Wpływ leku Dagrafors na płodność, ciążę i laktację

Podczas stosowania produktu leczniczego Dagrafors, zawierającego substancję czynną dapagliflozynę (w postaci dapagliflozyny propanodiolu jednowodnego), konieczne jest uwzględnienie jego potencjalnego wpływu na płodność, przebieg ciąży oraz karmienie piersią. Kompleksowa analiza dostępnych danych klinicznych oraz wyników badań przedklinicznych pozwala na sformułowanie szczegółowych zaleceń dla personelu medycznego dotyczących stosowania tego leku u kobiet w okresie reprodukcyjnym.¹

Stosowanie dapagliflozyny w okresie ciąży

Aktualnie nie dysponujemy danymi dotyczącymi stosowania dapagliflozyny u kobiet w ciąży. Ta luka w wiedzy klinicznej nakazuje szczególną ostrożność przy rozważaniu zastosowania produktu leczniczego Dagrafors u kobiet ciężarnych.²

Badania przedkliniczne przeprowadzone na modelu zwierzęcym (szczury) wykazały istotny toksyczny wpływ dapagliflozyny na rozwijające się nerki płodu. Co szczególnie istotne, toksyczność ta obserwowana była w okresie odpowiadającym drugiemu i trzeciemu trymestrowi ciąży u ludzi. Wyniki te mają bezpośrednie przełożenie na zalecenia kliniczne.³

W związku z powyższym, stosowanie produktu leczniczego Dagrafors jest bezwzględnie przeciwwskazane w drugim i trzecim trymestrze ciąży. Potencjalne ryzyko toksycznego wpływu na rozwijające się nerki płodu przewyższa korzyści terapeutyczne u matki w tym okresie.⁴

Postępowanie w przypadku zajścia w ciążę

Jeżeli pacjentka leczona dapagliflozyną zajdzie w ciążę podczas terapii, należy niezwłocznie przerwać stosowanie leku Dagrafors. Zalecenie to wynika z braku danych o bezpieczeństwie stosowania dapagliflozyny w ciąży oraz z potwierdzonego niekorzystnego wpływu substancji na rozwój nerek płodu w badaniach przedklinicznych.⁵

Lekarze prowadzący powinni poinformować pacjentki w wieku rozrodczym o konieczności stosowania skutecznej antykoncepcji podczas leczenia dapagliflozyną oraz o potrzebie natychmiastowego zgłoszenia faktu zajścia w ciążę w celu modyfikacji terapii.

Stosowanie dapagliflozyny podczas karmienia piersią

Obecny stan wiedzy nie pozwala na jednoznaczne określenie, czy dapagliflozyna i/lub jej metabolity przenikają do mleka kobiecego. Ta istotna luka w danych klinicznych stanowi podstawę do zachowania szczególnej ostrożności przy rozważaniu stosowania leku Dagrafors u kobiet karmiących piersią.⁶

Natomiast dostępne dane z badań farmakodynamicznych i toksykologicznych na modelach zwierzęcych jednoznacznie potwierdziły, że dapagliflozyna i jej metabolity przenikają do mleka. Ponadto, wykazano, że substancja wywiera wpływ na karmione potomstwo, co jest związane z jej właściwościami farmakologicznymi.⁷

Na podstawie tych danych nie można wykluczyć potencjalnego zagrożenia dla noworodka/dziecka karmionego piersią, dlatego stosowanie dapagliflozyny jest przeciwwskazane u kobiet w okresie karmienia piersią.⁸

Kobietom karmiącym piersią, u których istnieje wskazanie do stosowania dapagliflozyny, należy rekomendować przerwanie karmienia piersią lub wybór alternatywnej metody leczenia na czas karmienia piersią.

Wpływ dapagliflozyny na płodność

Dotychczas nie przeprowadzono badań klinicznych oceniających wpływ dapagliflozyny na płodność u ludzi. Ta luka w danych klinicznych ogranicza możliwość sformułowania jednoznacznych zaleceń dotyczących wpływu leku na płodność u kobiet i mężczyzn.⁹

Dostępne są natomiast wyniki badań przedklinicznych przeprowadzonych na modelach zwierzęcych (szczury). W badaniach tych stosowano różne dawki dapagliflozyny i nie wykazano istotnego wpływu na płodność zarówno u samic jak i samców szczurów.¹⁰

Pomimo braku negatywnych wyników badań na zwierzętach, należy zachować ostrożność przy ekstrapolacji tych danych na populację ludzką. Pacjentom zaniepokojonym potencjalnym wpływem leku na płodność należy przedstawić ograniczenia obecnego stanu wiedzy w tym zakresie.

Podsumowanie zaleceń dla lekarzy

• Dapagliflozyna jest przeciwwskazana w drugim i trzecim trymestrze ciąży ze względu na udokumentowany toksyczny wpływ na rozwijające się nerki płodu w badaniach przedklinicznych
• W przypadku zajścia w ciążę podczas leczenia dapagliflozyną, należy niezwłocznie przerwać stosowanie leku
• Nie należy stosować dapagliflozyny u kobiet karmiących piersią ze względu na potencjalne ryzyko dla noworodka/dziecka
• Brak jest danych dotyczących wpływu dapagliflozyny na płodność u ludzi, jednak badania na zwierzętach nie wykazały takiego wpływu
• Należy poinformować pacjentki w wieku rozrodczym o konieczności stosowania skutecznej antykoncepcji podczas leczenia dapagliflozyną

Podejmując decyzję o włączeniu leku Dagrafors (dapagliflozyna) w dawce 5 mg lub 10 mg u kobiet w wieku rozrodczym, lekarz powinien każdorazowo rozważyć stosunek potencjalnych korzyści terapeutycznych do ryzyka, szczególnie w kontekście możliwości zajścia w ciążę lub karmienia piersią.¹¹