Przeciwwskazania stosowania leku Axoprofen

Lek Axoprofen (ibuprofen 200 mg w tabletkach powlekanych) posiada szereg istotnych przeciwwskazań, które muszą być bezwzględnie przestrzegane w praktyce klinicznej. Każde z nich stanowi podstawę do odradzenia pacjentowi stosowania tego preparatu i rozważenia alternatywnej terapii. ¹

Nadwrażliwość i reakcje alergiczne

Stosowanie ibuprofenu jest przeciwwskazane u pacjentów wykazujących nadwrażliwość na substancję czynną (ibuprofen) lub którąkolwiek substancję pomocniczą wchodzącą w skład preparatu. Należy zwrócić szczególną uwagę na zawartość laktozy (22 mg w każdej tabletce), co może mieć znaczenie u osób z nietolerancją tego cukru. ²

Lek nie powinien być stosowany u osób z reakcjami nadwrażliwości w wywiadzie związanymi ze stosowaniem kwasu acetylosalicylowego lub innych niesteroidowych leków przeciwzapalnych (NLPZ). Reakcje te mogą obejmować:

• Skurcz oskrzeli
• Astmę oskrzelową
• Zapalenie błony śluzowej nosa
• Pokrzywkę
• Obrzęk naczynioruchowy

U tych pacjentów zastosowanie ibuprofenu może wywołać potencjalnie niebezpieczne reakcje krzyżowe. ³

Niewydolność narządowa

Ibuprofen jest przeciwwskazany u pacjentów z:

• Ciężką niewydolnością serca (klasa IV według klasyfikacji NYHA) – stosowanie NLPZ może prowadzić do dalszego pogorszenia funkcji mięśnia sercowego i nasilenia objawów niewydolności krążenia. ⁴
• Ciężką niewydolnością wątroby – ze względu na ryzyko nasilenia zaburzeń funkcji hepatocytów i możliwość kumulacji leku w organizmie. ⁵
• Ciężką niewydolnością nerek – z powodu ryzyka dalszego pogorszenia funkcji nerek i wystąpienia poważnych zaburzeń elektrolitowych. ⁶

Zaburzenia hematologiczne

Stosowanie leku Axoprofen jest przeciwwskazane u pacjentów z niewyjaśnionymi zaburzeniami wytwarzania krwi. NLPZ mogą nasilać istniejące zaburzenia hematologiczne, prowadząc do pogłębienia cytopenii lub innych nieprawidłowości w układzie krwiotwórczym. ⁷

Choroby układu pokarmowego

Lek nie powinien być stosowany u osób z:

• Chorobą wrzodową żołądka i/lub dwunastnicy (czynną lub nawracającą) w wywiadzie
• Krwotokami z przewodu pokarmowego w przeszłości (definiowanymi jako dwa lub więcej epizodów owrzodzenia lub krwawienia)
• Krwawieniem z przewodu pokarmowego i perforacją w wywiadzie związanymi z wcześniejszym leczeniem NLPZ

NLPZ, w tym ibuprofen, zwiększają ryzyko owrzodzeń, perforacji i krwawień z przewodu pokarmowego, które mogą zagrażać życiu pacjenta. ⁸

Krwawienia i zaburzenia hemostazy

Axoprofen jest przeciwwskazany u pacjentów z:

• Krwawieniem mózgowo-naczyniowym – ze względu na potencjalne nasilenie krwawienia poprzez hamowanie funkcji płytek krwi
• Innymi czynnymi krwawieniami – z uwagi na antyagregacyjne działanie ibuprofenu, które może nasilać już istniejące krwawienia

Stosowanie ibuprofenu w tych stanach może prowadzić do zwiększonego ryzyka powikłań krwotocznych. ⁹

Zaburzenia gospodarki wodno-elektrolitowej

Lek jest przeciwwskazany u pacjentów z ciężkim odwodnieniem, które może być spowodowane:

• Wymiotami
• Biegunką
• Niewystarczającym przyjmowaniem płynów

Stosowanie NLPZ u pacjentów odwodnionych zwiększa ryzyko ostrego uszkodzenia nerek. ¹⁰

Ciąża i okres karmienia piersią

Bezwzględnym przeciwwskazaniem do stosowania ibuprofenu jest ostatni trymestr ciąży. Stosowanie NLPZ w tym okresie może powodować:

• Przedwczesne zamknięcie przewodu tętniczego u płodu
• Zaburzenia czynności nerek u płodu
• Hamowanie czynności skurczowej macicy
• Wydłużenie czasu krwawienia u matki i dziecka

Skutki te mogą prowadzić do poważnych powikłań zarówno u matki, jak i u płodu. ¹¹

Kiedy i w jakich warunkach odradzić pacjentowi stosowanie leku Axoprofen

Pacjenci ze zwiększonym ryzykiem powikłań ze strony przewodu pokarmowego

Poza bezwzględnymi przeciwwskazaniami, należy rozważyć odradzenie stosowania ibuprofenu u pacjentów z czynnikami ryzyka powikłań gastroenterologicznych:

• Podeszły wiek (>65 lat)
• Historia chorób przewodu pokarmowego (nawet jeśli nie spełniają kryteriów bezwzględnych przeciwwskazań)
• Jednoczesne stosowanie leków zwiększających ryzyko krwawień (antykoagulanty, kortykosteroidy, SSRI)
• Palenie tytoniu i nadużywanie alkoholu

U tych pacjentów należy rozważyć alternatywne metody leczenia przeciwbólowego lub przeciwzapalnego. ¹²

Pacjenci z chorobami układu sercowo-naczyniowego

Chociaż tylko ciężka niewydolność serca (klasa IV wg NYHA) stanowi bezwzględne przeciwwskazanie, należy rozważyć odradzenie stosowania ibuprofenu również pacjentom z:

• Niewydolnością serca o mniejszym nasileniu (klasa II-III wg NYHA)
• Niekontrolowanym nadciśnieniem tętniczym
• Chorobą niedokrwienną serca
• Chorobą naczyń obwodowych
• Chorobą naczyń mózgowych

NLPZ mogą zwiększać ryzyko incydentów sercowo-naczyniowych, szczególnie przy długotrwałym stosowaniu i w dużych dawkach. ¹³

Pacjenci z łagodniejszymi formami niewydolności narządowej

Należy zachować szczególną ostrożność i rozważyć odradzenie stosowania ibuprofenu u pacjentów z:

• Umiarkowaną niewydolnością nerek (eGFR 30-60 ml/min)
• Umiarkowaną niewydolnością wątroby (klasa B wg Child-Pugh)
• Współistniejącą niewydolnością wątroby i nerek

W tych przypadkach stosowanie ibuprofenu może prowadzić do dalszego pogorszenia funkcji narządów. ¹⁴

Pacjenci z astmą i chorobami alergicznymi

Nawet jeśli pacjent nie wykazywał wcześniej nadwrażliwości na NLPZ, należy rozważyć odradzenie stosowania ibuprofenu u osób z:

• Ciężką astmą
• Polipami nosa
• Przewlekłym nieżytem nosa
• Przewlekłą pokrzywką
• Obrzękiem naczynioruchowym
• Atopowym zapaleniem skóry

Pacjenci ci są bardziej narażeni na rozwój reakcji nadwrażliwości na NLPZ, w tym potencjalnie zagrażający życiu skurcz oskrzeli. ¹⁵

Pacjenci z ryzykiem krwawień

Poza pacjentami z aktywnymi krwawieniami, należy odradzić stosowanie ibuprofenu osobom z:

• Zaburzeniami krzepnięcia (hemofilia, choroba von Willebranda)
• Małopłytkowością (PLT < 100 000/μl)
• Jednoczesnym stosowaniem leków przeciwzakrzepowych (warfaryna, heparyny, NOAC)
• Jednoczesnym stosowaniem leków przeciwpłytkowych (ASA, klopidogrel)

U tych pacjentów ibuprofen może dodatkowo zaburzać hemostazę i zwiększać ryzyko krwawień. ¹⁶

Inne sytuacje kliniczne wymagające rozwagi

Stosowanie leku Axoprofen należy odradzić również w następujących sytuacjach:

• Pierwszy i drugi trymestr ciąży (jeśli nie jest bezwzględnie konieczne)
• Okres karmienia piersią (ibuprofen przenika do mleka matki)
• Odwodnienie o łagodniejszym nasileniu, szczególnie u osób starszych
• Okres okołooperacyjny, szczególnie w przypadku zabiegów związanych z wysokim ryzykiem krwawienia
• Jednoczesne stosowanie innych NLPZ (zwiększone ryzyko działań niepożądanych)

W każdej z tych sytuacji należy rozważyć alternatywne metody leczenia o korzystniejszym profilu bezpieczeństwa. ¹⁷