Interakcje leku
Dilzem retard 90 mg

Interakcje z innymi produktami leczniczymi i inne rodzaje interakcji

Diltiazem, jako bloker kanałów wapniowych, wchodzi w liczne interakcje z innymi produktami leczniczymi, które mogą mieć istotne znaczenie kliniczne. Ze względu na swoje właściwości farmakologiczne oraz wpływ na metabolizm innych leków, diltiazem może nasilać lub osłabiać działanie wielu substancji leczniczych, prowadząc do potencjalnie niebezpiecznych konsekwencji. Należy zachować szczególną ostrożność przy jednoczesnym stosowaniu diltiazemu z innymi lekami, które wpływają na układ sercowo-naczyniowy, przewodzenie w sercu lub są metabolizowane przez cytochrom P450 3A4.¹

Produkty lecznicze przeciwwskazane do jednoczesnego stosowania

Istnieją leki, których stosowanie łącznie z diltiazemem jest bezwzględnie przeciwwskazane ze względu na ryzyko wystąpienia poważnych działań niepożądanych, zagrażających życiu pacjenta:²

• Dantrolen (we wlewie dożylnym) – jednoczesne podanie diltazemu i dantrolenu dożylnie może prowadzić do migotania komór zakończonego zgonem, co zaobserwowano w badaniach na zwierzętach laboratoryjnych. Połączenie antagonisty wapnia z dantrolenem stanowi potencjalnie zagrożenie dla życia pacjenta.³
• Iwabradyna – stosowanie iwabradyny jednocześnie z diltiazemem jest przeciwwskazane ze względu na uzupełniające się działanie tych leków polegające na zmniejszeniu częstości akcji serca, co może prowadzić do nadmiernej bradykardii.⁴
• Lomitapid – diltiazem, jako umiarkowany inhibitor CYP3A4, może zwiększać stężenie lomitapidu w osoczu poprzez hamowanie jego metabolizmu, co prowadzi do podwyższonego ryzyka hepatotoksyczności manifestującej się wzrostem aktywności enzymów wątrobowych.⁵

Jednoczesne stosowanie wymagające zachowania ostrożności

Poniższe leki można stosować jednocześnie z diltiazemem, jednak konieczne jest zachowanie szczególnej ostrożności, monitorowanie stanu klinicznego pacjenta oraz ewentualne dostosowanie dawkowania:⁶

• Lit – istnieje ryzyko nasilenia działania neurotoksycznego litu podczas jednoczesnego stosowania z diltiazemem.⁷
• Pochodne azotanów – obserwuje się nasilenie działania hipotensyjnego oraz zwiększone ryzyko omdleń wynikające z addytywnego działania rozszerzającego naczynia krwionośne. U pacjentów przyjmujących antagonistów wapnia należy rozpoczynać podawanie pochodnych azotanów stopniowo, systematycznie zwiększając dawkę.⁸
• Teofilina – diltiazem może powodować zwiększenie stężenia teofiliny we krwi, co może prowadzić do nasilenia jej działania i zwiększonego ryzyka wystąpienia działań niepożądanych.⁹
• Leki blokujące receptory alfa-adrenergiczne – podczas jednoczesnego stosowania z diltiazemem obserwuje się nasilenie działania przeciwnadciśnieniowego. Terapia skojarzona może wywołać lub zintensyfikować niedociśnienie tętnicze. Stosowanie diltiazemu w połączeniu z alfa-adrenolitykiem można rozważyć wyłącznie pod warunkiem ścisłego monitorowania ciśnienia tętniczego.¹⁰
• Amiodaron, digoksyna – jednoczesne stosowanie tych leków z diltiazemem wiąże się ze zwiększonym ryzykiem wystąpienia bradykardii. Należy zachować szczególną ostrożność, zwłaszcza u osób w podeszłym wieku oraz w przypadku stosowania dużych dawek.¹¹
• Leki blokujące receptory beta-adrenergiczne – połączenie diltiazemu z beta-adrenolitykami może prowadzić do wystąpienia zaburzeń rytmu serca (wyraźna bradykardia, blok zatokowy), zaburzeń przewodzenia zatokowo-przedsionkowego i przedsionkowo-komorowego oraz niewydolności serca w wyniku działania synergistycznego. Stosowanie takiego skojarzenia dopuszczalne jest jedynie w warunkach umożliwiających ścisłą obserwację kliniczną i pod kontrolą EKG, szczególnie na początku leczenia.¹²
• Inne leki przeciwarytmiczne – ze względu na przeciwarytmiczne właściwości diltiazemu, nie zaleca się jego jednoczesnego stosowania z innymi lekami przeciwarytmicznymi z powodu dodatkowego ryzyka nasilenia działań niepożądanych ze strony układu sercowo-naczyniowego. Jeśli takie połączenie jest konieczne, można je zastosować wyłącznie w warunkach umożliwiających ścisłą obserwację kliniczną i pod kontrolą EKG.¹³
• Karbamazepina – diltiazem powoduje zwiększenie stężenia karbamazepiny we krwi. Zaleca się regularne oznaczanie stężeń karbamazepiny w osoczu i w razie potrzeby odpowiednie dostosowanie dawki.¹⁴
• Ryfampicyna – jako induktor CYP3A4, ryfampicyna może powodować zmniejszenie stężenia diltiazemu w osoczu po rozpoczęciu leczenia. Podczas rozpoczynania lub kończenia terapii ryfampicyną należy ściśle monitorować stan pacjenta i w razie potrzeby dostosować dawkowanie diltiazemu.¹⁵
• Antagoniści receptora H2 (cymetydyna, ranitydyna) – powodują zwiększenie stężenia diltiazemu w osoczu. Pacjentów przyjmujących diltiazem należy ściśle monitorować podczas rozpoczynania lub kończenia leczenia antagonistą receptora H2. Może być konieczne dostosowanie dawki dobowej diltiazemu.¹⁶
• Cyklosporyna – diltiazem powoduje zwiększenie stężenia cyklosporyny we krwi. Zaleca się zmniejszenie dawki cyklosporyny, monitorowanie czynności nerek, kontrolowanie stężenia cyklosporyny we krwi i dostosowanie dawki zarówno w trakcie leczenia skojarzonego, jak i po odstawieniu cyklosporyny.¹⁷

Interakcje związane z metabolizmem CYP3A4

Diltiazem jest metabolizowany głównie przez izoenzym CYP3A4 cytochromu P450, a jednocześnie sam jest inhibitorem tego enzymu. Ta właściwość prowadzi do licznych interakcji z lekami, które są metabolizowane tą samą drogą.¹⁸

• Benzodiazepiny (midazolam, triazolam) – diltiazem powoduje istotne zwiększenie stężenia midazolamu i triazolamu w osoczu oraz wydłużenie ich okresu półtrwania. Szczególną ostrożność należy zachować w przypadku stosowania krótko działających benzodiazepin metabolizowanych przez CYP3A4 u pacjentów przyjmujących diltiazem.¹⁹
• Kortykosteroidy (metyloprednizolon) – diltiazem hamuje metabolizm metyloprednizolonu poprzez wpływ na CYP3A4 oraz hamuje aktywność glikoproteiny P. Należy monitorować stan pacjenta podczas rozpoczynania leczenia metyloprednizolonem oraz dostosować dawkę tego leku w razie potrzeby.²⁰
• Statyny – jako inhibitor CYP3A4, diltiazem może powodować istotne zwiększenie pola powierzchni pod krzywą (AUC) niektórych statyn, co zwiększa ryzyko rozwoju miopatii i rabdomiolizy. Dotyczy to szczególnie statyn metabolizowanych przez CYP3A4. Jeśli to możliwe, podczas terapii diltiazemem zaleca się stosowanie statyn, które nie są metabolizowane przez CYP3A4. W przeciwnym wypadku konieczne jest ścisłe monitorowanie pacjenta pod kątem objawów toksycznego działania statyn.²¹
• Inhibitory ssaczego celu rapamycyny (kinazy mTOR) – jednoczesne stosowanie diltiazemu z syrolimusem powoduje 1,4- do 1,6-krotnego zwiększenia wartości Cmax i pola powierzchni pod krzywą (AUC) syrolimusu. Diltiazem może zwiększać stężenie ewerolimusu we krwi poprzez hamowanie jego metabolizmu przez CYP3A4 lub zmniejszanie wypływu ewerolimusu z komórek jelitowych za pośrednictwem glikoproteiny P. Przy jednoczesnym stosowaniu diltiazemu z inhibitorami mTOR (syrolimusem, temsyrolimusem, ewerolimusem) może wystąpić konieczność zmniejszenia dawki inhibitora.²²

Interakcje diltiazemu z alkoholem

Jednoczesne spożywanie alkoholu podczas terapii diltiazemem może prowadzić do nasilenia działania hipotensyjnego leku. Alkohol, podobnie jak diltiazem, powoduje rozszerzenie naczyń krwionośnych, co w efekcie prowadzi do addytywnego obniżenia ciśnienia tętniczego. Połączenie tych dwóch substancji zwiększa ryzyko wystąpienia niedociśnienia ortostatycznego, zawrotów głowy, omdleń oraz upadków, szczególnie u osób w podeszłym wieku.

Ponadto alkohol może osłabiać metabolizm diltiazemu poprzez konkurencję o enzymy układu cytochromu P450, co może prowadzić do zwiększenia stężenia leku we krwi i nasilenia działań niepożądanych, takich jak bradykardia czy zaburzenia przewodzenia przedsionkowo-komorowego.

Pacjentom przyjmującym diltiazem zaleca się unikanie spożywania alkoholu lub znaczne ograniczenie jego ilości. W przypadku okazjonalnego spożycia alkoholu należy poinformować pacjenta o możliwych konsekwencjach takiego połączenia oraz nauczyć go rozpoznawania objawów nadmiernego spadku ciśnienia tętniczego.

Tabela interakcji diltiazemu z innymi produktami leczniczymi