Przeciwwskazania stosowania leku Clariscan. Kiedy i w jakich warunkach odradzić pacjentowi stosowanie tego leku?

Przeciwwskazania do stosowania środka kontrastowego Clariscan (kwas gadoterowy) w postaci roztworu do wstrzykiwań o stężeniu 0,5 mmol/ml są ściśle określone i wymagają szczególnej uwagi personelu medycznego podczas kwalifikacji pacjenta do badania z użyciem tego preparatu. Kwas gadoterowy stanowi kompleks gadolinu i kwasu 1,4,7,10-tetraazacyklododekano-N,N’,N”,N”’-tetraoctowego (DOTA), który stosowany jest jako środek kontrastowy w diagnostyce obrazowej.¹

Nadwrażliwość jako główne przeciwwskazanie

Podstawowym i jedynym wymienionym w charakterystyce produktu leczniczego przeciwwskazaniem do stosowania Clariscan jest nadwrażliwość na substancję czynną lub na którąkolwiek substancję pomocniczą zawartą w preparacie. Oznacza to, że pacjenci z udokumentowaną historią reakcji alergicznych lub innych niepożądanych reakcji na kwas gadoterowy lub jego składniki nie powinni otrzymywać tego środka kontrastowego.²

Ocena ryzyka przed podaniem preparatu

Przed podaniem środka kontrastowego Clariscan lekarz kwalifikujący pacjenta do badania powinien przeprowadzić dokładny wywiad w kierunku wcześniejszych reakcji alergicznych na środki kontrastowe zawierające gadolin, w tym szczególnie na kompleksy gadolinu z kwasem tetraazacyklododekano-tetraoctowym (DOTA). Ważne jest również zebranie informacji na temat ewentualnych reakcji nadwrażliwości na substancje pomocnicze zawarte w preparacie.³

Należy pamiętać, że Clariscan zawiera kwas gadoterowy w formie roztworu o ściśle określonych parametrach fizykochemicznych, które mogą mieć znaczenie przy ocenie ryzyka wystąpienia działań niepożądanych:⁴

Identyfikacja pacjentów z grupy ryzyka

W kontekście przeciwwskazania dotyczącego nadwrażliwości, należy zwrócić szczególną uwagę na pacjentów z następującymi czynnikami ryzyka:

• Wcześniejsze reakcje alergiczne na środki kontrastowe zawierające gadolin – takich pacjentów należy dokładnie monitorować lub rozważyć zastosowanie alternatywnej metody diagnostycznej
• Stwierdzone alergie lub skłonność do reakcji alergicznych – pacjenci z astmą, alergią na inne substancje lub z wywiadem w kierunku reakcji anafilaktycznych wymagają szczególnej ostrożności
• Pacjenci z reakcją nadwrażliwości na składniki preparatu Clariscan, w tym tetraksetan (DOTA) w ilości 202,46 mg/ml oraz tlenek gadolinu w ilości 90,62 mg/ml⁵

Postępowanie w przypadku zidentyfikowanych przeciwwskazań

W sytuacji, gdy u pacjenta zidentyfikowano przeciwwskazanie do zastosowania preparatu Clariscan, lekarz powinien:

1. Rozważyć alternatywne metody diagnostyczne niewymagające podania środka kontrastowego zawierającego gadolin
2. Zastosować inny środek kontrastowy, jeśli reakcja nadwrażliwości dotyczyła konkretnie kwasu gadoterowego, ale nie innych związków gadolinu
3. Rozważyć korzyści i ryzyko związane z podaniem leku w przypadku względnych przeciwwskazań, przy jednoczesnym zapewnieniu odpowiedniego nadzoru i dostępności sprzętu oraz leków do leczenia ewentualnych reakcji nadwrażliwości

Należy pamiętać, że Clariscan dostępny jest w dwóch postaciach farmaceutycznych: jako roztwór do wstrzykiwań oraz roztwór do wstrzykiwań w ampułko-strzykawce. Oba preparaty mają identyczny skład i stężenie substancji czynnej, więc przeciwwskazania do ich stosowania są takie same.⁶