Interakcje leku
Asentra 50 mg

Interakcje z innymi produktami leczniczymi i inne rodzaje interakcji

Sertralina, jako selektywny inhibitor wychwytu zwrotnego serotoniny (SSRI), może wchodzić w interakcje z wieloma produktami leczniczymi, co wymaga szczególnej uwagi przy jej stosowaniu. Poniżej przedstawiono szczegółowy opis możliwych interakcji sertraliny, z uwzględnieniem ich mechanizmów oraz znaczenia klinicznego ^[1].

Produkty lecznicze, których jednoczesne stosowanie z sertraliną jest przeciwwskazane

Inhibitory monoaminooksydazy (IMAO) – stosowanie sertraliny z IMAO jest przeciwwskazane ze względu na ryzyko wystąpienia potencjalnie zagrażającego życiu zespołu serotoninowego. Wyróżniamy następujące kategorie IMAO ^[2]:

• Nieodwracalne inhibitory MAO (np. selegilina) – nie należy rozpoczynać stosowania sertraliny w ciągu co najmniej 14 dni od zakończenia leczenia nieodwracalnym inhibitorem MAO. Sertralinę należy odstawić na co najmniej 7 dni przed rozpoczęciem leczenia nieodwracalnym inhibitorem MAO ^[3].
• Odwracalny, selektywny inhibitor MAO-A (moklobemid) – z uwagi na ryzyko wystąpienia zespołu serotoninowego nie powinno się stosować sertraliny w połączeniu z odwracalnym, selektywnym inhibitorem MAO, takim jak moklobemid. Po zakończeniu leczenia odwracalnym inhibitorem MAO możliwy jest krótszy okres odstawiania (krótszy niż 14 dni) przed rozpoczęciem stosowania sertraliny. Zaleca się jednak odstawienie sertraliny na co najmniej 7 dni przed rozpoczęciem leczenia odwracalnym inhibitorem MAO ^[4].
• Odwracalny, nieselektywny inhibitor MAO (linezolid) – antybiotyk linezolid jest słabym, odwracalnym i nieselektywnym inhibitorem MAO. Nie należy go podawać pacjentom leczonym sertraliną ^[5].

U pacjentów, u których zakończono leczenie inhibitorem MAO (np. błękitem metylenowym) tuż przed rozpoczęciem stosowania sertraliny lub u których odstawiono sertralinę tuż przed zastosowaniem inhibitora MAO, donoszono o ciężkich reakcjach niepożądanych, takich jak drżenie mięśniowe, mioklonie, obfite poty, nudności, wymioty, nagłe zaczerwienienie skóry, nieukładowe zawroty głowy i hipertermię z cechami przypominającymi złośliwy zespół neuroleptyczny, drgawki, a nawet zgon ^[6].

Pimozyd – jednoczesne stosowanie sertraliny i pimozydu jest przeciwwskazane. W badaniu z małą pojedynczą dawką pimozydu (2 mg) i jednocześnie podawaną sertraliną obserwowano zwiększone stężenie pimozydu o około 35%. Mimo że nie wiązało się to z jakimikolwiek zmianami EKG, ze względu na nieznany mechanizm tej interakcji oraz wąski indeks terapeutyczny pimozydu, jednoczesne stosowanie tych leków jest przeciwwskazane ^[7].

Produkty lecznicze, których jednoczesne stosowanie z sertraliną nie jest zalecane

Leki działające hamująco na OUN i alkohol – chociaż podawanie sertraliny w dawce 200 mg na dobę nie nasilało działania alkoholu, karbamazepiny, haloperydolu ani fenytoiny na funkcje poznawcze i sprawność psychomotoryczną u osób zdrowych, odradza się spożywanie alkoholu podczas terapii sertraliną ^[8].

Inne leki serotoninergiczne – należy zachować ostrożność podczas stosowania fentanylu (używanego w znieczuleniu ogólnym lub w leczeniu przewlekłego bólu), innych leków serotoninergicznych (w tym innych serotoninergicznych leków przeciwdepresyjnych, pochodnych amfetaminy, tryptanów) oraz innych opioidów (w tym buprenorfiny) ze względu na ryzyko wystąpienia zespołu serotoninowego ^[9].

Interakcje wymagające szczególnej uwagi

Leki wydłużające odstęp QT – ryzyko wydłużenia odstępu QTc i/lub wystąpienia arytmii komorowej (np. torsade de pointes) może się zwiększać w razie jednoczesnego stosowania sertraliny oraz innych produktów leczniczych wydłużających odstęp QTc (np. niektórych leków przeciwpsychotycznych i antybiotyków) ^[10].

Lit – podczas jednoczesnego podawania sertraliny i litu nie obserwowano znaczących zmian w farmakokinetyce litu, ale występowało nasilenie drżeń (w porównaniu do placebo), co wskazuje na możliwość interakcji farmakodynamicznej. W przypadku łączenia tych leków wskazane jest właściwe monitorowanie pacjentów ^[11].

Fenytoina – długotrwałe stosowanie sertraliny w dawce 200 mg na dobę nie powoduje klinicznie istotnego hamowania metabolizmu fenytoiny. Niemniej jednak, pojawiły się doniesienia o silnym wpływie fenytoiny na organizm pacjentów stosujących sertralinę, dlatego zaleca się na początku stosowania sertraliny monitorowanie stężenia fenytoiny w celu właściwego dostosowania jej dawki. Ponadto jednoczesne stosowanie fenytoiny może powodować zmniejszenie stężenia sertraliny w osoczu ^[12].

Induktory enzymu CYP3A4 – nie można wykluczyć, że induktory enzymu CYP3A4, takie jak fenobarbital, karbamazepina, ziele dziurawca zwyczajnego, ryfampicyna, mogą zmniejszać stężenie sertraliny w osoczu ^[13].

Tryptany – po wprowadzeniu produktu do obrotu opisywano rzadkie przypadki osłabienia, nadmiernej odpowiedzi ruchowej, braku koordynacji, dezorientacji, lęku i pobudzenia podczas jednoczesnego stosowania sertraliny i sumatryptanu. Objawy zespołu serotoninowego mogą również występować po zastosowaniu innych produktów leczniczych tej samej klasy (tryptany). Jeżeli jednoczesne stosowanie sertraliny i tryptanów jest klinicznie uzasadnione, wskazana jest dokładna obserwacja pacjenta ^[14].

Warfaryna – jednoczesne stosowanie sertraliny w dawce 200 mg na dobę oraz warfaryny powodowało niewielkie, ale istotne statystycznie, wydłużenie czasu protrombinowego, które w rzadkich przypadkach może zmieniać wartość INR. W związku z tym czas protrombinowy powinien być badany przed rozpoczęciem i po zakończeniu leczenia sertraliną ^[15].

Produkty lecznicze mające wpływ na czynność płytek – podczas podawania produktów leczniczych mających wpływ na czynność płytek (np. NLPZ, kwas acetylosalicylowy i tyklopidyna) lub innych produktów leczniczych, które mogą zwiększać ryzyko krwawień, równocześnie z produktami leczniczymi z grupy SSRI, w tym z sertraliną, ryzyko krwawień może się zwiększać ^[16].

Substancje blokujące przewodnictwo nerwowo-mięśniowe – produkty lecznicze z grupy SSRI, w tym sertralina, mogą zmniejszać aktywność cholinoesterazy w osoczu, co wydłuża działanie blokujące przewodnictwo nerwowo-mięśniowe wywierane przez miwakurium lub inne substancje blokujące przewodnictwo nerwowo-mięśniowe ^[17].

Interakcje związane z izoenzymami cytochromu P450

Sertralina może wchodzić w interakcje z lekami metabolizowanymi przez różne izoenzymy cytochromu P450:

CYP2D6 – sertralina działa jak łagodny do umiarkowanego inhibitor cytochromu CYP2D6. Długotrwałe podawanie sertraliny w dawce 50 mg na dobę powodowało umiarkowany wzrost (średnio o 23-37%) stężenia dezypraminy w stanie stacjonarnym w osoczu (markera aktywności izoenzymu CYP2D6). Mogą wystąpić istotne klinicznie interakcje z innymi substratami CYP2D6 o wąskim indeksie terapeutycznym, takimi jak ^[18]:

• leki przeciwarytmiczne klasy 1C, w tym propafenon i flekainid
• trójpierścieniowe leki przeciwdepresyjne
• typowe leki przeciwpsychotyczne

Interakcje te są szczególnie ważne podczas stosowania większych dawek sertraliny ^[19].

Inne izoenzymy CYP – sertralina nie hamuje w stopniu klinicznie istotnym aktywności izoenzymów CYP3A4, CYP2C9, CYP2C19 i CYP1A2, co potwierdzono w badaniach interakcji in vivo z zastosowaniem różnych substratów tych enzymów. Badania in vitro wykazały ponadto, że sertralina nie wywiera wpływu lub tylko nieznacznie hamuje aktywność izoenzymu CYP1A2 ^[20].

Interakcje z sokiem grejpfrutowym i inhibitorami CYP3A4

Spożywanie trzech szklanek soku grejpfrutowego na dobę prowadziło do zwiększenia stężenia sertraliny w osoczu o około 100% w badaniu przeprowadzonym na zdrowych ochotnikach. Z tego powodu należy unikać spożywania soku grejpfrutowego podczas leczenia sertraliną ^[21].

Na podstawie badań interakcji z sokiem grejpfrutowym nie można wykluczyć, że jednoczesne przyjmowanie sertraliny z silnymi inhibitorami CYP3A4 (np. inhibitorami proteazy, ketokonazolem, itrakonazolem, pozakonazolem, worykonazolem, klarytromycyną, telitromycyną i nefazodonem) mogłoby prowadzić do jeszcze większej ekspozycji na sertralinę. Podobne zjawisko może dotyczyć umiarkowanych inhibitorów CYP3A4, takich jak aprepitant, erytromycyna, flukonazol, werapamil i diltiazem. Z tego względu należy unikać stosowania silnych inhibitorów CYP3A4 w czasie leczenia sertraliną ^[22].

CYP2C19 – stężenie sertraliny w osoczu jest zwiększone o około 50% u osób z wolnym metabolizmem z udziałem CYP2C19 w porównaniu z osobami z szybkim metabolizmem. Nie można wykluczyć występowania interakcji z silnymi inhibitorami CYP2C19, np. omeprazolem, lanzoprazolem, pantoprazolem, rabeprazolem, fluoksetyną, fluwoksaminą ^[23].

Interakcja z metamizolem

Jednoczesne stosowanie sertraliny z metamizolem, który jest induktorem enzymów metabolizujących, w tym CYP2B6 i CYP3A4, może powodować zmniejszenie stężenia sertraliny w osoczu i potencjalne zmniejszenie skuteczności klinicznej. W związku z tym zaleca się ostrożność podczas jednoczesnego podawania metamizolu i sertraliny; należy odpowiednio monitorować odpowiedź kliniczną i/lub stężenia leku ^[24].

Interakcje sertraliny z alkoholem

Chociaż badania kliniczne wykazały, że podawanie sertraliny w dawce 200 mg na dobę nie nasilało działania alkoholu na funkcje poznawcze i sprawność psychomotoryczną u osób zdrowych, to jednak zdecydowanie odradza się spożywania napojów alkoholowych podczas terapii sertraliną ^[25].

Jednoczesne stosowanie sertraliny i alkoholu może prowadzić do następujących problemów:

• Nasilenie działania uspokajającego – alkohol może wzmacniać działanie uspokajające sertraliny, co może skutkować zwiększonym upośledzeniem zdolności psychomotorycznych i funkcji poznawczych.
• Zwiększenie ryzyka działań niepożądanych – alkohol może nasilać niektóre działania niepożądane sertraliny, takie jak senność, zawroty głowy czy zaburzenia koordynacji.
• Wpływ na nastrój – alkohol, jako substancja depresyjna, może przeciwdziałać terapeutycznemu działaniu sertraliny lub nasilać objawy depresji.
• Zwiększone ryzyko hepatotoksyczności – zarówno sertralina, jak i alkohol, są metabolizowane w wątrobie, co może zwiększać obciążenie tego narządu.

Z powyższych powodów pacjentom leczonym sertraliną należy stanowczo zalecać powstrzymanie się od spożywania alkoholu w trakcie terapii ^[26].

Tabela interakcji sertraliny z innymi produktami leczniczymi

Tabela przedstawia najważniejsze interakcje sertraliny z innymi produktami leczniczymi oraz alkoholem, z uwzględnieniem poziomu ich ważności klinicznej oraz zaleceń dotyczących postępowania. Poziom ważności określono jako: bardzo wysoki (interakcje przeciwwskazane), wysoki (interakcje potencjalnie niebezpieczne), średni (interakcje wymagające monitorowania) oraz niski (interakcje o mniejszym znaczeniu klinicznym) ^[27].