Interakcje z innymi produktami leczniczymi i inne rodzaje interakcji

Cisplatyna wykazuje złożony profil interakcji z innymi lekami, co wymaga szczególnej uwagi podczas planowania terapii. Ze względu na jej działanie cytotoksyczne oraz specyficzny mechanizm działania, może dochodzić do wzmocnienia działań niepożądanych przy jednoczesnym stosowaniu z innymi lekami o podobnym profilu toksyczności. Interakcje te mogą dotyczyć różnych układów organizmu, w szczególności nerek, narządu słuchu oraz układu krwiotwórczego.¹

Interakcje z lekami nefrotoksycznymi

Szczególną ostrożność należy zachować podczas jednoczesnego stosowania cisplatyny z lekami o potencjale nefrotoksycznym. Równoczesne podawanie takich substancji może prowadzić do nasilenia toksycznego działania cisplatyny na nerki. Do leków tych należą m.in. cefalosporyny, aminoglikozydy, amfoterycyna B oraz substancje kontrastujące stosowane w diagnostyce obrazowej.²

Szczególną uwagę należy zwrócić na antybiotyki aminoglikozydowe, które mogą nasilać nefrotoksyczność nie tylko podczas jednoczesnego stosowania z cisplatyną, ale również gdy są podawane w okresie 1-2 tygodni po zakończeniu leczenia cisplatyną. Z tego powodu nie zaleca się jednoczesnego stosowania innych potencjalnie nefrotoksycznych leków, takich jak amfoterycyna B, podczas terapii cisplatyną.³

Interakcje z lekami wydalanymi przez nerki

Ze względu na potencjalne upośledzenie czynności nerek przez cisplatynę, należy zachować ostrożność przy stosowaniu leków, które są głównie wydalane drogą nerkową. Dotyczy to m.in. cytostatyków takich jak bleomycyna i metotreksat. Ich eliminacja może być zmniejszona, co może prowadzić do nasilenia ich działania toksycznego.⁴

Jednoczesne podawanie cisplatyny z ifosfamidem może nasilać toksyczność ifosfamidu wobec nerek. Podobne ryzyko występuje u pacjentów, którzy byli wcześniej leczeni cisplatyną, co wskazuje na kumulacyjny efekt nefrotoksyczny.⁵

Interesującą obserwacją jest obniżenie stężenia litu we krwi u pacjentów leczonych cisplatyną w połączeniu z bleomycyną i etopozydem. Z tego powodu zaleca się monitorowanie stężenia litu u pacjentów otrzymujących takie skojarzenie leków.⁶

Interakcje z lekami ototoksycznymi

Cisplatyna wykazuje działanie ototoksyczne, które może być nasilone przez jednoczesne lub sekwencyjne stosowanie innych leków o podobnym działaniu niepożądanym. Do tej grupy należą przede wszystkim aminoglikozydy oraz diuretyki pętlowe. Ryzyko to jest szczególnie wysokie u pacjentów z zaburzeniami czynności nerek.⁷

Należy unikać stosowania diurezy wymuszonej diuretykami pętlowymi u pacjentów otrzymujących dawki cisplatyny większe niż 60 mg/m² pc., u których wydalanie moczu jest mniejsze niż 1000 ml na 24 godziny, ze względu na ryzyko uszkodzenia nerkowych dróg moczowych oraz nasilenie ototoksyczności.⁸

Ifosfamid stosowany jednocześnie z cisplatyną zwiększa ryzyko utraty słuchu, co potwierdza konieczność monitorowania funkcji słuchu podczas tej kombinacji terapeutycznej.⁹

Interakcje z lekami przeciwhistaminowymi i pochodnymi fenotiazyny

Jednoczesne stosowanie cisplatyny z lekami przeciwhistaminowymi (buklizyna, cyklizyna, meklozyna), fenotiazyn, pochodnych tioksantenu lub trimetobenzamidów może maskować wczesne objawy ototoksyczności, takie jak zawroty głowy i szum uszny. Może to utrudniać wczesne wykrycie uszkodzenia narządu słuchu i odpowiednią modyfikację terapii.¹⁰

Interakcje z doustnymi lekami przeciwzakrzepowymi

W przypadku jednoczesnego stosowania cisplatyny z doustnymi lekami przeciwzakrzepowymi wskazane jest regularne monitorowanie parametrów krzepnięcia krwi, w szczególności wartości INR (Międzynarodowy Współczynnik Znormalizowany). Dostosowanie dawki leków przeciwzakrzepowych może być konieczne w celu utrzymania odpowiedniego poziomu antykoagulacji.¹¹

Interakcje z paklitakselem

Podanie cisplatyny przed wlewem paklitakselu może zmniejszać klirens paklitakselu o około 33%. W konsekwencji może to prowadzić do nasilenia neurotoksyczności paklitakselu. Należy więc rozważyć odpowiednią modyfikację dawkowania lub kolejności podawania tych leków.¹²

Interakcje z lekami przeciwdrgawkowymi/przeciwpadaczkowymi

Podczas leczenia cisplatyną może dochodzić do zmniejszenia stężenia leków przeciwdrgawkowych w surowicy do poziomów subterapeutycznych. Dobrze udokumentowany jest przykład fenytoiny, której stężenie w surowicy może być zmniejszone u pacjentów otrzymujących jednocześnie cisplatynę. Mechanizm tej interakcji prawdopodobnie wiąże się ze zmniejszonym wchłanianiem i/lub zwiększonym metabolizmem fenytoiny. W takich przypadkach zaleca się monitorowanie stężenia fenytoiny w osoczu i odpowiednie dostosowywanie jej dawki.¹³

Interakcje z lekami przeciw dnie moczanowej

Cisplatyna może prowadzić do zwiększenia stężenia kwasu moczowego we krwi. U pacjentów otrzymujących jednocześnie leki przeciw dnie moczanowej, takie jak allopurynol, kolchicyna, probenecyd lub sulfinpirazon, może być konieczne dostosowanie dawki tych leków w celu skutecznej kontroli hiperurykemii i objawów dny moczanowej.¹⁴

Interakcje z pirydoksyną i altretaminą

W randomizowanym badaniu dotyczącym leczenia zaawansowanego raka jajnika zaobserwowano, że jednoczesne podanie pirydoksyny i altretaminy (heksametylomelaminy) z cisplatyną miało negatywny wpływ na odpowiedź na leczenie. Należy więc unikać takiego skojarzenia, gdyż może ono obniżać skuteczność terapii.¹⁵

Interakcje z innymi cytostatykami

Cisplatyna może być stosowana w połączeniu z innymi cytostatykami o komplementarnych mechanizmach działania, jednak należy pamiętać, że w takich przypadkach może wystąpić toksyczność addytywna. Hamowanie czynności szpiku kostnego wywołane przez cisplatynę będzie sumować się z podobnym działaniem innych jednocześnie podawanych leków, takich jak cefalorydyna, furosemid czy aminoglikozydy.¹⁶

Interakcje z glinem

Cisplatyna może wchodzić w interakcje z glinem, dlatego należy unikać kontaktu leku z przedmiotami zawierającymi glin, takimi jak niektóre zestawy do infuzji czy igły.¹⁷

Interakcje cisplatyny z alkoholem

Jednoczesne spożywanie alkoholu podczas terapii cisplatyną może prowadzić do nasilenia niektórych działań niepożądanych tego leku. Alkohol, podobnie jak cisplatyna, może wykazywać działanie nefrotoksyczne, co może prowadzić do sumowania się tych efektów i zwiększonego ryzyka uszkodzenia nerek. Ponadto, alkohol może nasilać nudności i wymioty związane z terapią cisplatyną, które są jednymi z najczęstszych działań niepożądanych tego leku.

Alkohol może również wchodzić w interakcje z lekami przeciwwymiotnymi stosowanymi w celu kontroli nudności i wymiotów wywołanych przez cisplatynę, potencjalnie zmniejszając ich skuteczność lub nasilając działanie sedatywne. Dodatkowo, etanol, będąc substancją hepatotoksyczną, może nasilać obciążenie wątroby związane z metabolizmem cisplatyny i innych jednocześnie stosowanych leków.

Ze względu na potencjalne ryzyko nasilenia działań niepożądanych i możliwość wpływu na skuteczność leczenia, zaleca się całkowitą abstynencję od alkoholu podczas terapii cisplatyną oraz przez co najmniej kilka dni po jej zakończeniu.

Tabela interakcji cisplatyny z innymi lekami