Specjalne ostrzeżenia
Busulfan Zentiva

Busulfan Zentiva (busulfan, 6 mg/ml) jest cytotoksycznym lekiem stosowanym w kondycjonowaniu przed przeszczepieniem komórek macierzystych, który powoduje całkowite zahamowanie czynności szpiku kostnego u wszystkich leczonych pacjentów. Charakterystyczne hematologiczne działania niepożądane obejmują neutropenię (bezwzględna liczba neutrofilów < 0,5 x 10⁹/l) występującą u 100% pacjentów, z normalizacją po średnio 10 dniach (autologiczny przeszczep) lub 13 dniach (allogeniczny) u dorosłych, oraz po 5 i 18,5 dniach odpowiednio u dzieci. Trombocytopenia (< 25 x 10⁹/l lub wymagająca transfuzji) dotyczy 98% dorosłych i 100% dzieci, a niedokrwistość (Hb < 8,0 g/dl) występuje u 69% dorosłych i 100% dzieci. W trakcie terapii konieczne jest częste monitorowanie morfologii krwi, profilaktyka i leczenie zakażeń, stosowanie preparatów krwi oraz czynników wzrostu, takich jak G-CSF. U dzieci o masie ciała < 9 kg zaleca się monitorowanie stężenia busulfanu w surowicy.

Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania Busulfan Zentiva

Leczenie produktem Busulfan Zentiva (busulfan, 6 mg/ml, koncentrat do sporządzania roztworu do infuzji) wiąże się z szeregiem specyficznych zagrożeń, które wymagają szczególnej uwagi ze strony personelu medycznego. Poniższe informacje stanowią szczegółowy przegląd środków ostrożności niezbędnych podczas prowadzenia terapii tym lekiem cytotoksycznym.1

Toksyczność hematologiczna i monitorowanie parametrów morfologicznych

Całkowite zahamowanie czynności szpiku kostnego występuje u wszystkich pacjentów leczonych produktem Busulfan Zentiva w zalecanej dawce i schemacie. Manifestuje się to ciężką granulocytopenią, trombocytopenią, niedokrwistością lub jakimkolwiek skojarzeniem tych stanów.2 W związku z tym konieczne jest:

  • Częste wykonywanie pełnej morfologii z rozmazem krwinek białych i liczbą płytek krwi podczas leczenia oraz do momentu wyzdrowienia3
  • Rozważenie profilaktycznego lub empirycznego stosowania leków przeciwzakaźnych (przeciwbakteryjnych, przeciwgrzybiczych i przeciwwirusowych) w zapobieganiu i leczeniu zakażeń w okresie neutropenii4
  • Stosowanie preparatów płytek krwi i krwinek czerwonych oraz czynników wzrostu, takich jak czynnik stymulujący tworzenie kolonii granulocytów (G-CSF) w zależności od wskazań lekarskich5

Profil zaburzeń hematologicznych u dorosłych pacjentów

Dane kliniczne wskazują na następujący profil zaburzeń hematologicznych u pacjentów dorosłych:6

  • Neutropenia (całkowita liczba neutrofilów < 0,5 x 10⁹/l): występuje u 100% pacjentów średnio po 4 dniach po przeszczepieniu, z normalizacją średnio po 10 dniach przy przeszczepieniu autologicznym i po 13 dniach przy przeszczepieniu allogenicznym (średni okres neutropenii wynosi odpowiednio 6 i 9 dni)
  • Trombocytopenia (< 25 x 10⁹/l lub wymagająca przetoczenia płytek krwi): występuje u 98% pacjentów średnio po 5-6 dniach
  • Niedokrwistość (stężenie hemoglobiny < 8,0 g/dl): występuje u 69% pacjentów

Profil zaburzeń hematologicznych u dzieci i młodzieży

U dzieci i młodzieży obserwuje się:7

  • Neutropenia (bezwzględna liczba neutrofilów < 0,5 x 10⁹/l): występuje u 100% pacjentów średnio po 3 dniach po przeszczepieniu, z normalizacją średnio po 5 dniach przy przeszczepieniu autogenicznym i po 18,5 dniach przy przeszczepieniu allogenicznym
  • Trombocytopenia (< 25 x 10⁹/l lub wymagająca transfuzji płytek): występuje u 100% pacjentów
  • Niedokrwistość (hemoglobina < 8,0 g/dl): występuje u 100% pacjentów

Szczególne grupy pacjentów wymagające uwagi

U dzieci o masie ciała < 9 kg może być uzasadnione monitorowanie terapeutycznego stężenia produktu leczniczego w indywidualnych przypadkach, szczególnie u bardzo małych dzieci i noworodków.8

Pacjenci z anemią Fanconiego wymagają szczególnej ostrożności, gdyż komórki w tej chorobie wykazują nadwrażliwość na preparaty powodujące połączenia krzyżowe. Doświadczenie kliniczne w stosowaniu busulfanu w kondycjonowaniu przed przeszczepieniem komórek szpiku kostnego w tej grupie pacjentów jest ograniczone.9

Zaburzenia czynności wątroby

Stosowanie busulfanu nie było badane u pacjentów z niewydolnością wątroby. Ponieważ lek ten jest metabolizowany głównie w wątrobie, należy zachować szczególną ostrożność przy podawaniu Busulfan Zentiva pacjentom z istniejącym zaburzeniem czynności wątroby, zwłaszcza w przypadkach ciężkiej niewydolności.10

W celu wczesnego rozpoznania działania hepatotoksycznego należy regularnie monitorować parametry wątrobowe, oznaczając aktywność aminotransferaz, fosfatazy alkalicznej i stężenia bilirubiny w okresie 28 dni po przeszczepieniu.11

Choroba żylno-okluzyjna wątroby

Choroba żylno-okluzyjna wątroby stanowi główne powikłanie, jakie może wystąpić podczas leczenia busulfanem. Podwyższone ryzyko tego powikłania dotyczy pacjentów, którzy:12

  • byli wcześniej poddani radioterapii
  • przeszli przynajmniej trzy lub więcej cykli chemioterapii
  • mieli wcześniej zabieg przeszczepienia komórek macierzystych

Istotne interakcje lekowe

Należy zachować ostrożność przy równoczesnym stosowaniu paracetamolu przed (poniżej 72 godzin) lub w czasie leczenia produktem Busulfan Zentiva, ponieważ może to spowolnić metabolizm busulfanu.13

Monitorowanie kardiologiczne

Mimo że w badaniach klinicznych nie potwierdzono występowania tamponady serca lub innych specyficznych działań kardiotoksycznych związanych z busulfanem, zaleca się regularne monitorowanie czynności serca u pacjentów otrzymujących Busulfan Zentiva.14

Powikłania ze strony układu oddechowego

W badaniach klinicznych z zastosowaniem busulfanu wystąpił jeden przypadek zgonu spowodowany zespołem ostrej niewydolności oddechowej z występującą następnie niewydolnością oddechową związaną ze śródmiąższowym zwłóknieniem płuc, choć etiologia tego zespołu nie została wyjaśniona.15

Busulfan może powodować działania toksyczne w stosunku do układu oddechowego, które mogą sumować się z działaniami innych środków cytotoksycznych. Należy zwrócić szczególną uwagę na wszelkie objawy ze strony układu oddechowego u pacjentów poddanych wcześniej radioterapii śródpiersia lub płuca.16

Monitorowanie czynności nerek

W trakcie leczenia produktem Busulfan Zentiva zaleca się okresową kontrolę czynności nerek.17

Ryzyko drgawek i profilaktyka przeciwdrgawkowa

Podczas leczenia dużymi dawkami busulfanu opisywano występowanie drgawek. Należy zachować szczególną ostrożność przy podawaniu zalecanych dawek produktu Busulfan Zentiva pacjentom z drgawkami w wywiadzie.18

Zaleca się zastosowanie odpowiedniej profilaktyki przeciwdrgawkowej. Dane z badań klinicznych dotyczących takiej profilaktyki podczas leczenia busulfanem u dorosłych i u dzieci odnoszą się do fenytoiny lub benzodiazepin.19

Ryzyko wtórnych nowotworów

Pacjentów należy informować o zwiększonym ryzyku wystąpienia wtórnej choroby nowotworowej. Na podstawie wyników badań u ludzi busulfan został sklasyfikowany przez Międzynarodową Agencję do Badań nad Rakiem (IARC) jako ludzki karcynogen. Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) potwierdziła związek przyczynowy pomiędzy ekspozycją na busulfan a rakiem.20

U chorych na białaczkę leczonych busulfanem występowały różne zaburzenia cytologiczne, a u niektórych rozwijał się rak. Uważa się, że busulfan ma działanie białaczkogenne.21

Wpływ na płodność

Busulfan może upośledzać płodność. W związku z tym:22

  • Mężczyznom leczonym produktem Busulfan Zentiva zaleca się, aby:
    • nie planowali ojcostwa w czasie leczenia oraz do 6 miesięcy po leczeniu
    • rozważyli możliwość kriokonserwacji nasienia przed leczeniem ze względu na ryzyko wystąpienia nieodwracalnej bezpłodności
  • U pacjentek przed menopauzą często obserwuje się:
    • zahamowanie czynności jajników
    • brak miesiączki
    • objawy przekwitania
  • Podawanie busulfanu dziewczynkom przed okresem pokwitania hamuje dojrzewanie ze względu na niewydolność jajników23

U mężczyzn opisywano:

  • impotencję
  • bezpłodność
  • brak plemników w nasieniu
  • zanik jąder24

Należy również pamiętać, że rozpuszczalnik dimetyloacetamid (DMA) wchodzący w skład preparatu również może upośledzać płodność. Badania na gryzoniach wykazały, że DMA obniża płodność zarówno u samców, jak i samic.25

Ryzyko mikroangiopatii zakrzepowej

Zgłaszano przypadki mikroangiopatii zakrzepowej po przeszczepieniu komórek krwiotwórczych (HCT), w tym przypadki śmiertelne, w schematach leczenia dużymi dawkami, w których busulfan podawano w połączeniu z innym leczeniem kondycjonującym.26

Grupa wiekowa Neutropenia Trombocytopenia Niedokrwistość
Dorośli 100% pacjentów
Wystąpienie: średnio po 4 dniach po przeszczepieniu
Normalizacja: średnio po 10 dniach (przeszczep autologiczny) lub 13 dniach (przeszczep allogeniczny)
98% pacjentów
Wystąpienie: średnio po 5-6 dniach
(<25 x 10⁹/l lub wymagająca przetoczenia płytek)
69% pacjentów
(hemoglobina <8,0 g/dl)
Dzieci i młodzież 100% pacjentów
Wystąpienie: średnio po 3 dniach po przeszczepieniu
Normalizacja: średnio po 5 dniach (przeszczep autogeniczny) lub 18,5 dniach (przeszczep allogeniczny)
100% pacjentów
(<25 x 10⁹/l lub wymagająca transfuzji płytek)
100% pacjentów
(hemoglobina <8,0 g/dl)
  1. 10.04.2026
  2. www.leksykon.com.pl