Właściwości farmakodynamiczne leku Binatta – wprowadzenie

Binatta zawiera substancję czynną tapentadol (w postaci fosforanu), który należy do grupy farmakoterapeutycznej określanej jako leki przeciwbólowe, opioidy, inne opioidy, oznaczonej kodem ATC: N02AX06. Tapentadol charakteryzuje się podwójnym mechanizmem działania, co wyróżnia go spośród klasycznych opioidów i wpływa na jego profil farmakodynamiczny.¹

Mechanizm działania tapentadolu

Tapentadol jest silnie działającą substancją przeciwbólową, która łączy w sobie dwa mechanizmy działania. Po pierwsze, wykazuje właściwości agonisty receptora opioidowego μ, co odpowiada za klasyczny opioidowy efekt przeciwbólowy. Po drugie, posiada dodatkowe właściwości hamowania wychwytu zwrotnego noradrenaliny, co wzmacnia działanie przeciwbólowe poprzez modyfikację przewodzenia impulsów bólowych w obrębie ośrodkowego układu nerwowego. Istotną cechą tapentadolu jest fakt, że wywołuje on działanie przeciwbólowe bezpośrednio, bez udziału aktywnych farmakologicznie metabolitów – jest to działanie pierwotne samej substancji, co odróżnia go od niektórych innych opioidów.²

Spektrum działania przeciwbólowego

Badania przedkliniczne wykazały szerokie spektrum działania przeciwbólowego tapentadolu. Substancja ta wykazuje skuteczność w różnych modelach bólu, co czyni ją wartościowym narzędziem w terapii przeciwbólowej. Wykazano skuteczność tapentadolu w następujących rodzajach bólu:³

• Ból nocyceptywny – powstający w wyniku aktywacji receptorów bólowych przez bodźce uszkadzające lub potencjalnie uszkadzające tkanki
• Ból neuropatyczny – będący wynikiem uszkodzenia lub dysfunkcji układu nerwowego
• Ból trzewny – pochodzący z narządów wewnętrznych
• Ból zapalny – związany z procesami zapalnymi w organizmie

Skuteczność kliniczna tapentadolu

Skuteczność kliniczna tapentadolu w postaci tabletek o przedłużonym uwalnianiu została potwierdzona w badaniach klinicznych obejmujących różnorodne zespoły bólowe. Udokumentowano działanie przeciwbólowe w następujących wskazaniach:⁴

• Ból nienowotworowy nocyceptywny – w tym ból związany z chorobą zwyrodnieniową stawów
• Przewlekły ból neuropatyczny – w tym ból okolicy lędźwiowo-krzyżowej z komponentą neuropatyczną
• Przewlekły ból nowotworowy – związany z procesami nowotworowymi

Badania porównawcze wykazały, że tapentadol w leczeniu bólu związanego z chorobą zwyrodnieniową oraz przewlekłego bólu okolicy lędźwiowo-krzyżowej wykazuje porównywalne działanie przeciwbólowe do silnych opioidów stosowanych jako komparatory.⁵

Wpływ na układ krążenia

Istotnym aspektem bezpieczeństwa stosowania opioidów jest ich potencjalny wpływ na układ sercowo-naczyniowy. W przypadku tapentadolu, dokładne badania oceniające wpływ substancji na odstęp QT u ludzi nie wykazały istotnego wpływu ani przy stosowaniu wielokrotnych dawek terapeutycznych, ani przy dawkach znacznie przekraczających zalecane dawki terapeutyczne. Podobnie, tapentadol nie wykazywał istotnego wpływu na inne parametry elektrokardiograficzne, takie jak:⁶

• Częstotliwość rytmu serca
• Odcinek PR
• Zespół QRS
• Morfologię fali T i U

Brak istotnego wpływu na parametry elektrokardiograficzne jest korzystnym aspektem profilu bezpieczeństwa tapentadolu, zwłaszcza w porównaniu z niektórymi innymi opioidami.

Dane uzyskane po wprowadzeniu leku na rynek

Po wprowadzeniu tapentadolu na rynek przeprowadzono dodatkowe badania kliniczne, które dostarczyły cennych informacji na temat skuteczności leku w rzeczywistej praktyce klinicznej. Zrealizowano dwa istotne badania porejestracyjne:⁷

Badanie KF 5503/58

Było to wieloośrodkowe, randomizowane badanie z podwójną ślepą próbą prowadzone w grupach równoległych na pacjentach cierpiących na ból okolicy lędźwiowo-krzyżowej z komponentą neuropatyczną. W badaniu porównywano skuteczność przeciwbólową monoterapii tapentadolem w postaci tabletek o przedłużonym uwalnianiu z terapią łączoną składającą się z tapentadolu (tabletki o przedłużonym uwalnianiu) oraz pregabaliny (tabletki o natychmiastowym uwalnianiu). Wyniki wskazywały na porównywalną redukcję bólu o średniej intensywności w obu grupach pacjentów.⁸

Badanie KF 5503/60

To otwarte, wieloośrodkowe, randomizowane badanie przeprowadzone u pacjentów z ostrym, przewlekłym bólem okolicy lędźwiowo-krzyżowej z komponentą neuropatyczną. Wyniki tego badania wykazały, że stosowanie tapentadolu w postaci tabletek o przedłużonym uwalnianiu wiązało się z istotną statystycznie i klinicznie redukcją intensywności bólu o średnim nasileniu, co potwierdza skuteczność leku w tej grupie pacjentów.⁹

Stosowanie w populacji pediatrycznej

Europejska Agencja Leków podjęła decyzję o wstrzymaniu obowiązku dołączania wyników badań referencyjnego produktu leczniczego zawierającego tapentadol we wszystkich kategoriach populacji dzieci i młodzieży w kontekście jego stosowania w bólu przewlekłym o dużym nasileniu. Oznacza to, że na obecnym etapie brak jest pełnych danych dotyczących stosowania tapentadolu u pacjentów pediatrycznych i lek nie jest zalecany do stosowania w tej grupie wiekowej.¹⁰

Charakterystyka właściwości farmakodynamicznych – zestawienie informacji