Właściwości farmakodynamiczne
Esomeprazol Accord 40 mg

Właściwości farmakodynamiczne esomeprazolu

Esomeprazol Accord należy do grupy farmakoterapeutycznej leków przeznaczonych do leczenia zaburzeń związanych z kwasem, konkretnie do inhibitorów pompy protonowej (kod ATC: A02B C05). Jest S-izomerem omeprazolu, wykazującym zdolność do redukcji wydzielania kwasu solnego w żołądku poprzez wysoce specyficzny mechanizm działania. Należy zwrócić uwagę, że właściwości farmakodynamiczne obu izomerów omeprazolu (R i S) są zbliżone.¹

Mechanizm działania

Esomeprazol, będący słabą zasadą, osiąga znaczące stężenia w środowisku silnie kwasowym kanalików wydzielniczych komórek okładzinowych błony śluzowej żołądka. W tych warunkach ulega przekształceniu do postaci aktywnej, która hamuje aktywność enzymu H+/K+-ATP-azy, określanego jako pompa protonowa. Działanie to skutkuje zahamowaniem zarówno podstawowego, jak i stymulowanego wydzielania kwasu solnego w żołądku.²

Wpływ na pH żołądkowe

Badania kliniczne potwierdziły, że u pacjentów z objawami choroby refluksowej przełyku, po 5-dniowym doustnym podawaniu esomeprazolu w dawce 20 mg lub 40 mg, wartość pH w żołądku utrzymuje się powyżej 4 odpowiednio przez średnio 13 i 17 godzin w ciągu doby. Efekt ten występuje niezależnie od drogi podania leku (doustnej czy dożylnej).³

Stwierdzono korelację między hamowaniem wydzielania kwasu a ekspozycją na esomeprazol, stosując AUC (pole pod krzywą) jako zastępczy parametr dla stężeń leku w osoczu przy podaniu doustnym.⁴

U zdrowych ochotników po podaniu 80 mg esomeprazolu we wlewie trwającym 30 minut, a następnie kontynuowaniu leczenia ciągłym wlewem dożylnym w dawce 8 mg/godzinę przez 23,5 godziny, obserwowano utrzymywanie się pH w żołądku powyżej 4 przez średnio 21 godzin oraz pH powyżej 6 przez średnio 11-13 godzin w ciągu całej doby.⁵

Skuteczność kliniczna

Refluksowe zapalenie przełyku

Wykazano, że u pacjentów leczonych esomeprazolem doustnie w dawce 40 mg wygojenie zmian związanych z refluksowym zapaleniem przełyku następuje u około 78% pacjentów po 4 tygodniach terapii, natomiast po 8 tygodniach leczenia odsetek ten wzrasta do 93%.⁶

Krwawienie z wrzodu żołądka

W randomizowanym, podwójnie zaślepionym badaniu klinicznym kontrolowanym placebo oceniano skuteczność esomeprazolu u pacjentów z potwierdzonym endoskopowo krwawieniem z wrzodu żołądka w klasie Ia, Ib, IIa lub IIb według skali Forrest (odpowiednio 9%, 43%, 38% oraz 10% pacjentów). Pacjentów zrandomizowano do grup otrzymujących esomeprazol w roztworze do wlewów dożylnych (n=375) lub placebo (n=389). Po endoskopowym zatrzymaniu krwawienia pacjenci otrzymywali 80 mg esomeprazolu we wlewie dożylnym trwającym 30 minut, a następnie wlew dożylny w dawce 8 mg/godzinę lub placebo przez 72 godziny. W kolejnym etapie wszyscy pacjenci otrzymywali esomeprazol doustnie w dawce 40 mg przez 27 dni (faza otwarta) w celu zmniejszenia wydzielania kwasu.⁷

Analiza wyników wykazała, że ponowne krwawienie w ciągu 3 dni wystąpiło u 5,9% pacjentów leczonych esomeprazolem dożylnie i u 10,3% pacjentów w grupie placebo. Po 30 dniach leczenia częstość występowania ponownego krwawienia w grupie leczonej esomeprazolem dożylnie w porównaniu z grupą placebo wynosiła odpowiednio 7,7% vs 13,6%.⁸

Zmiany fizjologiczne podczas leczenia

Stosowanie produktów zmniejszających wydzielanie kwasu solnego, w tym esomeprazolu, prowadzi do zwiększenia stężenia gastryny w surowicy w odpowiedzi na redukcję wydzielania kwasu. Równolegle obserwuje się zwiększenie stężenia chromograniny A (CgA) związane ze zmniejszeniem kwaśności soku żołądkowego.⁹

Należy zwrócić uwagę, że wzrost stężenia CgA może wpływać na wynik testu laboratoryjnego stosowanego w diagnostyce guzów neuroendokrynnych. Dane literaturowe wskazują na konieczność przerwania stosowania inhibitorów pompy protonowej na 5-14 dni przed wykonaniem oznaczenia stężenia CgA we krwi. Okres ten umożliwia powrót fałszywie podwyższonego poziomu CgA, spowodowanego leczeniem inhibitorem pompy protonowej, do wartości referencyjnych.¹⁰

U dorosłych i dzieci długotrwale leczonych esomeprazolem obserwowano zwiększenie liczby komórek ECL (enterochromaffin-like), prawdopodobnie w związku ze zwiększonym stężeniem gastryny w surowicy. Zmiany te nie wykazywały jednak znaczenia klinicznego.¹¹

Podczas długotrwałego doustnego leczenia produktami zmniejszającymi wydzielanie kwasu solnego w żołądku zgłaszano nieco większą częstość występowania torbieli gruczołowych żołądka. Zmiany te stanowią fizjologiczne następstwo znacznego zahamowania wydzielania kwasu, mają charakter łagodny i wydają się być przemijające.¹²

Obniżenie kwaśności soku żołądkowego, niezależnie od przyczyny (w tym po zastosowaniu inhibitorów pompy protonowej), zwiększa ilość fizjologicznej flory bakteryjnej w przewodzie pokarmowym. Leczenie inhibitorami pompy protonowej może prowadzić do niewielkiego wzrostu ryzyka zakażeń przewodu pokarmowego bakteriami z rodzaju Salmonella i Campylobacter, a u pacjentów hospitalizowanych prawdopodobnie także bakteriami Clostridium difficile.¹³

Skuteczność u dzieci i młodzieży

Przeprowadzono badanie kliniczne kontrolowane placebo u 98 pacjentów w wieku od 1 do 11 miesięcy, oceniające skuteczność i bezpieczeństwo leczenia u pacjentów z oznakami i objawami GERD (choroby refluksowej przełyku). Esomeprazol w dawce 1 mg/kg masy ciała podawano doustnie raz na dobę przez dwa tygodnie (faza otwarta). Następnie 80 pacjentów włączono do drugiej, 4-tygodniowej, podwójnie zaślepionej fazy odstawiania. Nie zaobserwowano istotnej różnicy między grupą placebo a grupą przyjmującą esomeprazol w odniesieniu do pierwszorzędowego punktu końcowego, którym był czas do zaprzestania stosowania terapii z powodu nasilenia objawów.¹⁴

W innym badaniu klinicznym kontrolowanym placebo, przeprowadzonym u 52 pacjentów w wieku poniżej 1 miesiąca, oceniano skuteczność i bezpieczeństwo leczenia objawów choroby refluksowej przełyku. Esomeprazol podawano doustnie w dawce 0,5 mg/kg masy ciała raz na dobę przez minimum 10 dni. Nie stwierdzono istotnej różnicy między grupami esomeprazolu i placebo w odniesieniu do głównego punktu końcowego, którym była zmiana względem stanu wyjściowego częstości występowania objawów GERD.<sup data-drug="Esomeprazol Accord" data-section="Właściwości farmakodynamiczne" title="W badaniu klinicznym kontrolowanym placebo (52 pacjentów w wieku 15

Wyniki badań z udziałem dzieci udowodniły, że dawki esomeprazolu 0,5 mg/kg masy ciała oraz 1,0 mg/kg masy ciała u dzieci w wieku odpowiednio poniżej 1 miesiąca oraz od 1 do 11 miesięcy, zmniejszają średni odsetek czasu, w którym pH wewnątrz przełyku utrzymuje się na poziomie poniżej 4.<sup data-drug="Esomeprazol Accord" data-section="Właściwości farmakodynamiczne" title="Wyniki badań z udziałem dzieci wykazały również, że dawki esomeprazolu 0,5 mg/kg masy ciała oraz 1,0 mg/kg masy ciała u dzieci w wieku odpowiednio < 1 miesiąca oraz od 1 do 11 miesięcy, zmniejszają średni odsetek czasu, w którym pH wewnątrz przełyku utrzymuje się na poziomie 16

Profil bezpieczeństwa w populacji pediatrycznej okazał się podobny do obserwowanego u pacjentów dorosłych. W badaniu u dzieci z objawami GERD (w wieku od poniżej 1 roku do 17 lat) otrzymujących długotrwale inhibitory pompy protonowej, u 61% dzieci wystąpiła niewielkiego stopnia hiperplazja komórek ECL, której znaczenie kliniczne nie jest znane. Co istotne, nie obserwowano rozwoju zanikowego nieżytu żołądka ani guzów o charakterze rakowiaka.<sup data-drug="Esomeprazol Accord" data-section="Właściwości farmakodynamiczne" title="Profil bezpieczeństwa okazał się podobny do zaobserwowanego u pacjentów dorosłych. W badaniu u dzieci z objawami GERD (w wieku od 17