotyczących bezpieczeństwa, zaleca się unikanie spożywania alkoholu podczas leczenia esomeprazolem, szczególnie u pacjentów z chorobami wątroby lub przyjmujących inne leki wchodzące w interakcje z alkoholem.

Tabela interakcji esomeprazolu z innymi lekami