Wpływ leku Cataflam 50 na płodność, ciążę i laktację

Stosowanie diklofenaku potasowego w postaci tabletek powlekanych Cataflam 50 może mieć istotny wpływ na płodność, przebieg ciąży oraz karmienie piersią. Jako przedstawiciel grupy niesteroidowych leków przeciwzapalnych, diklofenak działa poprzez hamowanie syntezy prostaglandyn, co niesie ze sobą określone konsekwencje dla rozwijającego się płodu i samej ciąży. Poniżej przedstawiono szczegółowe informacje, które powinny być przekazane pacjentkom przez lekarzy przepisujących ten lek.¹

Stosowanie diklofenaku potasowego w ciąży

Mechanizm działania diklofenaku oparty na hamowaniu syntezy prostaglandyn może znacząco wpływać na przebieg ciąży oraz rozwój zarodka i płodu. Badania epidemiologiczne dostarczają dowodów na zwiększone ryzyko wystąpienia następujących powikłań przy stosowaniu inhibitorów syntezy prostaglandyn we wczesnym okresie ciąży:²

• Zwiększone ryzyko poronienia
• Podwyższone ryzyko wad rozwojowych serca
• Częstsze występowanie wytrzewienia jelit

Należy podkreślić, że wartość bezwzględnego ryzyka wystąpienia wad rozwojowych układu sercowo-naczyniowego zwiększa się z mniej niż 1% do około 1,5% przy stosowaniu tego typu leków. Ryzyko to rośnie proporcjonalnie do dawki i czasu trwania terapii.³

Wyniki badań przedklinicznych

W badaniach przeprowadzonych na modelach zwierzęcych wykazano, że podawanie inhibitorów syntezy prostaglandyn skutkowało:⁴

• Zwiększoną liczbą strat przedimplantacyjnych
• Zwiększoną liczbą strat poimplantacyjnych
• Wyższą śmiertelnością zarodków i płodów

Dodatkowo zaobserwowano zwiększenie częstości występowania różnych wad wrodzonych, w szczególności dotyczących układu sercowo-naczyniowego, u zwierząt, którym podawano inhibitor syntezy prostaglandyn w okresie organogenezy.⁵

Wpływ na drugi i trzeci trymestr ciąży

Od 20. tygodnia ciąży stosowanie diklofenaku może skutkować rozwojem małowodzia na skutek zaburzeń czynności nerek płodu. To powikłanie może wystąpić stosunkowo szybko po rozpoczęciu leczenia, jednakże jest zwykle odwracalne po przerwaniu terapii.⁶

Ponadto, w trakcie leczenia w drugim trymestrze ciąży raportowano przypadki zwężenia przewodu tętniczego. Większość z tych przypadków ustępowała po zaprzestaniu terapii diklofenakiem.⁷

Zalecenia dotyczące stosowania diklofenaku w okresie ciąży

Na podstawie przedstawionych danych sformułowano następujące wytyczne dla lekarzy:⁸

1. W pierwszym i drugim trymestrze ciąży nie należy podawać diklofenaku, chyba że jest to bezwzględnie konieczne z medycznego punktu widzenia.
2. Jeśli diklofenak jest stosowany przez kobietę planującą ciążę lub w trakcie pierwszego i drugiego trymestru ciąży, należy zastosować najmniejszą skuteczną dawkę przez możliwie najkrótszy okres.⁹
3. W przypadku ekspozycji na diklofenak przez kilka dni od 20. tygodnia ciąży, należy rozważyć wdrożenie przedporodowego monitorowania w kierunku:¹⁰
   • Małowodzia – poprzez regularne badania ultrasonograficzne oceniające ilość płynu owodniowego
   • Zwężenia przewodu tętniczego – poprzez echokardiografię płodu

Lekarz prowadzący musi dokładnie przedstawić pacjentce wszystkie potencjalne zagrożenia wynikające ze stosowania diklofenaku potasowego w okresie ciąży, dokonać starannej oceny stosunku korzyści do ryzyka i jeżeli zdecyduje o wdrożeniu terapii, zapewnić odpowiednie monitorowanie stanu pacjentki i płodu.