Właściwości farmakokinetyczne kwasu gadoterowego

Produkt leczniczy Clariscan zawierający kwas gadoterowy w postaci soli megluminowej (279,32 mg/ml, co odpowiada 0,5 mmol/ml) wykazuje charakterystyczne właściwości farmakokinetyczne, które determinują jego zachowanie w organizmie po podaniu. Roztwór do wstrzykiwań charakteryzuje się osmolalnością 1350 mOsm/kg w temperaturze 37°C oraz lepkością 3,0 mPas*s w temperaturze 20°C i 2,1 mPas*s w temperaturze 37°C, przy pH w zakresie 6,5-8,0.¹

Dystrybucja kwasu gadoterowego

Po podaniu dożylnym, kwas gadoterowy ulega dystrybucji głównie w płynie pozakomórkowym organizmu. Objętość dystrybucji wynosi w przybliżeniu 18 litrów, co odpowiada w przybliżeniu objętości płynu pozakomórkowego. Istotną cechą kwasu gadoterowego jest brak wiązania z białkami osocza, w tym z albuminami surowicy. W kontekście stosowania u kobiet w ciąży i karmiących piersią należy podkreślić, że substancja czynna słabo przenika do mleka matki oraz charakteryzuje się powolnym przechodzeniem przez barierę łożyskową.²

Metabolizm kwasu gadoterowego

Kompleks gadolinu z kwasem 1,4,7,10-tetraazacyklododekano-N,N’,N”,N”’-tetraoctowym (DOTA) charakteryzuje się wysoką stabilnością metaboliczną. W badaniach farmakokinetycznych nie wykryto żadnych metabolitów kwasu gadoterowego, co wskazuje, że substancja czynna nie podlega procesom biotransformacji w organizmie i jest wydalana w postaci niezmienionej.³ Struktura chemiczna tego związku, składająca się z tetraksetan (DOTA) (202,46 mg) oraz tlenku gadolinu (90,62 mg), zapewnia stabilność kompleksu podczas przechowywania jak i po podaniu do organizmu.⁴

Eliminacja kwasu gadoterowego

Proces eliminacji kwasu gadoterowego z organizmu przebiega szybko i efektywnie. Substancja czynna jest wydalana w postaci niezmienionej, głównie przez nerki w mechanizmie filtracji kłębuszkowej. Po 6 godzinach od podania dożylnego eliminacji ulega 89% podanej dawki, natomiast po 24 godzinach – 95%. Wydalanie kwasu gadoterowego ze stolcem jest nieistotne z punktu widzenia całkowitej eliminacji leku. U pacjentów z prawidłową czynnością nerek okres półtrwania eliminacji wynosi około 1,6 godziny.⁵

Właściwości farmakokinetyczne u pacjentów z nieprawidłową czynnością nerek

U pacjentów z zaburzeniami czynności nerek obserwuje się znaczące zmiany w parametrach farmakokinetycznych kwasu gadoterowego, przede wszystkim w zakresie okresu półtrwania eliminacji. Stopień wydłużenia okresu półtrwania koreluje z nasileniem niewydolności nerek mierzonej wartością klirensu kreatyniny:

• Przy wartościach klirensu kreatyniny w zakresie od 30 do 60 ml/min okres półtrwania eliminacji zwiększa się do około 5 godzin
• Przy wartościach klirensu kreatyniny w zakresie od 10 do 30 ml/min okres półtrwania eliminacji zwiększa się znacząco – do około 14 godzin

Powyższe dane wskazują na konieczność uwzględnienia stopnia wydolności nerek przy planowaniu podania leku oraz interpretacji badań diagnostycznych z wykorzystaniem kwasu gadoterowego jako środka kontrastowego.⁶

Parametry fizykochemiczne wpływające na właściwości farmakokinetyczne

Właściwości fizykochemiczne roztworu kwasu gadoterowego mają istotny wpływ na jego zachowanie w organizmie. Produkt Clariscan w postaci roztworu do wstrzykiwań jest przezroczysty, bezbarwny do jasnożółtego, zawierający kwas gadoterowy w stężeniu 279,32 mg/ml, co odpowiada 0,5 mmol/ml.⁷

Powyższe parametry fizykochemiczne determinują zachowanie preparatu w organizmie, wpływając na jego dystrybucję w tkankach, przechodzenie przez bariery fizjologiczne oraz szybkość eliminacji.⁸