Interakcje z innymi produktami leczniczymi i inne rodzaje interakcji

Stosowanie tapentadolu wymaga szczególnej uwagi w kontekście interakcji z innymi produktami leczniczymi, gdyż mogą one istotnie modyfikować jego działanie lub prowadzić do wystąpienia poważnych działań niepożądanych. Poniżej przedstawiono najważniejsze interakcje, które należy uwzględnić podczas terapii produktem leczniczym BINATTA.¹

Interakcje z lekami działającymi ośrodkowo i depresyjnie na OUN

Jednoczesne stosowanie tapentadolu z produktami leczniczymi o działaniu uspokajającym może prowadzić do potencjalnie niebezpiecznych efektów. Dotyczy to w szczególności substancji o działaniu depresyjnym na ośrodkowy układ nerwowy (OUN) oraz układ oddechowy.²

Szczególną ostrożność należy zachować przy równoczesnym stosowaniu:

• Benzodiazepin – zwiększone ryzyko działania uspokajającego i depresji oddechowej³
• Innych opioidów – potencjalizacja działania depresyjnego na OUN⁴
• Leków przeciwkaszlowych zawierających opioidy⁵
• Barbituranów – nasilenie depresji OUN⁶
• Leków przeciwpsychotycznych – ryzyko nasilenia sedacji⁷
• Leków przeciwhistaminowych H1 – kumulacja działania sedatywnego⁸
• Gabapentynoidów (gabapentyna, pregabalina) – zwiększone ryzyko przedawkowania, depresji oddechowej i zgonu⁹

W przypadku konieczności jednoczesnego stosowania wyżej wymienionych leków, należy rozważyć redukcję dawki jednego lub obu produktów oraz ograniczyć czas trwania terapii skojarzonej.¹⁰

Interakcje z lekami o mieszanych właściwościach wobec receptorów opioidowych

Stosowanie tapentadolu wymaga ostrożności w połączeniu z lekami o mieszanych właściwościach agonistycznych i antagonistycznych w stosunku do receptorów opioidowych μ, takimi jak:¹¹

• Pentazocyna
• Nalbufina
• Buprenorfina (częściowy agonista receptora opioidowego μ)

Interakcje z lekami wpływającymi na układ serotoninergiczny

Tapentadol może wywołać drgawki i nasilać działanie leków wpływających na przekaźnictwo serotoninergiczne, w tym:¹²

• Selektywnych inhibitorów wychwytu zwrotnego serotoniny (SSRI)
• Inhibitorów wychwytu zwrotnego serotoniny i noradrenaliny (SNRI)
• Trójpierścieniowych leków przeciwdepresyjnych
• Leków przeciwpsychotycznych

Podczas jednoczesnego stosowania tapentadolu z wymienionymi wyżej lekami notowano występowanie zespołu serotoninowego. Stan ten charakteryzuje się następującymi objawami:¹³

• Spontaniczny klonus
• Indukowany lub oczny klonus z pobudzeniem lub obfitym poceniem
• Drżenie i hiperrefleksja
• Wzmożone napięcie mięśniowe i temperatura ciała > 38°C oraz indukowany oczny klonus¹⁵

  Interakcje z inhibitorami lub induktorami enzymów metabolizujących leki

  Metabolizm tapentadolu odbywa się głównie poprzez mechanizm sprzęgania z kwasem glukuronowym za pośrednictwem transferazy urydynodifosforanowej (UGT), w szczególności izoform UGT1A6, UGT1A9 i UGT2B7.¹⁶

  Jednoczesne stosowanie silnych inhibitorów tych izoenzymów (np. ketokonazolu, flukonazolu, kwasu meklofenamowego) może prowadzić do zwiększonego ogólnoustrojowego narażenia na tapentadol.¹⁷

  Należy zachować ostrożność u pacjentów stosujących tapentadol jednocześnie z silnymi induktorami enzymów (np. ryfampicyną, fenobarbitalem, dziurawcem zwyczajnym [Hypericum perforatum]), ponieważ może to prowadzić do zmniejszonej skuteczności tapentadolu lub zwiększonego ryzyka działań niepożądanych przy rozpoczynaniu lub kończeniu stosowania induktora.¹⁸

  Interakcje z inhibitorami MAO

  U pacjentów przyjmujących inhibitory oksydazy monoaminowej (MAOI) lub u osób, które przyjmowały je w ciągu ostatnich 14 dni, należy unikać stosowania tapentadolu. Jest to spowodowane potencjalnym efektem zwiększenia stężenia noradrenaliny w synapsach, co może wywołać działania niepożądane ze strony układu krążenia, jak przełom nadciśnieniowy.¹⁹

  Interakcje tapentadolu z alkoholem

  Jednoczesne stosowanie tapentadolu z alkoholem stanowi szczególnie niebezpieczne połączenie, ponieważ oba środki wykazują działanie depresyjne na ośrodkowy układ nerwowy.²⁰

  Alkohol etylowy w połączeniu z tapentadolem może prowadzić do:

  • Nasilenia działania sedatywnego – zwiększona senność i zawroty głowy²¹
  • Wzmożonej depresji oddechowej – spowolnienie i spłycenie oddechu²²
  • Zwiększonego ryzyka upośledzenia funkcji poznawczych i koordynacji ruchowej²³
  • Ryzyka wystąpienia śpiączki²⁴
  • W skrajnych przypadkach – ryzyka zgonu z powodu depresji oddechowej²⁵

  Pacjentów należy kategorycznie poinformować o zakazie jednoczesnego spożywania alkoholu podczas terapii tapentadolem. Ponadto należy poinstruować pacjentów, że w przypadku jednoczesnego stosowania alkoholu z tapentadolem występuje istotne upośledzenie zdolności prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn.²⁶

  Tabela interakcji z tapentadolem

  Grupa leków/substancji	Przykłady	Rodzaj interakcji	Poziom ważności interakcji	Zalecenia kliniczne
  Benzodiazepiny i pochodne	Diazepam, alprazolam, klonazepam, lorazepam	Nasilenie działania sedatywnego i depresji oddechowej	Wysoki	Redukcja dawki jednego lub obu leków, ograniczenie czasu jednoczesnego stosowania
  Inne opioidy	Morfina, oksykodon, fentanyl, tramadol	Nasilenie depresji OUN i oddechowej	Wysoki	Unikać jednoczesnego stosowania, jeżeli konieczne – redukcja dawek
  Leki przeciwhistaminowe H1	Hydroksyzyna, difenhydramina, prometazyna	Nasilenie działania sedatywnego	Średni	Redukcja dawki jednego lub obu leków
  Gabapentanoidy	Gabapentyna, pregabalina	Zwiększone ryzyko przedawkowania, depresji oddechowej i zgonu	Wysoki	Znaczna redukcja dawek, monitorowanie pacjenta
  Alkohol etylowy	Napoje alkoholowe	Nasilenie działania sedatywnego i depresji oddechowej	Bardzo wysoki	Całkowity zakaz spożywania alkoholu
  Leki o mieszanych właściwościach wobec receptorów opioidowych μ	Pentazocyna, nalbufina, buprenorfina	Możliwe zmniejszenie działania przeciwbólowego i ryzyko zespołu odstawiennego	Średni	Zachowanie ostrożności, monitorowanie skuteczności analgetycznej
  Leki serotoninergiczne	SSRI (fluoksetyna, paroksetyna), SNRI (wenlafaksyna, duloksetyna), trójpierścieniowe leki przeciwdepresyjne (amitryptylina)	Ryzyko zespołu serotoninowego, nasilenie działania drgawkotwórczego	Wysoki	Monitorowanie objawów zespołu serotoninowego, redukcja dawek
  Inhibitory MAO	Moklobemid, selegilina, tranylcypromina	Zwiększenie stężenia noradrenaliny, ryzyko przełomu nadciśnieniowego	Bardzo wysoki	Przeciwwskazane; unikać stosowania tapentadolu przez 14 dni po odstawieniu inhibitora MAO
  Inhibitory UGT	Ketokonazol, flukonazol, kwas meklofenamowy	Zwiększenie stężenia tapentadolu w organizmie	Średni	Monitorowanie pacjenta pod kątem działań niepożądanych, ewentualna redukcja dawki tapentadolu
  Induktory enzymów	Ryfampicyna, fenobarbital, dziurawiec zwyczajny	Zmniejszenie stężenia tapentadolu w organizmie	Średni	Monitorowanie skuteczności analgetycznej, ewentualne zwiększenie dawki tapentadolu
  Leki przeciwpsychotyczne	Olanzapina, kwetiapina, risperidon	Nasilenie działania sedatywnego, ryzyko drgawek	Średni	Redukcja dawki jednego lub obu leków, monitorowanie działań niepożądanych

  Postępowanie w przypadku interakcji lekowych

  Ze względu na liczne i potencjalnie groźne interakcje tapentadolu z innymi lekami, zaleca się:²⁷

  • Dokładny wywiad lekowy przed rozpoczęciem terapii tapentadolem
  • Monitorowanie pacjenta pod kątem wystąpienia objawów niepożądanych w przypadku konieczności jednoczesnego stosowania leków wchodzących w interakcje
  • Rozważenie redukcji dawki tapentadolu lub drugiego leku, szczególnie w przypadku leków o działaniu depresyjnym na OUN
  • Ograniczenie czasu jednoczesnego stosowania leków wchodzących w interakcje z tapentadolem, jeśli to możliwe
  • Edukację pacjenta w zakresie ryzyka związanego z jednoczesnym stosowaniem tapentadolu z innymi lekami lub alkoholem
  • Szczególną ostrożność u pacjentów z czynnikami ryzyka depresji oddechowej

  W przypadku wystąpienia objawów niepożądanych sugerujących interakcję lekową, należy rozważyć modyfikację schematu leczenia lub odstawienie jednego z leków w porozumieniu z lekarzem prowadzącym.²⁸