Właściwości farmakokinetyczne
Cataflam 50 50 mg

Właściwości farmakokinetyczne leku Cataflam 50

Diklofenak potasowy, substancja czynna leku Cataflam 50 (tabletki powlekane 50 mg), charakteryzuje się złożonym profilem farmakokinetycznym obejmującym procesy wchłaniania, dystrybucji, metabolizmu i eliminacji. Poniżej przedstawiono szczegółowy opis tych właściwości z uwzględnieniem specyficznych grup pacjentów oraz zależności liniowych.¹

Wchłanianie

Diklofenak potasowy ulega szybkiemu i całkowitemu wchłanianiu po podaniu doustnym. Absorpcja rozpoczyna się natychmiast po przyjęciu leku, a wchłonięta ilość substancji czynnej jest identyczna z ilością wchłoniętą po przyjęciu takiej samej dawki preparatu dojelitowego. Średnie maksymalne stężenia w osoczu osiągają wartość 3,8 mikromol/l w czasie od 20 do 60 minut po zażyciu jednej tabletki Cataflam 50 zawierającej 50 mg diklofenaku potasowego.²

Przyjmowanie leku wraz z pokarmem nie wpływa znacząco na całkowitą ilość wchłoniętego diklofenaku, może jednak nieznacznie opóźnić początek działania oraz zmniejszyć prędkość absorpcji substancji czynnej.³

Ważnym aspektem farmakokinetyki diklofenaku jest występowanie efektu pierwszego przejścia przez wątrobę, podczas którego metabolizacji ulega około połowa podanej dawki. W konsekwencji, pole pod krzywą stężenia (AUC) po podaniu doustnym lub doodbytniczym stanowi w przybliżeniu połowę wartości uzyskiwanej po parenteralnym podaniu równoważnej dawki.⁴

Podczas wielokrotnego podawania leku farmakokinetyka diklofenaku pozostaje niezmieniona. Przy zachowaniu zalecanych odstępów czasowych między kolejnymi dawkami nie obserwuje się kumulacji substancji czynnej w organizmie.⁵

Dystrybucja

Wiązanie z białkami osocza jest bardzo wysokie i wynosi 99,7%, przy czym diklofenak wiąże się głównie z albuminami (99,4%). Objętość dystrybucji szacuje się na 0,12-0,17 l/kg.⁶

Diklofenak wykazuje zdolność do przenikania do płynu maziowego, gdzie maksymalne stężenie występuje w czasie 2-4 godzin od osiągnięcia szczytowego stężenia w osoczu krwi. Okres półtrwania w fazie eliminacji z płynu maziowego wynosi 3-6 godzin. Istotną właściwością jest utrzymywanie się wyższych stężeń substancji czynnej w płynie maziowym w porównaniu do osocza – już po 2 godzinach od osiągnięcia stężeń maksymalnych w osoczu, stężenia w płynie maziowym są wyższe i utrzymują się na wyższym poziomie przez okres 12 godzin.⁷

Badania wykazały, że diklofenak przenika do mleka matki, jednak w niewielkim stężeniu (100 ng/ml). Szacunkowa ilość substancji czynnej, jaką może przyjąć karmione piersią niemowlę, jest równoważna 0,03 mg/kg/dobę.⁸

Metabolizm

Biotransformacja diklofenaku obejmuje dwa główne szlaki metaboliczne:

• Glukuronidacja niezmienionej cząsteczki – zachodzi częściowo⁹
• Pojedyncza lub wielokrotna hydroksylacja i metoksylacja – główny szlak metaboliczny, prowadzący do powstania kilku pochodnych fenolowych, które następnie w większości ulegają przekształceniu do glukuronidów¹⁰

W procesie metabolizmu powstają następujące główne pochodne fenolowe:

• 3′-hydroksy-diklofenak
• 4′-hydroksy-diklofenak
• 5-hydroksy-diklofenak
• 4′,5-dwuhydroksy-diklofenak
• 3′-hydroksy-4′-metoksy-diklofenak

Spośród metabolitów dwa wykazują aktywność biologiczną, jednak znacznie mniejszą niż związek macierzysty.¹¹

Eliminacja

Całkowity ogólnoustrojowy klirens osoczowy diklofenaku wynosi 263±56 ml/min (średnia wartość ± SD). Okres półtrwania w fazie eliminacji z osocza waha się w przedziale 1-2 godzin. Cztery metabolity, w tym dwa aktywne, charakteryzują się również krótkim okresem półtrwania wynoszącym 1-3 godzin.¹²

Jeden z metabolitów, 3′-hydroksy-4′-metoksy-diklofenak, wyróżnia się znacznie dłuższym okresem półtrwania, jednak jest praktycznie nieaktywny farmakologicznie.¹³

Wydalanie diklofenaku i jego metabolitów przebiega dwiema drogami:

• Wydalanie nerkowe – około 60% podanej dawki jest wydalane z moczem w postaci sprzężonych z glukuronidami niezmienionych cząsteczek i metabolitów, które w większości również ulegają przekształceniu do połączeń glukuronidowych. Mniej niż 1% substancji czynnej jest wydalane w postaci niezmienionej.¹⁴
• Wydalanie wątrobowe – pozostała część dawki (około 40%) jest eliminowana w postaci metabolitów z żółcią do kału.¹⁵

Liniowość lub nieliniowość

Ilość wchłoniętego diklofenaku wykazuje liniową zależność względem wielkości podanej dawki, co oznacza, że zwiększenie dawki prowadzi do proporcjonalnego zwiększenia ilości wchłoniętej substancji czynnej.¹⁶

Szczególne grupy pacjentów

Wpływ wieku

Nie zaobserwowano istotnych, zależnych od wieku różnic we wchłanianiu, metabolizmie czy wydalaniu diklofenaku potasowego.¹⁷

Zaburzenia czynności nerek

U pacjentów z zaburzeniami czynności nerek, badania farmakokinetyczne z użyciem pojedynczej dawki leku, przy zastosowaniu typowego schematu dawkowania, nie wykazały kumulacji niezmienionej substancji czynnej.¹⁸

W przypadku ciężkiej niewydolności nerek (klirens kreatyniny < 10 ml/min), stężenia hydroksypochodnych diklofenaku w osoczu, obliczone w stanie równowagi dynamicznej, są około 4 razy wyższe niż u osób z prawidłową czynnością nerek. Jednakże metabolity są ostatecznie wydalane z żółcią.¹⁹

Zaburzenia czynności wątroby

U pacjentów z przewlekłym zapaleniem wątroby lub wyrównaną marskością wątroby, kinetyka i metabolizm diklofenaku nie różnią się od parametrów obserwowanych u pacjentów bez schorzeń wątroby.²⁰