Właściwości farmakodynamiczne leku Cefuroxime TZF

Cefuroxime TZF to produkt leczniczy należący do grupy farmakoterapeutycznej cefalosporyn drugiej generacji (kod ATC: J01DC02), stosowany jako lek przeciwbakteryjny do podawania ogólnego. Dostępny jest w postaci proszku do sporządzania roztworu do wstrzykiwań/do infuzji w dawkach 750 mg oraz 1500 mg.¹

Mechanizm działania

Główny mechanizm działania cefuroksymu polega na hamowaniu syntezy bakteryjnej ściany komórkowej poprzez połączenie z białkami wiążącymi penicyliny (PBP – penicillin binding proteins). To połączenie prowadzi do przerwania biosyntezy peptydoglikanu, kluczowego składnika ściany komórkowej bakterii. W konsekwencji dochodzi do lizy komórki bakteryjnej i jej obumarcia.²

Mechanizmy oporności bakteryjnej

Oporność bakterii na cefuroksym może wynikać z kilku różnych mechanizmów, które mogą występować pojedynczo lub jednocześnie:³

• Hydroliza enzymatyczna – rozkład cząsteczki leku przez bakteryjne beta-laktamazy, w tym enzymy o rozszerzonym spektrum substratowym (ESBL) oraz enzymy Amp-C, które mogą być indukowane lub podlegać trwałej derepresji u niektórych gatunków tlenowych bakterii Gram-ujemnych.⁴
• Modyfikacja miejsca działania – zmniejszone powinowactwo białek wiążących penicyliny (PBP) do cefuroksymu, co ogranicza możliwość połączenia leku z miejscem docelowym.⁵
• Bariera przepuszczalności – nieprzepuszczalność błony zewnętrznej bakterii Gram-ujemnych, która ogranicza dostęp cefuroksymu do białek wiążących penicyliny.⁶
• Aktywne usuwanie leku – bakteryjne pompy efflux aktywnie usuwające lek z komórki, co zmniejsza jego stężenie wewnątrzkomórkowe.⁷

Bakterie, które nabyły oporność na inne cefalosporyny podawane parenteralnie, będą prawdopodobnie wykazywać oporność również na cefuroksym. Ponadto, w zależności od mechanizmu oporności, bakterie oporne na penicyliny mogą charakteryzować się obniżoną wrażliwością lub całkowitą opornością na cefuroksym.⁸

Stężenia graniczne cefuroksymu sodowego

Europejska Komisja Testowania Wrażliwości Drobnoustrojów (EUCAST) określiła następujące wartości graniczne minimalnych stężeń hamujących (MIC) dla cefuroksymu:⁹

Dodatkowe istotne informacje dotyczące wartości granicznych:¹⁰

1. Stężenia graniczne cefalosporyn dla Enterobacteriaceae uwzględniają wszystkie klinicznie istotne mechanizmy oporności, w tym za pośrednictwem ESBL i plazmidowej AmpC. Przy zastosowaniu tych kryteriów, niektóre szczepy wytwarzające beta-laktamazy mogą być klasyfikowane jako wrażliwe lub średnio wrażliwe na cefalosporyny 3. i 4. generacji, niezależnie od obecności ESBL.
2. Stężenie graniczne odnosi się do dawki 1,5 g trzy razy na dobę i dotyczy tylko E. coli, P. mirabilis i Klebsiella spp.
3. O wrażliwości gronkowców na cefalosporyny wnioskuje się na podstawie wrażliwości na metycylinę, z wyjątkiem ceftazydymu, cefiksymu i ceftibutenu, dla których nie ustalono wartości granicznych i których nie należy stosować w zakażeniach wywołanych przez gronkowce.
4. Wrażliwość paciorkowców beta-hemolizujących z grup A, B, C i G na antybiotyki beta-laktamowe wnioskuje się na podstawie wrażliwości na penicylinę.
5. Stężenia graniczne niezwiązane z gatunkiem mają zastosowanie dla dawek dożylnych 750 mg trzy razy na dobę i dużych dawek, co najmniej 1,5 g trzy razy na dobę.

W wielu regionach wykrycie i określenie ESBL jest zalecane lub obowiązkowe dla skutecznego prowadzenia terapii przeciwbakteryjnej.¹¹

Wrażliwość mikrobiologiczna

Należy zaznaczyć, że częstość nabytej oporności wybranych gatunków bakterii może różnić się w zależności od lokalizacji geograficznej i czasu. Z tego powodu zaleca się uzyskanie lokalnych danych dotyczących oporności, szczególnie podczas leczenia ciężkich zakażeń. W przypadkach, gdy lokalny wzorzec oporności podważa skuteczność cefuroksymu w niektórych typach infekcji, wskazane jest skonsultowanie się ze specjalistą.¹²

Cefuroksym wykazuje aktywność przeciwbakteryjną in vitro wobec następujących drobnoustrojów:¹³

Gatunki zwykle wrażliwe

Bakterie tlenowe Gram-dodatnie:

• Staphylococcus aureus (wrażliwy na metycylinę)*
• Streptococcus pyogenes
• Streptococcus agalactiae

Bakterie tlenowe Gram-ujemne:

• Haemophilus parainfluenzae
• Moraxella catarrhalis

Drobnoustroje, wśród których może wystąpić problem oporności nabytej

Bakterie tlenowe Gram-dodatnie:

• Streptococcus pneumoniae
• Streptococcus mitis (grupa viridans)

Bakterie tlenowe Gram-ujemne:

• Citrobacter spp. z wyjątkiem C. freundii
• Enterobacter spp. z wyjątkiem E. aerogenes i E. cloacae
• Escherichia coli
• Haemophilus influenzae
• Klebsiella pneumoniae
• Proteus mirabilis
• Proteus spp. z wyjątkiem P. penneri i P. vulgaris
• Providencia spp.
• Salmonella spp.

Bakterie beztlenowe Gram-dodatnie:

• Peptostreptococcus spp.
• Propionibacterium spp.

Bakterie beztlenowe Gram-ujemne:

• Fusobacterium spp.
• Bacteroides spp.

Drobnoustroje o oporności naturalnej

Bakterie tlenowe Gram-dodatnie:

• Enterococcus faecalis
• Enterococcus faecium

Bakterie tlenowe Gram-ujemne:

• Acinetobacter spp.
• Burkholderia cepacia
• Campylobacter spp.
• Citrobacter freundii
• Enterobacter aerogenes
• Enterobacter cloacae
• Morganella morganii
• Proteus penneri
• Proteus vulgaris
• Pseudomonas aeruginosa
• Serratia marcescens
• Stenotrophomonas maltophilia

Bakterie beztlenowe Gram-dodatnie:

• Clostridioides difficile

Bakterie beztlenowe Gram-ujemne:

• Bacteroides fragilis

Inne drobnoustroje naturalnie oporne:

• Chlamydia spp.
• Mycoplasma spp.
• Legionella spp.

* Wszystkie szczepy S. aureus oporne na metycylinę należy uznać za oporne na cefuroksym.¹⁴

Działanie synergiczne

Badania in vitro wykazały, że cefuroksym sodowy w skojarzeniu z antybiotykami aminoglikozydowymi wykazuje co najmniej działanie sumaryczne (addytywne), a w niektórych przypadkach obserwowano efekt synergistyczny – szczególnie istotne przy leczeniu ciężkich zakażeń wywołanych przez trudne do zwalczania patogeny.¹⁵